Panos Notebook

Μ. Τ. - Το Τελευταίο Αντίο

2011-12-02T02:14:00.001+02:00

Χτυπημένος από την οικονομική κρίση έψαχνα να βρω πού θα μπορούσα να γευματίσω τζάμπα. Κάθισα κάτω κι έσπασα το κεφάλι μου ώσπου, σε μια αναλαμπή του νου από εκείνες που μόνο η ανάγκη γεννά, το βρήκα! Θα πήγαινα να γευματίσω σε κάποια κηδεία. Στην αρχή η σκέψη και μόνο με έκανε να αγανακτήσω για την αποτελματισμένη μου κατάσταση, αλλά σιγά-σιγά η ντροπή αποχώρησε κι έδωσε τη θέση της στον αυτοσαρκασμό. Γιατί όχι; Μια χαρά φαγητό προσφέρουν οι τεθλιμμένοι συγγενείς στις κηδείες. Πλήρες γεύμα με κυρίως πιάτο, γλυκάκι, ακόμη και καφέ για τη χώνεψη. Και όλα αυτά εντελώς δωρεάν, για ένα καλό λόγο, για μια δέηση υπέρ του θανόντα. Αν το δει κανείς από αυτή την άποψη δεν είναι και τόσο κακό. Απεναντίας, θα προσέφερα και υπηρεσίες, θα έλεγα αυτό το “θεός σ’χωρέσ’ τον”, ή “ζωή σε σας” και τα τοιαύτα. Άρα, όσο ανάγκη είχα εγώ να γεμίσω τον καταπιώνα μου, άλλη τόση έχουν και οι συγγενείς των απανταχού θανόντων για ένα καλό λόγο. Αν τύχει, μάλιστα, η ψυχή του πεθαμένου να βαρύνεται με πολλά κρίματα, τότε ο καλός λόγος ενός ξένου έχει πολύ μεγαλύτερη αξία από το φαγητό με το οποίο πρέπει να ανταμειφθεί γι αυτόν…

Καλά όλα αυτά. Αλλά σε ποια κηδεία θα πήγαινα; Άνοιξα την εφημερίδα στη σχετική στήλη. Η τηλεόραση ήταν ανοιχτή από το πρωί χωρίς να της δίνω σημασία. Την είχα για παρέα έτσι μονάχος όπως ζούσα. Τι αξία έχουν λίγες κιλοβατόρες ρεύματος μπροστά στην ψευδαίσθηση της συντροφιάς; Για να μην τα πολυλογώ, έτσι όπως ανίχνευα με το δάχτυλο τη στήλη με τις κηδείες στην εφημερίδα, κάτι στον αέρα πλανήθηκε που τάραξε την ψυχή μου. Είχα την αίσθηση ότι αυτό το κάτι έκανε την ατμόσφαιρα μες στο δωμάτιο ζοφερή και ψυχοπλακωτική. Ωστόσο, δεν μπορούσα να ταυτοποιήσω την προέλευση και την ακριβή ποιότητα αυτής της αίσθησης. Χωρίς να το καταλάβω άφησα την εφημερίδα και έστρεψα το βλέμμα στην τηλεόραση. Ήταν η τηλεπαρουσιάστρια της εκπομπής “ΕΧΕΙ ΓΟΥΣΤΟ”.

«Σήμερα το πρωί η Διοίκηση με ενημέρωσε ότι σήμερα είναι η τελευταία ζωντανή εκπομπή του “Έχει γούστο”…γιατί αύριο λήγουν οι συμβάσεις μιας σειράς δημοσιογράφων που παρουσιάζουνε εκπομπές, ανάμεσα σε αυτούς κι εγώ… δεν ήταν δική μου επιλογή, δεν ήταν επιλογή των συνεργατών μου… Εγώ έδωσα όλες μου τις δυνάμεις για να είμαι σωστή… Ελπίζω να τα ξαναπούμε σύντομα (σπάσιμο φωνής από τη συγκίνηση)… για χαρά (τελευταίος αποχαιρετισμός εν μέσω δακρύων)».

Έμεινα για λίγο αποσβολωμένος. Το στομάχι μου σφίχτηκε και ένα νέο γουργουρητό διαπέρασε όλο το γαστρεντερικό σωλήνα… και αυτή τη φορά έμοιαζε με μουγκρητό. Ένα ανήμερο λιοντάρι βρυχιόταν μες στην κοιλιά μου, ένα θεονήστικο λιοντάρι που εκλιπαρούσε για μια μπουκιά φαγητό… έστω και κόλλυβα. Ο στόχος είχε εντοπιστεί και “κλειδωθεί”. Θα πήγαινα το λοιπόν σ’ αυτή την κηδεία κι ό,τι ήθελε ας γινόταν. Μισή ντροπή δική μου, μισή δική τους.

Στο νεκροταφείο γινόταν το “έλα να δεις”. Ο κόσμος στριμωχνόταν γύρω από μια λακκούβα, έτσι που νόμιζες πως αν τολμούσες να πλησιάσεις παράτολμα θα σε ρίχνανε κι εσένα μες στον τάφο και θα κηδευόσουν παράλληλα… Σαν το καλοσκεφτείς δεν είναι δα και τόσο κακή ιδέα: μια θέση δίπλα σε μια διασημότητα είναι ότι πρέπει για κάποιον “πεινασμένο”. Αν είναι να πεθάνεις από την πείνα, φρόντισε ο θάνατός σου να είναι τουλάχιστον ηρωικός. Αφού κλωθογύρισε για μερικά δευτερόλεπτα αυτή η αυτοκαταστροφική σκέψη, έσκασε το ίδιο απότομα όπως εμφανίστηκε, όμοια όπως ένα μπαλόνι που το φουσκώνουν υπέρμετρα για την αντοχή του.

«Ποιος είναι ο κοσμαγάπητος δυστυχής που μας άφησε χρόνους;» ρώτησα τάχα με ενδιαφέρον ένα διπλανό μου. Μεσοδρομίς της φράσης δυνάμωσα τη φωνή μου για να καλύψω ένα νέο βρυχηθμό του λιονταριού της κοιλιάς μου, έτσι που η εκφορά της ερώτησής μου μάλλον ακούστηκε γελοία κι αταίριαστη. «Δεν είστε συγγενής;» με αντιρρώτησε ο άγνωστος. Ωχ, την έβαψα, σκέφτηκα αμέσως. Θα χάσω το τσιμπούσι με τις βλακείες μου. «Πώς, πώς…» βιάστηκα να βεβαιώσω. Ο άλλος χαμογέλασε συνένοχα. «Μη νοιάζεσαι φίλε. Ούτε κι εγώ είμαι. Ακόμη, αμφιβάλω αν κανείς από όλους αυτούς ανήκει στο συγγενικό κύκλο». Με σκούντηξε με τον αγκώνα συνωμοτικά. «Άκουσα, πάντως, ότι θα επακολουθήσει καλό γεύμα…» συμπλήρωσε κλείνοντάς μου το δεξί μάτι. Ο άθλιος! Ο κανάγιας! Μα, τι σχέση είχα εγώ με τύπους σαν κι αυτόν… Έριξα το βλέμμα μου ένα γύρω στο πλήθος. Αταίριαστα πολύχρωμο. Τι παρδαλούρες, τι φαντασμαγορία του φανταχτερού! Άφησα το “συνένοχό” μου και χώθηκα μες στο πλήθος, σπρώχνοντας με χέρια, στήθος και κοιλιά. Κάντε στην άκρη, περνά το ανήμερο λιοντάρι! Κάποιοι άκουσαν τους βρυχηθμούς της κοιλιάς μου και σαστισμένοι έκαναν στην άκρη να περάσω. Μετά από ηρωικές προσπάθειες κι αγώνα έφτασα στο χείλος του λάκκου.

Μια ομάδα μαυροντυμένων ανδρών με ακριβά κασμίρινα κοστούμια και με αυστηρό ύφος και ζοφερό βλέμμα κρατούσαν μια μεγάλη κορνιζαρισμένη φωτογραφία που απεικόνιζε τη Μ. Τ. «Με το ένα, με το δύο, με το τρία…» είπαν, και πριν αποσώσουν το μέτρημα πέταξαν τη φωτογραφία μες στον υγρό λάκκο. «Ποιοι είναι αυτοί οι φοβεροί άνθρωποι;» ρώτησα μια κυρία που έκλαιγε λυγμικά απαρηγόρητη δίπλα μου. Εκείνη φύσηξε σαν τρομπέτα τη μύτη της με την κατακόκκινη άκρη σε ένα μαντήλι και γύρισε προς το μέρος μου. Είδα την εικόνα μου να τρεμοπαίζει μες στα υγρά ασπράδια των ματιών της, όμοια σα να καθρεφτιζόμουν σε μια λίμνη όπου έχει μόλις πέσει ένα βότσαλο. Χωρίς προειδοποίηση με αγκάλιασε και κόλλησε επάνω μου. Ρουφώντας διαρκώς τη μύτη της που έτρεχε πάνω στον ώμο μου, μου ψιθύρισε σιγανά στο αυτί, σα να επρόκειτο για κάποιο φοβερό μυστικό. «Αυτοί οι κακούργοι είναι η ΔΙΟΙΚΗΣΗ!» Η “ΔΙΟΙΚΗΣΗ”, σκέφτηκα… πολύ ενδιαφέρον. «Και ο παπάς που είναι;» ξαναρώτησα. «Παπάς δεν υπάρχει». «Και ποιος διάολο θα διαβάσει τα τελευταία λόγια;» Σαν να της είχα αγγίξει την πιο ευαίσθητη χορδή, η γυναίκα ξέσπασε σε ηχηρούς λυγμούς δίχως ν’ αποκριθεί. Ένας της “ΔIOIΚΗΣΗΣ” σήκωσε ψηλά ένα λάβαρο που έγραφε: “ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ”, κι αφού το ανέμισε για λίγο στον αέρα σαν να ήθελε μ’ αυτό τον τρόπο να το δείξει σε όλη την οικουμένη βροντοφωνάζοντας κάτι του στυλ: «εν τούτω νίκα», το πέταξε κι αυτό μες στο φρεσκοσκαμμένο χαντάκι. Έπειτα, δυο-τρεις πήραν τα φτυάρια ανά χείρας και άρχισαν να φτυαρίζουν. «Θεός σ’χωρέσ’την!» φώναξε το πλήθος.

Δεν κατάλαβα πότε εξαφανίστηκαν όλοι τους κι έμεινα ολομόναχος μπροστά στον τάφο. Ένα ρίγος με διαπέρασε σύγκορμο σα να φοβόμουν μην ανασυρθεί από το χώμα η φωτογραφία και με κοιτάξει κατάματα. “Εγώ έδωσα όλες μου τις δυνάμεις για να είμαι σωστή… Ελπίζω να τα ξαναπούμε σύντομα…” Βρε λες να βρυκολακιάσει; Έφτυσα τρεις φορές στον κόρφο μου για παν ενδεχόμενο.

Η πλάση γύρω ήταν γαλήνια, όπως είναι πάντα καταμεσίς σ’ ένα ελληνικό νεκροταφείο. Ακούστηκαν τιτιβίσματα πουλιών. Το αεράκι, ανοίγοντας παιχνιδιάρικα δρόμο μες από τα πυκνά φύλλα των κυπαρισσιών, έσκαγε σα δροσερό φιλί πάνω στα μάγουλά μου. Μύριζε θυμάρι, νωπό χυμώδες χώμα και φρεσκοπλυμένο ολόλευκο μάρμαρο. Κοίταξα το διπλανό τάφο. Ήταν ένας γιγαντιαίος τάφος, μάλλον ομαδικός. Η ψηλή του επιτύμβια στήλη ήταν κατάστικτη από ονόματα, πολλά ονόματα. Θάρρησα πως εδώ ήταν θαμμένοι κάποιοι ήρωες, ή μάρτυρες. Έσυρα το βλέμμα μου ως την κορυφή της στήλης και διάβασα: “ALTER”. Δίπλα στον τάφο της αγαπημένης Μπήλιως υπήρχε μια ολάκερη σειρά από φρεσκοσκαμμένες λακκούβες που εκτείνονταν ως εκεί που έφτανε το μάτι. “…Αύριο λήγουν οι συμβάσεις μιας σειράς δημοσιογράφων που παρουσιάζουνε εκπομπές…” ήταν τα στερνά της λόγια. Ψυχοπλακώθηκα. Δεν ξέρω για πόση ώρα έστεκα έτσι βουβός και συνοφρυωμένος, αλλά ένα γουργουρητό διέκοψε την θλιμμένη μου περισυλλογή επαναφέροντάς με στην τάξη. Καιρός να βρω τους υπόλοιπους…

Μες στην αίθουσα δεξιώσεων επικρατούσε μια χάβρα. Οι ροτόντες κόντευαν να γκρεμιστούν από το βάρος όσων συναθροίζονταν γύρω τους για να ρουφήξουν με το χαρακτηριστικό παφλαστικό ήχο τον πικρό καφέ. Αλίμονο, είχα αργήσει και κινδύνευα να μη βρω ούτε μια γωνιά να σταθώ να φάω και να πιω. Το ξέφρενο βουητό που προκαλούσαν οι έντονες συζητήσεις έκανε την αίθουσα να μοιάζει με μελίσσι. Ωστόσο, η ατμόσφαιρα ήταν παντελώς ανομοιογενής και προκαλούσε αντικρουόμενα συναισθήματα.

Σε κάποια τραπέζια επικρατούσε θρήνος. Έβλεπες ευαίσθητες, λεπτεπίλεπτες κυρίες με σειρές από μαργαριταρένια κολιέ και καπέλα με φτερά να κλαίνε γοερά και κάποιες άλλες να σέρνουν μια αδιάλειπτη θρηνωδία τέτοια που όμοιά της μπορεί κανείς ν’ ακούσει σε αρχαία τραγωδία στην Επίδαυρο.

Σε κάποια άλλα τραπέζια επικρατούσαν χάχανα κι αστεϊσμοί. Σ’ αυτά συνωστίζονταν κάποιοι κύριοι καλοντυμένοι, με επίσημα μαύρα φράκα με ουρά και μονόκλ. Κάπνιζαν τα πούρα τους σαν να είχαν βολευτεί μ’ όλη τους την άνεση στην chesterfield πολυθρόνα της λέσχης των Κυρίων και είχαν το υπεροπτικό ύφος του Βρετανού αποικιοκράτη όταν διηγείται ιστορίες με παράξενους ιθαγενείς μιανής χώρας στην άκρη του Κόσμου. Ποιο να ήταν, άραγε, το αστείο που τους ανέβαζε τη διάθεση μια τέτοια στιγμή;

Υπήρχαν και τραπέζια στα οποία ο κόσμος ήταν κατά κύριο λόγο απλά ντυμένος και φανερά κακόκεφος. Ήταν ένα παρδαλό πλήθος μες στο οποίο ο καθένας ήταν ντυμένος όπως νόμιζε, δίχως φιοριτούρες και περιττά στολίδια. Αν και δεν είχαν αναμεταξύ τους κανένα κοινό ως προς την ένδυση, είχαν, ωστόσο, όλοι τους το ίδιο βλέμμα, το ίδιο διαπεραστικό βλέμμα που θαρρείς διαπερνούσε τα τραπέζια, την αίθουσα, ακόμη και το παρακείμενο νεκροταφείο και χανόταν σε κάποιο σημείο του ορίζοντα σαν να ήταν να το ρουφούσε μια φανταστική μαύρη τρύπα. Αυτοί ούτε χαχάνιζαν, ούτε έκλαιγαν, παρά μονάχα έπιναν σιωπηλά το μαύρο καφέ της παρηγοριάς. Είχαν όλοι τους το αυστηρό εκείνο βλέμμα που μόνο μια μεγάλη απόγνωση, ή ένας ασχημάτιστος θυμός προκαλούν.

Κατευθύνθηκα προς ένα τραπέζι με θρηνούσες κυρίες. Εντόπισα μία, είτε γιατί είχε το πιο όμορφο πρόσωπο, είτε γιατί μου γυάλισαν τα αστραφτερά μαργαριτάρια που ήταν αναπαυτικά καθισμένα πάνω στη στιλπνή επιφάνεια του κατάλευκου λαιμού της. Στάθηκα δίπλα της με τον καφέ μου ανά χείρας. Αφού ρούφηξα το καϊμάκι του με τις φουσκάλες γύρισα προς το μέρος της ακολουθώντας το φίνο άρωμα που ανάδιδε. Το στήθος της ανεβοκατέβαινε ρυθμικά εξαιτίας των λυγμών. «Συγνώμη, αλλά γιατί κλαίτε;» αποτόλμησα να της απευθυνθώ. Εκείνη με κοίταξε παραξενεμένη. Για λίγο ένιωσα ότι ήμουν μια μεγάλη χοντρή και βρωμερή μύγα που είχε προσγειωθεί στο χείλος του φλιτζανιού της. «Γιατί κλαίω;» απόρησε με μια δόση ξέχειλης αγανάκτησης. «Εσείς γιατί θαρρείτε πως κλαίω;» μου αντιγύρισε με μπόλικη κακία στα μάτια. Έξυσα το κεφάλι μου με παράταιρα υπερβολικό θεατρινισμό. «Ξέρω κι εγώ; Για τη θανούσα;» Στο άκουσμα της τελευταίας λέξης η εύθραυστη κυρία ξέσπασε σε λυγμούς δυνατότερους από πριν. «Αχ, καλή μας Μπήλιω! Γιατί μας άφησες! Τι θα απογίνουμε τώρα; Ποια μπορεί να γεμίσει ένα τέτοιο δυσαναπλήρωτο κενό πολιτισμού; Αλίμονο, ο πολιτισμός μας είναι φτωχότερος…» «Μα, ήταν τόσο καλή;… θέλω να πω… είχε τέτοιο υπόβαθρο η εκπομπή της;» διερωτήθηκα αφελώς. Εκείνη μου εκτόξευσε αναρίθμητα δηλητηριώδη βέλη μίσους. «Πώς να γνωρίζετε εσείς από… Πολιτισμό!» μου πέταξε όμοια σαν να με είχε φτύσει κατάμουτρα.

Το κλίμα ανάμεσα στις Κυρίες δε με βαστούσε άλλο και σιγά-σιγά και άδηλα αποχώρησα από την παρέα τους. Κατευθύνθηκα προς ένα από τα τραπέζια των εύθυμων Κυρίων και κόλλησα στην παρέα τους σα σπιούνος. «…ε, λοιπόν, εγώ θα ονόμαζα την εκπομπή αυτή ”ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΓΟΥΣΤΟ”…» αποτέλειωσε κάποιος από αυτούς τη γνώμη του και χασκογέλασε με χαιρεκακία. Η ομήγυρη ξεκαρδίστηκε στα γέλια. «Εγώ, πάλι, θα την ονόμαζα το ίδιο “ΕΧΕΙ ΓΟΥΣΤΟ” μιας και επρόκειτο για καθαρή σάτιρα!» προσέθεσε κάποιος άλλος δανδής που φαινόταν αρκετά καλοζωισμένος και όλος ενέργεια από την κορυφή ως τα νύχια. «Μα τι κακόγουστο και φτηνιάρικο σκηνικό», είπε ένας τρίτος σαν να μην ήταν αρκετό το θάψιμο της νεκρής με χώμα κι έπρεπε να ξαναθαφτεί, αυτή τη φορά με λόγια. «…Θυμηθείτε αγαπητοί μου πώς φερόταν στους καλεσμένους… τους έκοβε στα καλά του καθουμένου, δεν ήταν από πριν διαβασμένη για τη ζωή και το έργο τους… ήταν, εν ολίγοις, μια πραγματική κοροϊδία… και να σκεφτείτε ότι αυτό το κατασκεύασμα το πλήρωνε ο λαός όλα τα χρόνια για εκπομπή πολιτισμού, για να μορφωθεί και να ενημερωθεί! Αλίμονο…» Τα χάχανα μετατράπηκαν σε επευφημίες. Τους θαύμασα. Ήταν Κύριοι με τα όλα τους, με τα ωραία τους φράκα, ντυμένοι ολόσωμοι με μιαν αξιοζήλευτη σιγουριά και ταμπεραμέντο που προφανώς πήγαζαν από τις βαθιές γνώσεις τους για το θέμα του Πολιτισμού. Ζήλεψα κρυφά. Τους φθόνησα είν’ η αλήθεια. Έριξα ένα βλέμμα στον εαυτό μου, στα σκονισμένα παπούτσια μου, στο άθλιο τζιν παντελόνι και στη φθαρμένη πολυκαιρισμένη μπλούζα μου. Τι ξέρω εγώ από πολιτισμό; Τίποτα! Σε μια άλλη ζωή το δίχως άλλο θα γίνω σαν κι αυτούς. Είναι κάτι που μου χρωστά ο Θεός, δεν χωρά αμφιβολία.

Νιώθοντας όλο και περισσότερο άβολα ανάμεσα σ’ αυτή την παρέα, πήρα τα πόδια μου και σύρθηκα δειλά ως το τραπέζι με τους αμίλητους και σκεφτικούς. Θες το ντύσιμο, θες η επιφανειακή έλλειψη συναισθηματικής έκρηξης, ανάμεσά τους ένιωθα πιότερο ταιριαστός. Μα τι να σκεφτόταν όλοι τους; Γιατί ήταν αμίλητοι; Σκούντηξα με τον αγκώνα μου έναν απ’ αυτούς που έμοιαζε στην ηλικία μου και είχε μια περιβολή σε μεγάλο βαθμό παρόμοια με τη δική μου. «Τι έχεις να πεις για τη μακαρίτισσα;» τον ρώτησα. Με κοίταξε με το ίδιο βλέμμα που κοιτούσε προηγουμένως τον απέναντι τοίχο της αίθουσας. Η ματιά του με διαπερνούσε σα να κοίταζε κάποιον πίσω μου κι εγώ να ήμουν φάντασμα. «Για τη συγκεκριμένη δεν έχω να πω τίποτα». «Μα πώς; Σε όλες τις άλλες παρέες όλο και κάτι είχαν να πουν» αντέτεινα με πείσμα. «Δεν με ενδιαφέρει η μακαρίτισσα, ούτε και η εκπομπή της». Στα λόγια του αυτά μου ξέφυγε ένα γρήγορο χάχανο. Είχα βρει τον άνθρωπό μου. Απ’ ότι φαίνεται είχε έρθει κι αυτός για το τσιμπούσι. «Τι λες να έχει για κυρίως γεύμα;» τον ρώτησα συνωμοτικά. Τότε το βλέμμα του μεταλλάχτηκε αίφνης από διαπεραστικό κι αόριστο σε συγκεκριμένο και με κάρφωσε επιπληκτικά. «Δεν με ενδιαφέρει τι θα έχει για φαγητό!» με μάλωσε. «Και τότε γιατί είσαι εδώ βρε άνθρωπε του θεού;» ρώτησα αδιάκριτα. Εκείνος με άδραξε από τη μπλούζα και με έφερε μια ανάσα από το πρόσωπό του. Η έκφρασή του είχε μαλακώσει και όλα τα χαρακτηριστικά του φανέρωναν θυμό. «Άκουσε με καλά,» μου είπε κοφτά. «Αυτό είναι μονάχα η αρχή. Η Μπήλιω είναι μια πρωτομάρτυρας. Θα επακολουθήσουν κι άλλοι. Είδες τους ανοιχτούς τάφους;» Του έγνεψα ναι με μια κίνηση του κεφαλιού μου. Εκείνος με ελευθέρωσε από την αρπάγη του. «Μου αρκεί η δήλωσή της: “…εγώ έδωσα όλες μου τις δυνάμεις για να είμαι σωστή…”. Δεν θέλω κάτι άλλο. Ήταν μια μέτρια εκπομπή. Καλύτερη, όμως, από το τίποτα. Καλύτερη από τις παρέες των γκέι που αλληλοτρίβονται και χαριεντίζονται μεταξύ τους ξεφωνίζοντας σαν υστερικές γυναικούλες. Πριν είχα κάτι, κάτι μέτριο, αλλά είχα κάτι. Τώρα μου το στέρησαν. Σε λίγο θα βλέπω μονάχα μάγειρες, κουτσομπόλες και μόδα. Σε ρωτώ, λοιπόν: χάρηκες που τη θάψαμε;»

Έμεινα για λίγο σκεφτικός. Θυμήθηκα τις παράτες των homunculi στα τηλεοπτικά πάνελ των εκπομπών που ονομάζουν lifestyle. Θυμήθηκα τα ανοιχτά παράθυρα πολιτικών εκπομπών απ’ όπου κάποια άλλα γραβατωμένα ανθρωπάρια με φωνασκίες δίνουν μάχη για να υπερκαλύψουν ο ένας το μονόλογο του άλλου. Θυμήθηκα τις ανταποκρίσεις από τη Μύκονο με την κάμερα να ζουμάρει στα γυμνά μεριά και τα παραγεμισμένα με σιλικόνη στήθη. Θυμήθηκα ένα σωρό… από το σωρό.

Και μετά από μακρά αναπόληση απάντησα στο συνομιλητή μου: «Μου έκοψες την όρεξη. Δε θα φάω σήμερα, ξέρεις γιατί; Γιατί μου ήρθε αηδία!»

Π.Σ.

Δήγμα Γραφής - Μια ντουζίνα και τρία διηγήματα

2011-06-26T17:47:00.000+03:00

Το "Δήγμα Γραφής" είναι μια συλλογή μικρών διηγημάτων 15 νέων συγγραφέων που διατίθεται δωρεάν στο διαδίκτυο σε διάφορα format για PC, smartphones και tablet PC.

Είναι το γέννημα μιας εμπνευσμένης πρωτοβουλίας του Γιάννη Φαρσάρη, ενός ενθουσιώδους συγγραφέα και υπέρμαχου της δωρεάν λογοτεχνίας υπό τη μορφή ebook, που κατάφερε να επιστρατεύσει άλλους δεκατέσσερις συγγραφείς, άγνωστους μεταξύ τους και διαφορετικού ύφους και θεματολογίας, σε ένα κοινό στόχο, μια κοινή συλλογική προσπάθεια που αποτελεί πρωτοπορία για τα δεδομένα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας.

Όλα ξεκίνησαν με ένα email - προσκλητήριο του Γιάννη για να συμμετάσχω σε μια συλλογή διηγημάτων. Αυτό στάθηκε μια πραγματική πρόκληση για μένα (όπως το ίδιο, φαντάζομαι, ισχύει και για τους υπόλοιπους που συμμετείχαν). Το Γιάννη τον γνώριζα μέσω του διαδικτύου, μιας και είμαστε φίλοι στο facebook και μοιραζόμαστε τις κοινές μας ανησυχίες για τη λογοτεχνία χρησιμοποιώντας το διαδίκτυο ως όχημα - φορέα γι αυτό το σκοπό. Εκείνος διαθέτει ένα μυθιστόρημα, το "Johnnie Society", και μια συλλογή διηγημάτων, την "Εβδόμη Εσπερινή", ελεύθερα στο διαδίκτυο στην ιστοσελίδα "Open Book". Εγώ, από την άλλη, έχω αναρτήσει υπό μορφή blog το δικό μου μυθιστόρημα με τίτλο "Χίμαιρας Εγκώμιον" εδώ και μερικά χρόνια, καθώς και διηγήματα και παραμύθια στο προσωπικό μου blog με τίτλο: Panos Notebook. Τι άλλο χρειαζόταν, λοιπόν, για να ξεκινήσουμε τη νέα προσπάθεια; Μήπως μας ήταν απαραίτητη η δια ζώσης γνωριμία;

Το πρωτοποριακό στοιχείο, κατά τη γνώμη μου, που προσδίδει μια ιδιαίτερη αύρα σε τούτο το συλλογικό εγχείρημα μήτε τα διηγήματα αυτά καθ' εαυτά είναι, μήτε το ποιόν των συγγραφέων. Είναι το γεγονός ότι παρήχθη μια συλλογή διηγημάτων εκ του μηδενός, δίχως να γνωριζόμαστε in vivo, καθώς λέμε, δίχως να έχουμε συγκεντρωθεί για ένα ανέμελο καφέ, δίχως, καν, να έχουμε πει ένα "γεια" αναμεταξύ μας. Με εφαλτήριο την ιδέα του Γιάννη Φαρσάρη βάλαμε μπρος ωθούμενοι από μια πλέρια αγνή αγάπη για τη συγγραφή. Αν είμαστε δόκιμοι και αναγνωρισμένοι συγγραφείς μικρή σημασία έχει. Η αγνότητα της πρόθεσης και η απόδειξη ότι ενυπάρχει ανά πάσα στιγμή μια υποβόσκουσα δυναμική ενέργεια που μπορεί μ' ένα και μοναδικό ερέθισμα να μεταμορφωθεί σε κίνηση και να γίνει έργο είναι αυτά που μετρούν.

Θέλω να ευχαριστήσω για άλλη μια φορά το Γιάννη Φαρσάρη για την ιδέα του και για την ισόνομη και κρυστάλλινα διαφανή διαδικασία που ακολούθησε σε όλη τη διάρκεια του εγχειρήματος αυτού. Ήταν τιμή μου να συμμετέχω στη συλλογική προσπάθεια με ένα διήγημα με τίτλο: "Το Αηδόνι και τ' Αστέρι". Ελπίζω στη συνέχεια της συνεργασίας μας.

Παραθέτω κάτωθι τα ονόματα των συμμετεχόντων συγγραφέων, κατά αλφαβητική σειρά:

Άκης Βαΐου

Σοφία Γκιούσου

Σοφία Δευτερίγου

Κατερίνα Θεριουδάκη

Θοδωρής Κούτρης

Ελένη Κοφτερού

Στέφανος Λίβος

Βασίλης Πουλημενάκος

Μαρία Ρογδάκη

Ελ Ρόι

Ελένη Σεμερτζίδου

Παναγιώτης Σιμιτσής

Νικόλας Σμυρνάκης

Γιάννης Φαρσάρης

Μιχάλης Χαραλαμπάκης

Νυχτερινοί Διάλογοι

2011-03-17T03:02:00.006+02:00

- Τι θα κάνω;!

- Σχετικά με τι;

- Τι θα κάνω, τι θα απογίνω ο άμοιρος, μπορείς να μου πεις; Ο χρόνος είναι τόσο λίγος, τόσο απελπιστικά περιορισμένος… δε φτάνει για τίποτε!

- Μπορείς να μου πεις τι έχεις πάθει;

- Χριστέ μου…!

- Έλα, ηρέμησε… ηρέμησε και πες τα μου όλα με το μαλακό… με ακούς; Εμπρός; Με ακούς;

- Τι … σ… πρ…πω. Άσε με ήσυχο! Είμ… έ… τίπ… Έν… μηδ…

- Στάσου επιτέλους σε ένα μέρος. Μη μετακινείσαι γιατί χάνεται το σήμα σου και δε μπορώ να σε ακούσω.

- Ω…

- Α, μα θα κλείσω το τηλέφωνο αν συνεχίσεις έτσι! Σύνελθε!

- Καλά. Σταματώ. Έτσι κι αλλιώς δεν έχει νόημα πια…

- Τι δεν έχει νόημα πια;

- …

- Μ’ έχεις κουράσει τώρα τελευταία. Το ξέρεις αυτό; Πόσο πια ν’ αντέξω τη μελαγχολία σου και την απαισιοδοξία σου! Κατάντησα καταθλιπτική εξαιτίας σου.

- Συγνώμη. Το ξέρω ότι εγώ φταίω για όλα! Για την καταστροφή και τη δική σου και τη δική μου, εγώ είμαι ο μόνος που φταίει!

- Ε, βέβαια… οι αυτό-οικτιρμοί είναι ένα από τα συμπτώματα της πάθησης που σε δέρνει τελευταία. Δε θα μπορούσα να μην περιμένω κάποια δόση ενοχικής συμπεριφοράς μαζί μ’ όλα τα άλλα συμπτώματα του συνδρόμου που σε δέρνει.

- Έχεις δίκιο, συγνώμη…

- Τι συγνώμη και συγνώμη όλη την ώρα! Αμάν πια! Μου μαύρισες την ψυχή!

- Έχεις δίκιο…

- Όχι! Δεν έχω δίκιο! Πάψε πια! Σύνελθε!

- Πώς να συνέλθω Σόνυα; Αφού είμαι ένα τίποτα. Ένα τίποτα απολύτως! Ξέρεις πόσο χρονών είμαι; Ξέρεις;

- Όσο είμαι κι εγώ… και δεν χρειάζεται να το επαναλαμβάνεις συνέχεια αυτό! Να, λοιπόν, που τα κατάφερες πάλι να μου χαλάσεις τη διάθεση. Είμαστε τριάντα δύο χρονών. Είσαι ευχαριστημένος τώρα;

- Δεν το εννοούσα έτσι όπως φαντάζεσαι. Άλλο εννοούσα…

- Ξέρω τι εννοείς, δεν είμαι καμιά χαζή. Η ώρα είναι περασμένη και πρέπει να κοιμηθώ. Δε θα αντέξω την ίδια μονότονη συζήτηση και πάλι. Πάω να κοιμηθώ… καληνύχτα!

- Στάσου! Μην κλείσεις!

- Ωραία… πες ό,τι έχεις να πεις. Τελικά είμαι καταδικασμένη να ακούσω για άλλη μια φορά όλο το δραματικό μονόλογο από την αρχή.

- Αν είναι έτσι… τότε καληνύχτα! Άντε να κοιμηθείς τον ύπνο του δικαίου! Δε θα σου ξαναμιλήσω ποτέ για ό,τι με απασχολεί και με βασανίζει. Ναι, λοιπόν, δε θα ξανακούσεις άλλη φορά τον αφόρητο αυτό μονόλογο.

- Έλα τώρα… μην αντιδράς έτσι… πες μου, ακούω. Αφού ξέρεις ότι σ’ αγαπώ Πωλ και φοβάμαι για σένα έτσι όπως έχεις βουτηχτεί μες στην κατάθλιψη. Ας μιλήσουμε για κάτι χαρούμενο. Πες μου τι έκανες σήμερα;

- Τι έκανα σήμερα; Τι έκανα σήμερα; Τι περιμένεις ρε Σόνυα να έχω κάνει σήμερα; Τι διαφορετικό από τα συνηθισμένα θα μπορούσα να έχω κάνει;

- Καλά, τότε. Ας πούμε για το ταξίδι που θα ήθελα να κάνουμε…

- Καμιά φορά θαρρώ πως δεν είσαι στα καλά σου!

- Με προσβάλεις Πωλ. Είσαι τόσο δα κοντά στη διαχωριστική γραμμή…

- Ε, μα τι να σου πω κι εγώ! Μιλάς και φέρεσαι λες και δεν έχεις ιδέα ποιο είναι το πρόβλημα που με βασανίζει!

- Τόση ώρα το φέρνεις από δω, το φέρνεις από ‘κει… δε μπορείς να μην το ξεφουρνίσεις… ε, άντε, λοιπόν, πες το να ησυχάσεις!

- Κάτι τέτοιες στιγμές πιστεύω πως δεν έχει νόημα η ζωή. Τι έκανα σήμερα; Τι έκανα χθες; Τι έκανα προχτές; Μια τρύπα στο νερό έκανα! Ένα ολοστρόγγυλο τίποτα!

- Ωχ, Θεέ μου… υπομονή εαυτέ μου…

- Ε, ναι, λοιπόν. Να κάνεις υπομονή. Οφείλεις να κάνεις υπομονή και να με ακούσεις.

- Τι κακό έκανα η δύστυχη και τιμωρούμαι έτσι. Πωλ, νυστάζω. Δεν μπορούμε να μιλήσουμε για πολύ ακόμη. Πρέπει να κοιμηθώ γιατί αύριο θα ξυπνήσω πάλι πρωί-πρωί για τη δουλειά. Ξέρεις πόσα παιδιά μου έχουν αναθέσει; Και σαν να μην έφτανε αυτό, το ένα τους υποπτευόμαστε ότι πάσχει από κυστική ίνωση. Καταλαβαίνεις τι θα πει αυτό; Μπορείς να φανταστείς τι διερεύνηση χρειάζεται και πόσες εξετάσεις πρέπει να παραγγείλω; Έχει ένα φάκελο σα βιβλίο μεγάλο και πρέπει να τον μάθω απ’ έξω.

- Χέστηκα για το προβληματικό σου με την κυστική ίνωση!

- Μη μιλάς έτσι!

- Γιατί; Τι κακό είπα; Εδώ πεθαίνουν κάθε μέρα άνθρωποι υγιέστατοι από δυστυχήματα χωρίς να φταίνε σε τίποτα απολύτως κι εσύ ασχολείσαι με τελειωμένες περιπτώσεις!

- Δεν είναι έτσι όπως τα λες. Εξάλλου, αυτή είναι η δουλειά μου και πρέπει να δείχνεις λίγο περισσότερο σεβασμό σ’ αυτή και να μη με προσβάλλεις έτσι εύκολα κι απερίσκεπτα. Μήπως εσύ δεν είσαι που πρέπει να αντιμετωπίσεις όλα τα πτώματα με τις καρδιακές ανεπάρκειες και να τα αναστήσεις;

- Το παραδέχομαι, έτσι είναι. Τι θέλεις να πω; Να κάνω δήλωση μετανοίας; Όχι, δε θα σου κάνω τη χάρη. Εγώ τουλάχιστον παραδέχομαι πως έχω σιχαθεί τη δουλειά μου. Το λέω σε κάθε ευκαιρία.

- Πωλ, πρέπει να κοιμηθούμε. Έλα, ας κλείσουμε τώρα και θα τηλεφωνηθούμε αύριο. Πέσε να κοιμηθείς για να ξεκουραστείς. Εφημερεύεις αύριο και πρέπει να έχεις καθαρό μυαλό.

- Όχι! Θα μιλήσουμε! Δεν καταλαβαίνεις πόσο δυστυχισμένος είμαι; Αν δεν τα πω σε ‘σένα, σε ποιον θα τα πω να ξεθυμάνω;

- Αυτός είναι ο σκοπός σου; Να ξεθυμάνεις;

- …Και αυτός!

- Λέγε... (Χριστέ μου τι τραβάω βραδιάτικα…)

- Τι μουρμουρίζεις; Μίλα πιο κοντά στο μικρόφωνο γιατί δε σε ακούω.

- Τίποτα… λέγε, λοιπόν.

- Ξέρεις τον Kurt Weill; Έχεις ακούσει τίποτα γι αυτόν;

- Ποιος είναι πάλι αυτός; Το όνομα αυτό μου ακούγεται κάπως γνωστό, αλλά δεν μου ‘ρχεται τίποτα συγκεκριμένο στο μυαλό αυτή τη στιγμή.

- Βλέπεις, λοιπόν, που έχω δίκιο;

- Σε τι έχεις δίκιο; Α, μα θα με σκάσεις απόψε!

- Έχω δίκιο που σου λέω πως είμαστε και οι δυο ένα τίποτα, ένα μηδενικό, δυο απόλυτες ασημαντότητες!

- Θα σε παρακαλέσω να μιλάς για τον εαυτό σου και μόνο. Εμένα μη με ανακατεύεις στις νυχτερινές υπαρξιακές σου αγωνίες.

- Καλά, λοιπόν. Θα μιλήσω για μένα. Εσύ είσαι ευτυχισμένη μες στην άγνοιά σου! Αλλά, δε φταις εσύ! Κάνεις το καλύτερο για σένα. Αυτοπροστατεύεσαι. Έχεις εφεύρει ένα ολόκληρο μηχανισμό αυτοάμυνας απέναντι σε κάθε τι που θα μπορούσε να σε μειώσει. Μακάρι να ήμουν κι εγώ σαν κι εσένα, αλλά, βλέπεις, εγώ ξέρω πολύ καλά τον εαυτό μου, ξέρω τα πάντα για μένα. Δεν χρειάζομαι κανένα Ψυχολόγο ή Ψυχίατρο για να με αναλύσει και να μου αποκαλύψει το ποιος στ’ αλήθεια είμαι. Δε θα μπορούσα, όμως, να πω το ίδιο και για σένα…

- Ώστε, χρειάζομαι και Ψυχίατρο τώρα. Δε φταις εσύ. Φταίω εγώ που υποβάλλομαι με τη θέλησή μου στο μεταμεσονύχτιο παραλήρημά σου.

- Ώστε δεν ξέρεις τον Kurt Weill!

- Όχι, δεν τον ξέρω! Ικανοποιήθηκες τώρα; Πες μου εσύ ποιος είναι για να μορφωθώ!

- Αγάπη μου, ούτε εγώ τον ήξερα ως τώρα! Είναι, όμως, δυνατό να μου συμβαίνει κάτι τέτοιο; Με ποιο δικαίωμα, άραγε, μιλώ για τέχνη; Πόσο θράσος έχω για να αυτοαποκαλούμαι συγγραφέας, όταν είμαι τόσο άσχετος για τα πάντα! Τι ξέρω, επομένως; Για ποιο πράγμα να γράψω; Τι συνδυαστικές σκέψεις να αποτυπώσω στο χαρτί; Δεν μπορεί όλα όσα γράφει κανείς να είναι μονάχα το αποκύημα της φαντασίας του γράφοντος, εικόνες, ιδέες και καταστάσεις πλήρως ασύνδετες με το υπαρκτό, κατακερματισμένες, αστήριχτες στο παγκόσμιο πολιτισμικό υπόβαθρο.

- Μα ξέρεις τόσα πολλά! Έχεις διαβάσει τόσα και τόσα βιβλία…

- Και τι μ’ αυτό καλή μου; Δεν έχω ιδέα από Τέχνη! Είμαι σχεδόν ολοκληρωτικά άξεστος!

- Η κατάθλιψη σε κάνει να βυθίζεσαι στον αυτό-οικτιρμό και την αμφιβολία για τις δυνατότητές σου. Έχεις μελαγχολία, αυτό είναι όλο. Αν εσύ είσαι τόσο άσχετος, όπως λες, τότε τι είναι οι υπόλοιποι που αποτελούν τον περίγυρό μας; Οι περισσότεροι δεν έχουν διαβάσει βιβλία περισσότερα από τα δάχτυλα των δύο χεριών τους και, παρ’ όλα αυτά, τους βλέπεις τόσο ικανοποιημένους με τον εαυτό τους. Γιατί ταλαιπωρείς έτσι τον εαυτό σου!

- Τώρα καταλαβαίνω γιατί εσύ είσαι ικανοποιημένη με τον εαυτό σου: χρησιμοποιείς ως βάση σύγκρισης τη μερίδα του κόσμου που σε βολεύει.

- Μα, γιατί; Είσαι πάνω από το μέτριο. Αυτό δε σου φτάνει;

- Όχι! Όχι! Δε μου φτάνει!

- Σε παρακαλώ, μη φωνάζεις. Είναι περασμένη η ώρα και θα ξεσηκώσεις τους γείτονές σου!

- Δε με νοιάζει! Αφού είμαι ένα τίποτα, ένα ανθρωπάριο, ένα αλχημιστικό homunculus με παραφουσκωμένο εγωισμό και μονάχα περιαυτολογία. Μου αξίζει να πάω ακόμη και αυτόφωρο.

- Θέλεις να ανοίξουμε το Skype για να μπορούμε να βλεπόμαστε και να μιλάμε ταυτόχρονα; Έλα, άνοιξε το πρόγραμμα, μπορεί να σου κάνει καλό…

- Βαριέμαι ν’ ανοίξω τον υπολογιστή αυτή τη στιγμή. Καλά μιλάμε κι έτσι. Εξάλλου, δε μπορείς να με παρηγορήσεις γι αυτό που νιώθω ακόμη κι αν βλέπω την εικόνα σου.

- Μην είσαι τόσο ταπεινόφρων, Πωλ. Αφού ξέρεις τόσα πολλά. Τι έχεις πάθει πάλι; Πιστεύω ότι απλά σε κούρασε η δουλειά και δεν είσαι ο εαυτός σου. Πέσε να κοιμηθείς για να ξυπνήσεις αύριο ξεκούραστος.

- Είναι φορές που θαρρώ ότι καλύτερα θα ήταν να μιλούσα στον τοίχο, ή στον καθρέφτη γυρνώντας την πλάτη και απευθυνόμενος στον κώλο μου!

- Γίνεσαι χυδαίος και δε μου αξίζει αυτή η συμπεριφορά. Πώς μιλάς έτσι στο κοριτσάκι σου. Γίνε λιγάκι γλυκός. Πες μου ένα τρυφερό λόγο. Έλα, σώπασε, θα πάμε ένα όμορφο ταξιδάκι στη Ρώμη και θα τα ξεχάσεις όλα.

- Τι ταξίδια και διακοπές μου τσαμπουνάς; Τι να το κάνω το ταξίδι; Με ένα ταξιδάκι των πέντε ή επτά ημερών θαρρείς πως θα καλύψω τα τεράστια κενά που με ταλανίζουν, τα αγεφύρωτα εσωτερικά χάσματα που έχουν πλατύνει τόσο πολύ ώστε μοιάζουν πλέον με βάραθρα που θα με καταπιούν από στιγμή σε στιγμή; Αλίμονο, πιστεύεις ότι ένα τέτοιο ταξίδι θα λύσει τα προβλήματά μας; Σύνελθε και βάλε το νου σου να δουλέψει λιγάκι. Μα τι θαρρείς; Ότι δεν θα επιστρέψουμε κάποτε από τη Ρώμη; Ε, λοιπόν, πού νομίζεις ότι θα βρεθούμε; Θα σου πω εγώ: θα ξαναπέσουμε στα ίδια βρωμερά σκατά, στην ίδια σκατοδουλειά και στην ίδια κι απαράλλαχτη σκατορουτίνα. Και τότε θα είναι ακόμη πιο σκληρή η πτώση, θα είναι μια τραγική πρόσκρουση. Ξέρεις πώς θα σου φανεί η πρώτη μέρα της επιστροφής σ’ αυτή την παλιοχώρα, σ’ αυτή τη σκουπιδόπολη που λέγεται Αθήνα με την άναρχη δόμηση και τις τσιμεντένιες πολυκατοικίες; Φαντάσου μονάχα την πρώτη ημέρα της επιστροφής σου στην Κλινική και… στην κυστική ίνωση. Τώρα δα μου 'ρθε στο νου μια εικόνα: πρόκειται για τους πρώτους στίχους του “Paradise Lost” του Milton.

- Για πες μου…

- Το έργο αυτό ξεκινά με την πτώση του Εωσφόρου και των δαιμόνων του και την καταβαράθρωσή τους στην Κόλαση μετά την πρώτη και συνάμα στερνή ουράνια μάχη που δόθηκε με τις λεγεώνες των Αρχαγγέλων. Ωραία παρομοίωση, θαρρώ, έκανα μόλις τώρα… συμφωνείς;

- Βλέπεις, λοιπόν; Δεν είναι τα πράγματα τόσο τραγικά κι απέλπιδα όσο τα παρουσιάζεις. Διαπιστώνεις, επομένως, και μόνος σου ότι έχεις αρκετές γνώσεις και ένα στέρεο μορφωτικό υπόβαθρο όπου μπορείς να βασιστείς.

- Αλήθεια, πιστεύεις ότι αυτή η αναφορά που μόλις έκανα σε ένα τόσο πασίγνωστο κλασικό έργο είναι κάτι για το οποίο θα έπρεπε να επαίρομαι; Μα πρόκειται για κάτι τόσο γνωστό, ένα κοινό τόπο, κάτι αυτονόητο!

- Μην το λες. Εγώ δεν ξέρω πολλούς που να το έχουν διαβάσει. Ούτε καν ποιος είναι ο Milton δεν γνωρίζουν οι περισσότεροι. Γι αυτό σου λέω…

- Με κοροϊδεύεις; Θαρρείς πως είμαι κανένα σχολιαρόπαιδο και μπορείς να με παραπλανήσεις και να με καθησυχάσεις με δυο γλυκές κουβέντες για να με βάλεις για ύπνο; Είσαι πολύ έξυπνη για να συνεχίζεις να μην καταλαβαίνεις την αγωνία μου!

- Μα, αγάπη μου, δε μπορείς να τα ξέρεις όλα! Είσαι μικρός ακόμη…

- Μικρός είναι κάποιος στα τριάντα δύο του; Άλλο πάλι και τούτο! Σε τέτοια ηλικία σταυρώθηκε ο Χριστός έχοντας προλάβει να κάνει ένα σωρό πράγματα! Ο Beethoven, ο Chopin και τόσοι άλλοι είχαν ως αυτή την ηλικία μεγαλουργήσει. Για να μην αναφέρω και άλλους αναρίθμητους από κάθε μετερίζι της Τέχνης!

- Για τους συγγραφείς η ηλικία αυτή θεωρείται μικρή. Οι περισσότεροι έγιναν διάσημοι σε πολύ μεγαλύτερη ηλικία. Άρα, έχεις ακόμη περιθώρια… (υποψία μειδιάματος στην άλλη άκρη της γραμμής)

- Γελάς;! Με κοροϊδεύεις;! Δε φταις εσύ, εγώ φταίω που κάθομαι και σου εξομολογούμαι τις αγωνίες μου! Άντε, σε καληνυχτώ! Πήγαινε να κοιμηθείς τον ύπνο του δικαίου.

- Όχι, όχι, ας μην κλείσουμε ακόμη!

- Γιατί; Για να συνεχίσεις να με περιγελάς;

- Δε σε περιγελώ. Σ’ αγαπώ όσο καμία άλλη σε τούτο τον κόσμο. Το ξέρεις…

- Το ξέρω κούκλα μου, αλλά αυτό δε λύνει το πρόβλημά μου, ξέρεις. Είναι τόσο τεράστια η γνώση που συσσωρεύεται μέρα με τη μέρα. Νέα ονόματα πνευματικών ανθρώπων ξεχύνονται καθημερινά από τους τέσσερις ορίζοντες που νιώθει κανείς τόσο ανήμπορος για να μπορέσει να ακολουθήσει τις εξελίξεις. Και πόσο μάλλον, όταν δεν γνωρίζει καν όλους τους Κλασικούς…

- Δηλαδή ο, πώς τον είπες πρωτύτερα…

- Ο Kurt Weill.

- Ναι, αυτός. Είναι κλασικός;

- Δεν είναι κλασικός με την έννοια της χρονολογικής εποχής που έζησαν και μεγαλούργησαν οι Κλασικοί συγγραφείς και συνθέτες. Είναι το εικοστού αιώνα αυτός. Αλλά είναι πολύ γνωστός συνθέτης κυρίως στο χώρο του θεάτρου και συνεργάστηκε με τον Bertolt Brecht.

- Ώστε έτσι… (ανεπαίσθητο χάχανο στην άλλη άκρη της γραμμής)

- Πάλι μου φαίνεται ότι με κοροϊδεύεις…

- Όχι, προς Θεού!

- Ακόμη και σε ότι αφορά στον ίδιο τον Brecht κατάφερα μονάχα να διαβάσω ως τα τώρα το “Μυθιστόρημα της Πεντάρας” και έχω δει στο θέατρο την “Όπερα της Πεντάρας” και το “Μάνα Κουράγιο”. Πόσο τραγικό ακούγεται αυτό! Και θέλω να λέγομαι συγγραφέας, τρομάρα μου!

- Μα, δε μπορείς να τα έχεις δει ή να τα έχεις διαβάσει όλα, τέλος πάντων.

- Το “όλα” από το ελάχιστο ή το “σχεδόν τίποτα” απέχουν όσο η Γη από τον Ήλιο!

- Ε, τότε, αν καίγεσαι τόσο πολύ να μάθεις για τον Brecht κάθισε και διάβασε…

- Α, μα θα με βγάλεις από τα ρούχα μου! Δεν καταλαβαίνεις ότι το θέμα μου δεν είναι ο Brecht, ή ο Kurt Weill, ή ο οποιοσδήποτε μεμονωμένος δημιουργός που κατάφερε να σφηνωθεί μια για πάντα στην Παγκόσμια Ιστορία της Τέχνης. Τόση ώρα προσπαθώ να σου πω πως νιώθω ανεπαρκής, σχεδόν απαίδευτος! Και το χειρότερο είναι ότι πρέπει να χαλάω ώρες ολάκερες στην ιατρική και στο διάβασμα για παθήσεις και φυσιολογία και ιστούς και κύτταρα και οργανίδια και μόρια και όλες τις παραφυάδες της ματαιοδοξίας των ηλίθιων σύγχρονων ανθρώπων και της ανικανότητάς τους να συμβιβαστούν με το θάνατο. Μα είναι απαραίτητο, τέλος πάντων, να ζήσουν όλοι σε τούτο τον πλανήτη; Χιλιετίες επί χιλιετιών και αιώνες επί αιώνων που η Ιατρική ήταν μονάχα μια αγέννητη ιδέα στην εγκυμονούσα κοιλιά της Φιλοσοφίας αρχικά κι έπειτα της Επιστήμης, τι το κακό συνέβαινε, άραγε; Μήπως δεν επέζησε η ανθρωπότητα; Μήπως δεν γεννιούνταν διάνοιες και διανοούμενοι και φιλόσοφοι; Έχει, άραγε, τόση σημασία να επιζήσει το κάθε σύνδρομο Down από τη μία, ή το κάθε πτώμα των ενενήντα χρονών από την άλλη που το πετάνε κάθε τρεις και λίγο στα επείγοντα του νοσοκομείου πάνω σ' ένα φορείο γιατί σταμάτησε να σιτίζεται, ή γιατί ξαναπρήστηκαν τα πόδια του και δεν μπορεί να ανασάνει από το εκατοστό ως τώρα πνευμονικό οίδημα;

- Σε καταλαβαίνω. Εξάλλου, τα έχουμε συζητήσει άπειρες φορές όλα αυτά. Εγώ δε σου έχω πει πρώτη ότι με μεγάλη μου χαρά θα παρατούσα την Ιατρική στην πρώτη ευκαιρία και θα ασχολούμουν με το γράψιμο; Τι να κάνουμε, όμως; Πρέπει να τα συμβιβάσουμε όλα. Βλέπεις, δε γεννηθήκαμε πλούσιοι για να μπορούμε να καθόμαστε και να ασχολούμαστε μονάχα με την Τέχνη.

- Να, λοιπόν, που καταλήγεις στο ίδιο συμπέρασμα με ‘μένα! Τι δε μπορείς, επομένως, να καταλάβεις από αυτά που τόση ώρα προσπαθώ να σου πω;

- Το ότι σε καταλαβαίνω δε σημαίνει ότι μπορώ να αντέχω κάθε βράδυ την ίδια κλαψούρα! Άντε, γιατί κι εγώ δεν έχω την καλύτερη ψυχολογία αυτή την περίοδο και προσπαθώ με νύχια και με δόντια να κρατηθώ από κάπου. Το τελευταίο που χρειάζομαι είναι κάποιος που κάνει ό,τι του είναι μπορετό για να με τραβήξει κι εμένα στο βόρβορο.

- Ώστε έτσι!

- Μην είσαι τόσο εύθικτος. Δεν ήθελα να σε προσβάλω. Απλά προσπαθώ να βρω μια μέση λύση και για τους δυο μας για να μπορέσουμε να επιβιώσουμε σ’ αυτή την παλιοζωή. Με το να μοιρολογούμε και να καταριόμαστε ολοένα την Ιατρική και την καθημερινότητά μας δε βγαίνει τίποτε απολύτως.

- Ε, κι εγώ σε διαβεβαιώ ότι όσο θα συνεχίζουμε να καταναλισκόμαστε από το διάβασμα και τις εξαντλητικές εφημερίες, δε θα μπορέσουμε ούτε τη μόρφωσή μας να συμπληρώσουμε, ούτε τους ορίζοντές μας να διευρύνουμε, ούτε και να αφιερωθούμε στο γράψιμο. Κι αν κάπου-κάπου καταφέρνουμε να κουτσογράφουμε και κανένα κειμενάκι, ποτέ δε θα τελειοποιήσουμε την τεχνική μας. Αν δεν αφιερωθείς σ’ αυτό που αγαπάς και μόνο ποτέ σου δε θα μπορέσεις να γίνεις κάποιος… Δε μπορείς να φανταστείς πόσο μ' έχει επηρεάσει "Η Ρόδινη Σταύρωση" του Henry Miller που διαβάζω αυτό τον καιρό. Πώς να μην θαυμάσεις το θάρρος ενός ανθρώπου που παράτησε το ρουτινιάρικο, ανιαρό του επάγγελμα και την καθημερινότητά του για να ζήσει συνειδητά μια μποέμικη ζωή όλο στερήσεις και ανέχεια προκειμένου να αφιερωθεί ψυχή τε και σώματι στη συγγραφή... Και, όπως λέει στο πρώτο βιβλίο αυτής της τριλογίας, στο "Sexus" σημασία δεν έχει τι έχεις καταφέρει για να έχεις μια κοινωνική θέση, αλλά τι έχεις θυσιάσει για να το καταφέρεις αυτό. Κι εμείς θυσιάζουμε μέρα με τη μέρα όλο και περισσότερα προκειμένου να γίνουμε κάτι που είναι άλλοι χιλιάδες σε τούτη τη ρημαδοχώρα, ενώ θα μπορούσαμε να αφοσιωθούμε στο γράψιμο και να ανήκουμε στους λίγους...

- Αυτός ο Henry Miller στο λαιμό μου κάθεται πια. Από τότε που άρχισες να τον διαβάζεις μου έχεις πρήξει κυριολεκτικά το συκώτι. Ο Miller έκανε αυτό, ο Miller τόλμησε το άλλο, o Miller είναι μάγκας γιατί πήδηξε πολλές, ο Miller γνώρισε την περιπέτεια και τις γυναίκες... Ειδικά όταν ήσουν ακόμη στον πρώτο τόμο άλλο δεν άκουγα η άμοιρη από τις σεξουαλικές επιτυχίες του Miller σου. Ο δρόμος είναι ανοιχτός και τα σκυλιά δεμένα. Κι εσύ είσαι ελεύθερος να γνωρίσεις όσες γυναίκες τραβάει η ψυχή σου. Στο τέλος θα δεις ότι όλα είναι μάταια. Ως προς την επιτυχία δε στη συγγραφή σου έχω πει χίλιες φορές ότι εγώ δε θέλω να γίνω κάποια. Δε γράφω με σκοπό να γίνω διάσημη. Γράφω γιατί μ' αυτό τον τρόπο αποξεχνιέμαι και ταξιδεύω σε άλλους τόπους φανταστικούς και παραμυθένιους. Θα μπορούσα να γράψω χίλια μυθιστορήματα κι άλλα τόσα διηγήματα και να τα κλειδώσω σ' ένα συρτάρι για να μην τα δει ποτέ κανείς.

- Σταμάτα πια να αυταπατάσαι! Δεν μπορεί κανείς να γράφει χωρίς να έχει ούτε καν στο πίσω μέρος του μυαλού του την έκδοση του κειμένου του και την επακόλουθη επιτυχία. Μη με παραμυθιάζεις εμένα που σε γνωρίζω τόσα πολλά χρόνια! Στον Πωλ μιλάς Σόνυα…

- Αυτό που σου λέω είναι η πλέρια και μοναδική αλήθεια… και πίστευε εσύ ό,τι θέλεις. Δε με νοιάζει καθόλου!

- Ώστε δε σε νοιάζει…

- Όχι δε με νοιάζει.

- Καιρός να πούμε καληνύχτα…

- Ναι… Καληνύχτα, λοιπόν, Πωλ.

- Καληνύχτα Σόνυα.

- Μα… γιατί με λες Σόνυα απόψε;

- Εσύ γιατί με λες Πωλ;

- Έτσι για να μη μας καταλάβουν… (χαμόγελο)

- Καληνύχτα Σ…

- Σουτ!

- Καληνύχτα κουκλίτσα και όνειρα γλυκά. Θα σου τηλεφωνήσω αύριο…

Παναγιώτης Σιμιτσής

Ο ΜΟΝΑΧΙΚΟΣ ΒΡΑΧΟΣ

2011-01-02T23:50:00.001+02:00

Παραμύθι του Παναγιώτη Σιμιτσή

Πάνω του έπνεαν οι αγέρηδες από τους τέσσερις ορίζοντες κι από τις τέσσερις γωνιές των οριζόντων. Άλλοτε του χάιδευαν νωχελικά τη ράχη επί μήνες ολάκερους, άλλοτε πάλι λυσσομανούσαν ανελέητα με τέτοια αγριάδα, θαρρείς και ήθελαν να του αποσπάσουν τη γκρίζα του επιδερμίδα και να αφήσουν τη μαύρη του ψυχή εκτεθειμένη στο απομυθοποιητικό φως. Ποτέ τους δεν απογοητεύονταν, ποτέ τους δεν κατέθεταν τα όπλα γιατί ήξεραν ότι το μυστικό της επιτυχίας, το μυστικό που διατηρεί η ανυπέρβλητη Φύση μονάχα για τον εαυτό της, είναι η διάρκεια, αυτή η νομοτέλεια της χρονιότητας που ποτέ της δεν γνώρισε ήττα. Καλοδεχόταν τον Λεβάντε, την Όστρια και το Σιρόκο γιατί έπνεαν θωπευτικά επάνω του και εξάτμιζαν το νερό από το πιτσιλισμένο του κορμί και το έκαναν να λάμπει καθάριο και στεγνό κάτω από τον ήλιο. Πόσο, όμως, φοβόταν κι έτρεμε τον Βοριά που φούσκωνε τα μαγουλά του κι εξέπνεε με όλη του τη μανία τον παγερό αέρα που φώλιαζε μες στα ακούραστα πνευμόνια του. Ήταν ένας μανιακός, ένας πραγματικά τρελός και κακόβουλος αντίπαλος. Κεφάλι αναμαλλιασμένο, με μάτια πεταγμένα έξω από τις κόγχες τους και κόρες άχρωμες, θαρρείς και ήταν τυφλός, ένας τυφλός σίφουνας που δεν υπολόγιζε τίποτα μες στο ντελίριό του. Τούτος εδώ ήταν ο κυρίαρχος του Χειμώνα και επισκίαζε και τα επτά αδέλφια του. Ερχόταν από τις παγωμένες στέπες και χιμούσε στα χωράφια και στις πεδιάδες κρουσταλλιάζοντας τις δροσοσταλίδες, σωστά κρεμαστά στολίδια από διαμάντι πάνω στις μύτες των χορταριών και των καμένων σπαρτών. Ξερίζωνε όμοια στο διάβα του κακότυχα νεαρά δεντράκια που δεν έχουν προλάβει ακόμη να ορθοποδήσουν αλλά και υπέργηρα, ετοιμοθάνατα δέντρα με ρίζες σκουλικοφαγωμένες κι ετοιμόρροπες. Αλλά και όσα δέντρα δεν ήταν του χεριού του για να τα ξαπλώσει κατάχαμα, τα κύρτωνε, τα παραμόρφωνε έτσι που να μοιάζουν κυφωτικά απομεινάρια μιανού περασμένου ευθυτενούς μεγαλείου. Κι έπειτα, κατεβαίνοντας κατά το Νότο σερνόταν με την κοιλιά του πάνω στη γκρίζα θάλασσα και της ανατάρασσε τη νωχελική επιφάνεια. Έφτιαχνε οξυκόρυφα κύματα με λευκά καπελάκια στις κορφές τους που απειλούσαν να καταβροχθίσουν τα γήινα πλεούμενα που δεν ήταν προορισμένα για να ζουν στο βυθό και για τούτο η θάλασσα ποτέ δεν τα θεώρησε δικά της τέκνα όπως αντίθετα τα δελφίνια, τις φάλαινες και τους καρχαρίες και έτσι τ’ αποδιώχνει πάντα στην πρώτη ευκαιρία και βυθίζει εντός της ώστε να πάψουν να στιγματίζουν την αλμυρή επιδερμίδα της.

Όμως η θάλασσα, πελώρια κι απροσμέτρητη σε έκταση δεν είναι απλά αυτή που βλέπει το μάτι κι ευθύς ξεγελιέται. Δεν είναι μονάχα ένα σεντόνι που πάλλεται και ανεβοκατεβαίνει με το πρώτο φύσημα του ανέμου. Η θάλασσα είναι ένα πανύψηλο τείχος αν βυθιστείς εντός της.

Είναι μια αγκαλιά που δεν έχει πάτο. Δυο χέρια που απλώνονται για να σε αγκαλιάσουν και σε τραβάνε προς ένα στήθος που είναι πολύ μακριά για να το νιώσεις όσο ακόμη είσαι ζωντανός. Είναι μια φόνισσα μάνα που όταν σ’ αγκαλιάζει, μονάχα νεκρός μπορείς να λουφάξεις πάνω στο μαλακό προαιώνιο στήθος και να βρεις εκεί την υγρή γαλήνη. Για τούτο και η Κυρά αυτή δεν πολυγνοιάζεται για τους αέρηδες. Μια φούχτα ηλίθια κεφάλια είναι που εμφανίζονται αλληλοδιάδοχα από όλες τις κατευθύνσεις και έχουν βαλθεί να της χαλούν τη σεραφική αταραξία κάνοντας το δέρμα της ν’ ανατριχιάζει που και που. Και πιότερο απ’ όλους τούτος ο κουτός Βοριάς. Μα είναι απίστευτα τα καμώματά του! Θα ήθελε να σήκωνε δυο υδάτινα χέρια ψηλά στον ουρανό και να τον άδραχνε από τις ανεμίζουσες τρίχες της κεφαλής του και να τον έκανε μια χαψιά. Έλα, όμως, που κάτι τέτοιο της ήταν αδύνατο. Πώς να αδράξεις από το μαλλί ένα στρουμπουλό κεφάλι αέρα; Πώς να τον τραβήξεις στον ακύμαντο βυθό σου όταν τα χέρια σου είναι από άμορφο νερό; “Τρελούτσικοι Αγέρηδες” έλεγε με συμπάθεια και κατανόηση καμιά φορά η Θάλασσα… κι έκλεινε τα μάτια…

Κι όμως, μπορεί τα οχτώ αυτά παιχνιδιάρικα κεφάλια με τα αέναα φουσκωμένα μάγουλα να είναι ανίκανα για το κακό της μητέρας Θάλασσας, εντούτοις το φθοροποιό τους έργο το έκαναν μια χαρά πάνω στη γκρίζα επιφάνεια του Βράχου που έστεκε ανυπεράσπιστος, ίδια ογκώδης,

συμπαγής κουτσουλιά καρφωμένη στην άκρη του φουστανιού της θάλασσας, εκεί που η άμμος και τα βότσαλα κάνουν βουτιά κάτω από το διάφανο νερό και όπου ο αφρός από το κύμα που ξεψυχά στην ακτή σχηματίζει την κορδέλα του φουστανιού της. Κάθε Χειμώνα νόμιζε πως θα είναι το τέλος του, πως η λυσσώδης πνοή του Βοριά θα τον κονιορτοποιούσε, θα τον αποτελείωνε. Έβαζε όλη του τη δύναμη ν’ αντισταθεί, ανεμοδερνόταν και όλο έριχνε το βάρος του στην ακτή, με το μισό του κορμό καταχωμένο στην άμμο.

Περνώντας, όμως, τα χρόνια και οι αιώνες κατάλαβε πως οι Αέρηδες ήταν μηδαμινοί αντίπαλοι. Δεν μπορούσαν να τον βλάψουν ιδιαίτερα. Είναι ικανοί να διαμορφώσουν τις πανύψηλες κορυφές των βουνών και να τις στρογγυλέψουν, να τις καμπυλώσουν. Κονταίνουν τα βουνά στο ανάστημα των λόφων κυριευμένοι από ένα προαιώνιο φθόνο εναντίον τους εξαιτίας του ότι τα όρη μπορούν και συνομιλούν με τ' άστρα και με το θεό. Όμως, ετούτος εδώ ήταν μονάχα ένας βράχος, μια πελώρια άμορφη πέτρα ριγμένη στην παραλία. Δεν μπορούσαν να του κάνουν κακό οι περιπλανώμενες πνοές, ακόμη κι αν λυσσομανούσαν εναντίον του.

Όμως, αλίμονο! Σύνωρα με τη συνειδητοποίηση αυτή ήρθε και μια δεύτερη… πιο απελπιστική από την πρώτη. Παρατήρησε ότι τα ριζά του είχαν αλλάξει, πάνε χρόνια τώρα… άγνωστο πόσα. Πώς και δεν το είχε προσέξει πιο πριν; Μήπως τον είχε πάρει ο ύπνος, μήπως βρισκόταν σε λήθαργο; Δεν μπορούσε να πει. Ίσως να ήταν ξύπνιος για κάποια χρονικά διαστήματα, ενώ για άλλα να έχανε τη συνείδησή του. Όπως και να ‘χει, όμως, ένα ήταν το γεγονός: το κάτω μέρος του είχε διαβρωθεί! Τι είχε απογίνει η ευρεία βάση του; Πώς είχε έτσι αλλάξει το σχεδόν κυβικό του σχήμα; Πώς είχε καταντήσει έτσι; Μόλις το συνειδητοποίησε κόντεψε να τρελαθεί! “Η επιφάνειά μου είναι χιλιοτρυπημένη, γεμάτη ουλές και αβαθείς χαίνουσες πληγές! Ω, τι δυστυχία! Πώς το έπαθα αυτό το κακό;” Κι έτσι καθώς θωρούσε τα ελλείποντα τμήματά του ένιωθε σα λεπρός που κάθε φορά που καθρεφτίζεται διαπιστώνει πως του λείπει κι ένα κομμάτι σάρκας. “Και τι είναι όλα ετούτα τα παράσιτα που έχουν κολλήσει επάνω μου!” βροντοφώναξε αγανακτισμένος αισθανόμενος το σούρσιμο των καβουριών μες στις μικροσκοπικές λακουβίτσες γεμάτες με αλμύρα και νερό που είχαν σχηματιστεί πάνω στο κορμί του και νιώθοντας τα δεκάδες όστρακα που είχαν κολλήσει σαν τις βδέλλες πάνω του. Θα τιναζόταν με μια άγρια κίνηση για να αποδιώξει όλα αυτά τα ακάλεστα θρασύτατα πλάσματα… αν μπορούσε να κινηθεί.

Εκείνη, λοιπόν, την περίοδο συνειδητοποίησε για πρώτη του φορά ότι δεν απειλούνταν τόσο από τους ανέμους όσο από το νερό που έβρεχε τη βάση του. Τα κύματα που ξερνούσε η θάλασσα με μια εκνευριστική αδιάλειπτη περιοδικότητα και τα εξαπέλυε καταπάνω του, άλλοτε χάιδευαν τα ριζά του και άλλοτε τον ράπιζαν άσπλαγχνα σε όλη του την πλευρά που έβλεπε προς τον ωκεανό. “Αλίμονο, πώς κατάντησα έτσι!” κλαψούριζε ολοένα και αναπολούσε τον καιρό εκείνο που ήταν κομμάτι από το κοίλωμα που έχασκε αδειανό στην κλιτύ του βραχώδους τοιχώματος πίσω του. Ένας καταραμένος σεισμός πριν πολλά-πολλά χρόνια, σε μια εποχή χαμένη και θολή μες στις παιδικές του αναμνήσεις είχε κάνει το παράλιο βραχώδες τοίχωμα να ραγίσει και είχε αποσπάσει τον κακόμοιρο τούτο Βράχο, που κύλησε λίγα μέτρα πιο πέρα, όμοια όπως το νεογνό που γλιστρά έξω από τη μήτρα και που αν δεν το πιάσει κάποιος θα πέσει καταγής λουσμένο στο αμνιακό υγρό.

Ο δύσμοιρος ο Βράχος… Ήταν από γεννησιμιού του ολομόναχος… Μονάχα τα καβούρια, οι πεταλίδες και οι γλάροι του έκαναν παρέα κι έτσι τους συνήθισε και έπαψε πια να διαμαρτύρεται.

Κάποτε, οι συνθήκες το έφεραν έτσι που το ακούραστο κύμα διέβρωσε με τέτοιο τρόπο την πλευρά του Βράχου που έβλεπε κατά τη θάλασσα που ο Βράχος απέκτησε μια τέτοια πελώρια μύτη που θα ήταν ο πιο ονειρεμένος αναβατήρας για το κάθε παιδί για να πατήσει στην άκρη του και να κάνει βουτιές ολημερίς. Όμως εκείνο τον καιρό παιδιά δεν υπήρχαν γιατί δεν υπήρχαν άνθρωποι πάνω στη Γη. Κι έτσι ο Βράχος υπέφερε άφωνα κι αδιαμαρτύρητα τη δυσμορφία του αυτή που δεν χρησίμευε σε τίποτα απολύτως.

Έστεκε ολομόναχος, σωστό ακίνητο κουφάρι, πότε κάτω από τον Ήλιο, το Φεγγάρι και τ' Άστρα τις ασυννέφιαστες θερινές ημέρες και τις ξάστερες νύχτες και πότε κάτω από τα βαριά μαύρα σύννεφα τις νεφελοφορτωμένες χειμωνιάτικες μέρες.

Ακόμη κι έτσι, εκείνος ποθούσε να μιλήσει με τους πλανήτες… αλλά δεν είχε στόμα. Ποθούσε να αγγίξει τον ουρανό και τα καρφιτσωμένα σ’ αυτόν ουράνια σώματα που λαμποκοπούσαν με το μαγευτικό τους φως… αλλά δεν είχε χέρια. Θα ήθελε να ξεφορτώσει από πάνω του το φορτίο των αιώνιων αναμνήσεών του… αλλά δεν είχε ψυχή. Ήταν μονάχα ένας βράχος ριγμένος εκεί όπου τελείωνε η αμμουδιά. Ένας βράχος δίχως ψυχή, δίχως καρδιά και δίχως ταίρι… ολομόναχος. Συντροφιά του είχε τους γλάρους, τις πεταλίδες και τα καβούρια, αλλά οι πρώτοι περιορίζονταν στο να στέκονται στην κορυφή του και να τον χρησιμοποιούν ως εφαλτήριο για να ορμήσουν στη θάλασσα για ν’ αρπάξουν με τα ράμφη τους κανένα ψάρι, οι δεύτερες έμοιαζαν με εξανθήματα ανεμευλογιάς και τα τελευταία περιορίζονταν στο να παίζουν άσκοπα το κρυφτούλι μες στις μικροσκοπικές τους αλμυρές στέρνες μέχρι να τα πάρει μακριά κάποιο μοιραίο κύμα.

Και τότε έγινε κάτι το απρόσμενο, ένα μικρό θαύμα από αυτά που η Φύση επιφυλάσσει πάντα και παντού για το εξασκημένο για να τα διακρίνει μάτι! Είχαμε αναφέρει ότι κάποτε το αδιάκοπο, ακούραστο πελέκημα των κυμάτων είχε δώσει στο Βράχο μια μύτη. Ε, λοιπόν, αυτά τα ίδια τα κύματα του πελέκησαν στο διάβα των χρόνων και μια χαίνουσα μεγάλη κουφάλα ακριβώς κάτω από το εξόγκωμα της μύτης, μια κοιλότητα που έμοιαζε με ανθρώπινο στόμα. Και λίγο αργότερα δεν άργησε να αποκτήσει και δυο άλλες μικρότερες κοιλότητες από τη μια και από την άλλη πλευρά της μύτης, δυο σωστά μάτια! Ήταν τέτοια η διαμόρφωση που του είχε προσδώσει η τυχαιότητα που ολάκερος ο Βράχος ήταν ένα ομοίωμα ανθρώπινου κεφαλιού.

Την πρώτη κιόλας στιγμή που τον αντίκρισε ο Ήλιος καθώς ανέβαινε με το άρμα του από την Ανατολή εκτελώντας την καθιερωμένη του διαδρομή για το μεσουράνημα παραξενεύτηκε. Γιατί ο Ήλιος ήταν παντογνώστης και γνώριζε τα παρελθόντα, τα παρόντα και τα μελλούμενα και ήταν σίγουρος πως δεν ήταν ακόμη η κατάλληλη στιγμή για την εμφάνιση του πρώτου Ανθρώπου.

Κι όμως, να που ένα ανθρώπινο κεφάλι ήταν εκεί κάτω στην παραλία και κοίταζε κατά τον μακρινό ορίζοντα! “Αδύνατο! Μάλλον ονειρεύομαι, ή έχω παραισθήσεις από τον πυρετό που με κατακαίει από γεννησιμιού μου” σκέφτηκε και συνέχισε τη διαδρομή του παραβλέποντας το πρωτόφαντο, παράξενο γεγονός μέχρι που από ολόχρυσος πήρε σιγά-σιγά να γίνεται κοκκινωπός κι έπειτα άλυκος, μέχρι που άπλωσε σα χυμένος κρόκος αυγού, μπλάβιασε και τον κατάπιε η Θάλασσα κατά την πλευρά της Δύσης. Σαν έφυγε ο εκτυφλωτικός Ήλιος βγήκε στο προσκήνιο η αργυρή Σελήνη. Αυτή, σ’ αντίθεση με τον προκάτοχό της, δεν είχε προφητικές ικανότητες, ούτε γνώριζε τα παρελθόντα και τα παρόντα. Ήξερε, όμως, να μετατρέπει τα πάντα σε όνειρο και να φέρνει την πραγματικότητα τα πάνω κάτω προκειμένου να κατασκευάσει μια φαντασιακή εικόνα του ρεαλιστικού κόσμου. Είδε, λοιπόν, κι εκείνη με τη σειρά της τον ανθρωπόμορφο Βράχο και έμεινε έκπληκτη μιας και η παράδοξη εκείνη εικόνα ήταν η γυμνή, απτή πραγματικότητα και όχι κάποια από τις συνήθεις φαντασιοκοπίες της.

Έριξε τις ασημένιες στραφταλιστές πούλιες της καταγής, ίδιοι κατάσκοποι, για να ψαχουλέψουν όλες μαζί την επιφάνεια του Βράχου. Άλλες στραφτάλισαν στη μύτη του, άλλες χώθηκαν μες στο ανοιχτό του στόμα και οι υπόλοιπες ψαχούλεψαν τρεμολάμποντας τις άδειες κόγχες των ματιών του. Όταν τέλος γύρισαν πίσω στην αφέντισσά τους της επιβεβαίωσαν το εύρημα: Ένας άνθρωπος επί γης! “Αδύνατο!” το αρνήθηκε η Σελήνη, “δεν υπάρχει μήτε άνθρωπος, μήτε θεριό ως αυτή τη στιγμή στη Γη. Και για τούτο είμαι σίγουρη! Γιατί αν υπήρχαν Άνθρωποι θα είχα δημιουργήσει ολάκερο στρατό από Θεριά και Δαίμονες, από Γοργόνες και Νεράιδες και από κάθε λογής φαντασιακά πλάσματα, και, απ’ όσο γνωρίζω, κάτι τέτοιο δεν έχω κάνει ως τα τώρα! Αλίμονο, άρχισα να πάσχω και η ίδια από τις παραισθήσεις που προξενώ στους άλλους…” Και μέχρι να αποσώσει τις σκέψεις της έχασε το φως της κι έσβησε καθώς ο Ήλιος ξαναφάνηκε στον ουρανό. “Α, μα αυτό είναι απ’ τ' άγραφα! Εκεί κάτω υπάρχει ένας Άνθρωπος!” αναφώνησε ο υπέρλαμπρος γίγαντας. Κι έτσι περάσανε οι μέρες και οι νύχτες, κι έτσι περάσανε οι εβδομάδες και οι μήνες και κύλησαν σαν το νερό τα χρόνια, μα ο Βράχος δεν έλεγε να αλλάξει εμφάνιση. Παρέμενε ένα ανθρώπινο πρόσωπο χωρίς μιλιά, μήτε ψυχή.

Κάποτε ο Ήλιος τον λυπήθηκε για τη μοναξιά του και την ανημποριά του και αποφάσισε ότι είχε επιτέλους φτάσει η ώρα για να του δωρίσει Ψυχή. Ήταν τότε μια ημέρα λουσμένη στο ζείδωρο φως του, καταμεσής στο χαυνωμένο θέρος όταν συντελέστηκε το θαύμα. Αίφνις, ο Βράχος αρχίνισε να καταλαβαίνει ότι είχε μύτη και στόμα και μάτια… και άρχισε να νιώθει! Ένιωθε, όλο ένιωθε… Έβλεπε την πελώρια θάλασσα που απλωνόταν εμπρός του και συγχωνευόταν στα βάθη του ορίζοντα με τον καταγάλανο ουρανό. Οσφραινόταν τις μυρωδιές από τα λουλούδια και τα δέντρα πίσω του και από τα ψάρια, το πλαγκτό και το αλάτι εμπρός του. Το κύμα χωνόταν μες στο ανοιχτό του στόμα και προξενούσε αντίλαλο σαν να επρόκειτο για αδιάλειπτο μουρμουρητό. Τι θαύμα, τι χαρά, τι ευδαιμονία! Ο Βράχος ζούσε και μπορούσε να μιλήσει, να δει, να οσμιστεί, ν’ ακούσει. Δεν ήταν πια τόσο μόνος όπως πριν. Είχε για συντροφιά τον Ήλιο με τον οποίο έπιανε ατέλειωτες συζητήσεις που αρχινούσαν με το γλυκοχάραμα και τέλευαν το σούρουπο. Μα και τότε δεν σταματούσε να μιλά με το μεγάλο του στόμα, μόνο που αυτή τη φορά οι κουβέντες περιστρέφονταν γύρω από τα όνειρα και τις κάθε λογής φαντασίες με συνομιλητή του τη γοητευτική Σελήνη που ποτέ της δε στάθηκε ικανή να διατηρήσει για δυο συνεχόμενες νύχτες το ίδιο σώμα, παρά συνεχώς είτε πάχαινε, είτε αδυνάτιζε. Ο λαλίστατος Βράχος σιγοψιθύριζε ακόμη και στους μακρινούς Αστερισμούς, γιατί ο ψίθυρος είναι πιο ανάλαφρος από τις φωνές και μπορεί το αεράκι να τον σηκώσει ευκολότερα και να τον ταξιδέψει ως τα Άστρα που κατοικούν πολύ πιο μακριά από τη Σελήνη… μακρύτερα ακόμη κι από αυτόν τον δεσπότη Ήλιο και οι ανθρώπινες φωνές δεν φτάνουν ως τα ύψη τους.

Και αφού μίλησε, μίλησε, μίλησε για χίλια χρόνια… και αφού άκουσε, άκουσε, άκουσε για χίλια χρόνια… και αφού είδε, είδε, είδε για άλλα χίλια χρόνια… ήρθε η στιγμή που όλα τούτα δεν του έφταναν, οι αισθήσεις του αυτές είχαν αποκαρωθεί. Λαχτάρησε, το λοιπόν, να χαρεί την πιο αρχέγονη από τις αισθήσεις: την αφή. Ναι, τώρα πια που είχε κορεστεί από τις συζητήσεις και δεν είχε τίποτε άλλο να πει, ποθούσε όσο τίποτε άλλο στον κόσμο να γείρει και να ακουμπήσει σε μια άλλη ομοειδή ψυχή, να αισθανθεί με το πελώριο, μονολιθικό κορμί του μια φιλική, γνώριμη παρουσία πλάι του.

“Αχ, να είχα ένα ταίρι!” αναστέναζε βαριομισμένος. Όλες τούτες οι αισθήσεις, δε λέω, ήταν ένα θείο κι αναπάντεχο δώρο. Καλή είναι και η όραση, καλή και η ακοή, καλοδεχούμενη και η όσφρηση. Προσφέρουν ανώτερες και εκλεπτυσμένες εμπειρίες και γεννοβολούν τη νόηση και τη διαλεκτική. Τι να τις κάνεις, όμως, όταν δεν μπορείς να γείρεις το κουρασμένο σου κορμί και να ακουμπήσεις πάνω σε μια αδελφή ψυχή, έστω κι αν δεν μιλάς, ακόμη κι αν δεν ακούς, κι ας έχεις τα μάτια σου σφαλιστά. Πώς να ζήσει κανείς δίχως να ονειροπολεί. Και πώς να ονειροπολήσει αν δεν έχει αισθανθεί το χάδι μιανού στοργικού χεριού, το κατάστηθο σφιχταγγάλιασμα… Και αφού ο Βράχος δεν είχε που να ακουμπήσει για να λουφάξει και να ονειροπολήσει ένιωσε και πάλι ολομόναχος κι απελπισμένος ως τα κατάβαθα της ψυχής του κι έπεσε και πάλι σε βαριά μελαγχολία, χειρότερη από εκείνη που τον κυρίευε πριν αποκτήσει Ψυχή. Τι κι αν ξετρύπωνε ο φίλος του ο Ήλιος κάθε πρωί στον Ουρανό και του χαμογελούσε, τι κι αν η πλανεύτρα Σελήνη του έκλεινε το μάτι τις ασυννέφιαστες νύχτες και του εξιστορούσε παραμύθια, τι κι αν τ’ Άστρα λαμπύριζαν και στραφτάλιζαν τη νύχτα σαν τα λαμπιόνια του χριστουγεννιάτικου δέντρου… Εκείνος ένιωθε παντέρημος, πεντάρφανος κι απροστάτευτος. “Μακάρι να μην είχα ποτέ μου ψυχή!” αυτοοικτιρόταν κι αναστέναζε. “Τι να τα κάνω και τα μάτια και τη μύτη και το στόμα αν δεν μπορώ να έχω μία σύντροφο”.

Και μες στη θλίψη και το πένθος διαβήκανε χρόνοι ολάκεροι, πάνω από χίλιοι. Μέχρι που μια ημέρα η Γη, όπου πάνωθέ της είχε φυτευτεί ο γκρίζος βράχος, τον λυπήθηκε και θέλησε να τον βοηθήσει. Ήταν τέτοια η συμπόνια που ένιωσε για το βράχο που έβραζε εντός της και η καυτερή ψυχή της κοχλάκιζε και αναμοχλευόταν με τέτοια ένταση που κάποτε σείστηκε σύγκορμη. Από το μεγάλο σεισμό που ακολούθησε ένα κομμάτι βράχου από το βουνό δίπλα στην ακρογιαλιά ξεκόλλησε και κύλησε μερικά μέτρα, κουτρουβαλώντας και τσαλαπατώντας τα πάντα κάτω από το βάρος του, μέχρι που έφτασε ως εκεί που ξεψυχά το κύμα και στάθηκε δίπλα στο μοναχικό Βράχο. Από ένα ύστατο παιχνίδι της Τύχης, η ροπή έδωσε μια τελευταία κίνηση στο νεογέννητο βράχο και τον έκανε να γείρει και ν’ ακουμπήσει πάνω στον άλλο. Ο μοναχικός Βράχος ανασκίρτησε. “Ευλογημένη Μάνα Γη!” ανέκραξε υπόκωφα. “Τι θαύμα κι απόθαμα ήτανε ετούτο! Μου χάρισες μια σύντροφο!” Κι ευθύς αποτίναξε από την ψυχή του όλη τη συσσωρευμένη μελαγχολία και… θα χαμογελούσε αν το στόμα του δεν ήταν μόνιμα ορθάνοιχτο.

Τις μέρες που ακολούθησαν δεν έκανε τίποτε άλλο από το να χαίρεται την επαφή του με τον άλλο βράχο πλάι του. Δεν ήθελε τίποτε άλλο, δεν αποζητούσε παρά μονάχα αυτή τη θέρμη της αφής.

Έτσι πέρασαν μήνες… χρόνια ολάκερα. Κι όμως, κάτι έλειπε από τούτο το ζευγάρωμα. Κάτι που έπρεπε να νιώθει με το αγκάλιασμα, αλλά δεν κατάφερνε να το νιώσει ούτε για μια στιγμή. Δίπλα του είχε έναν ογκόλιθο, ένα άμορφο μονόλιθο που οι συγκυρίες τον είχαν φέρει εκεί. Δεν άργησε να καταλάβει τι ήταν εκείνο που τον αποστερούσε από το συναίσθημα: η σύντροφός του, εκείνος ο άλλος βράχος, δεν είχε Ψυχή, όπως, αντίθετα, είχε ο ίδιος. Γι’ αυτό κι ο εναγκαλισμός ήταν ψυχρός, ανούσιος, άκαρπος. Δεν έχασε, όμως, τις ελπίδες του… τούτη τη φορά είχε φτάσει μιαν ανάσα κοντά στην απόλυτη ευτυχία. Δεν θα παρέδιδε έτσι τα όπλα αμαχητί. Παρακάλεσε, λοιπόν, τον Ήλιο και τη Σελήνη, αυτούς τους δυο αιώνιους φίλους του, απευθύνθηκε ακόμη και στ’ Αστέρια, κι ας ήταν πολύ μακριά για να μπορέσουν να τον βοηθήσουν. “Δώστε σε τούτο το βράχο ψυχή, όπως δώσατε και σε μένα! Σας ικετεύω! Είναι το τελευταίο πράγμα που σας ζητώ! Έπειτα θα σωπάσω και δε θα σας ξαναζητήσω τίποτε άλλο! Κάντε το θαύμα σας για να γίνω ευτυχισμένος και να σωπάσω μια για πάντα!”

Όμως, όσο κι αν ήθελαν να τον βοηθήσουν οι αδελφικοί του φίλοι, εντούτοις παραδέχονταν πως τούτη τη φορά τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα. “Καλέ μου φίλε”, δικαιολογούνταν ο Ήλιος, “το ότι απέκτησες Ψυχή δεν οφειλόταν μόνο στη δική μας επίδραση. Ήταν και η Τύχη και η Συγκυρία που συνέδραμαν σ’ αυτό” και λέγοντας αυτά κοκκίνιζε από ντροπή που αναγκαζόταν να παραδεχτεί δημόσια την ανημποριά του. “Ε, τότε, θα αποτανθώ στην Τύχη και στη Συγκυρία, όπως τις ονόμασες” απάντησε ο Βράχος. “Πες μου πού βρίσκονται για να τις βρω και να τους μιλήσω!”. Ο Ήλιος σώπαινε κάθε φορά στο άκουσμα των παράλογων απαιτήσεων του Βράχου και δεν ξαναμιλούσε μέχρι που λούφαζε κατά τη Δύση και τρύπωνε μελαγχολικός κάτω από τα φουστάνια του ωκεανού κατά τον ορίζοντα. Μα και η Σελήνη δεν έβρισκε λόγια για να παρηγορήσει τον Βράχο και να τον πείσει ότι κάτι τέτοιο δεν μπορούσε να γίνει, ότι ήταν πέρα από τις δυνάμεις της. “Αγαπητέ μου, η Τύχη και η Συγκυρία έρχονται μονάχα μια φορά για τον καθένα μας σε ολάκερη τη ζήση του. Και αυτό το κάνουν σκόπιμα, απ’ ότι έχω πληροφορηθεί από έγκυρες πηγές, γιατί μονάχα έτσι έχουν τόσο μεγάλο κύρος και σημασία σε τούτον εδώ τον κόσμο. Αν εμφανιζόταν κάθε τρεις και λίγο, όπως εσύ απαιτείς, τότε κανείς δε θα τους έδινε σημασία. Αδερφάδες και οι δυο τους από την ίδια γέννα ξέρουν καλά τι κάνουν. Μήτε η ίδια η Φύση δεν μπορεί να τις αναγκάσει να κάνουν κάτι παρά τη θέλησή τους κι έτσι τις αφήνει να δρουν πάντα κατά βούληση”. “Αλίμονο, αν ισχύουν όσα λες, τότε είμαι καταδικασμένος! Κατάρα στις αδελφάδες αυτές που έπαιξαν μαζί μου ένα τέτοιο παιχνίδι και με καταδίκασαν να έχω Ψυχή! Μακάρι να μη δεχόμουν ποτέ το σατανικό τους δώρο!” βόγγιξε ο Βράχος και για πολλά χρόνια δεν ξαναμίλησε, παρά έμενε ν’ ακουμπά στο διπλανό μονόλιθο σαν να ήτανε ντουβάρι.

Κάποτε, εκεί που η Τύχη καθόταν με την αδερφή της τη Συγκυρία τυλιγμένες με το πέπλο της ολύμπιας αταραξίας τους και κατάστρωναν οι δυο τους τόσο τα άμεσα, όσο και τα πιο μακρόπνοα σχέδιά τους για να έχουν με κάτι να καταπιαστούν και να μη βαριούνται, έφτασαν τα βλάσφημα λόγια του μοναχικού Βράχου στ’ αυτιά τους. Μικρή σημασία έχει το πως έγινε και έμαθαν για τις κατάρες που είχε εξαπολύσει εναντίον τους εκείνος ο άξεστος ποταπός Βράχος. Μπορεί να τις είχε μεταφέρει ως αυτές ένα οποιοδήποτε πετούμενο από εκείνα που ξαπόσταιναν στο κεφάλι του Βράχου, ή κάποιο ασήμαντο καβούρι από εκείνα που λίμναζαν εφήμερα μες στις υγρές λακουβίτσες του και κάθε τόσο τα έπαιρνε το κύμα για να φέρει άλλα στη θέση τους. Αυτό που έχει σημασία για τη διήγησή μας είναι ότι, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αυτές οι ανήκουστες κατηγόριες και οι δίχως προηγούμενο προσβολές φανερώθηκαν στις τρομερές Δίδυμες. Στο άκουσμά τους οι δυο γυναικείες μορφές αγρίεψαν και θέριεψαν κι αλίμονο σ’ εκείνον που θα τύχαινε στο διάβα τους εκείνη τη στιγμή. Αμέσως επαναστάτησαν, αναστατώθηκαν, βρυχήθηκαν και βάλθηκαν να τρώγονται με τα ρούχα τους. Κόντεψαν να φαγωθούν μέχρι και αναμεταξύ τους.

Εξαιτίας της οργής τους και της απώλειας της ψυχραιμίας τους, εκείνο τον καιρό πολλά αλλοπρόσαλλα και εκ πρώτης όψεως περίεργα γεγονότα συνέβησαν στη Γη, γεγονότα που θα είχαν οπωσδήποτε αποφευχθεί αν οι δυο θεότητες διατηρούσαν, όπως εξάλλου κάνουν κατά κανόνα, την σεραφεική τους ψυχραιμία και αταραξία. Έτσι, ήρθαν τα πάνω κάτω στον Κόσμο. Κομήτες έπεσαν με ιλιγγιώδεις και ασύλληπτες ταχύτητες στη Γη και η δύναμη της πρόσκρουσης ήταν τέτοια που η ατμόσφαιρα σκεπάστηκε πλήρως με ένα πέπλο πυκνού νέφους που διήρκησε εκατοντάδες χρόνια και έκανε τα έμβια πλάσματα, από τα πιο μικρά και μηδαμινά ως τα γιγαντιαία και πιο τρομακτικά (που ευτυχώς ο άνθρωπος δεν αντίκρισε ποτέ του) να πιστέψουν ότι δε θα ξανάβλεπαν ήλιου φως. Κάποια ζωικά και φυτικά είδη χάθηκαν για πάντα. Αρκετά κατάφεραν να επιβιώσουν κρυμμένα στα πιο απίθανα λαγούμια. Πλημμύρες και καταποντισμοί έπληξαν τον πλανήτη απ’ άκρου εις άκρον και θα ‘λεγες πως είχε έρθει η Συντέλεια του Κόσμου, μια συντέλεια πρώιμη, ένας θάνατος απροσδόκητος πριν καν ακόμη υπάρξει η πλέρια συνειδητοποίηση της ζωής.

Εξαιτίας αυτών των τραγικών κοσμογονικών γεγονότων ο Βράχος έχασε για αιώνες την επαφή του με τα ουράνια σώματα. Στον ουρανό δεν υπήρχε μήτε Ήλιος, μήτε Σελήνη, μήτε τα παιχνιδιάρικα Άστρα.

Ένα πελώριο τσιμεντένιο φράγμα από χώμα και στάχτη τους είχε χωρίσει παντελώς και τους είχε αποξενώσει. Και όλα αυτά συνέβησαν τότε που είχε ανάγκη την παρουσία τους και την παρηγοριά τους περισσότερο από κάθε άλλη φορά στη ζήση του. Και δεν ήταν μόνο αυτό. Η Θάλασσα βρισκόταν σε μόνιμη αναταραχή και ράπιζε τους δύο κατάχαμα ριγμένους βράχους με τέτοια ανελέητη οργή που έλεγες πως τα κύματά της, αυτά τα δαιμονισμένα τέκνα της θα τους κονιορτοποιούσαν και θα τους καταβρόχθιζαν από στιγμή σε στιγμή. Οι Αέρηδες, πάλι, είχαν κι εκείνοι αποτρελαθεί και φυσούσαν πότε από τη μια κατεύθυνση και πότε από τη άλλη, ξεκολλώντας μικροσκοπικά πετραδάκια από την επιφάνεια των κακόμοιρων βράχων και εκσφενδονίζοντάς τα μακριά προς κάθε μεριά. Του στάθηκε αδύνατο ν’ αντισταθεί, παρά υπέμενε καρτερικά να τελέψει το κακό. Σφάλισε τα υποθετικά του μάτια, έσμιξε τα υποθετικά του χείλη και λούφαξε εκεί όπου είχε εξαρχής βρεθεί, ανάμεσα στη γη και στη θάλασσα, πάνω στην αφρώδη κορδέλα της ακτής. Προσευχόταν, ολοένα προσευχόταν με λόγια αυτοσχέδια, απευθυνόμενος στον δικό του θεό, που κι εκείνος ήταν αυτοσχέδιος… ίσως κάποιος Βράχος τεραστίων διαστάσεων που πάντα του φοβόταν και σεβόταν μες στην τρικυμισμένη φαντασία του.

Κάποτε τα στοιχειά της Φύσης καταλάγιασαν, αφού είχαν σπαταλήσει όλη τη μανία που διέθεταν και οι αποθήκες της οργής τους είχαν μείνει αδειανές κι άρα έτοιμες να ξαναγεμίσουν χρόνο με το χρόνο για να ξεσπάσουν και πάλι σε ανύποπτο χρόνο. Γιατί τίποτε σε τούτο τον Κόσμο δεν είναι ικανό να διαρκέσει παντοτινά, όσο κι αν έτσι δείχνουν τα πράγματα, μήτε η απόλυτη δυστυχία, αλλά μήτε και η απόλυτη ευτυχία. Οι Άνεμοι, τα Κύματα και οι Σεισμοί έπαψαν προσωρινά μια ωραία ανοιξιάτικη πρωία και ο Ουρανός άνοιξε διάπλατα για να φανεί και πάλι ο Ήλιος που ως τότε ήταν κρυμμένος πίσω από το δηλητηριώδες, αρραγές, πετρωμένο νέφος. Σαν κέντρισε με το μαστίγιό του τα πύρινα άλογα του άρματός του και σκαρφάλωσε ως το ζενίθ της τροχιάς του, κοίταξε τη Γη κάτωθέ του. Κάποιον έψαχνε, κάποιον έπρεπε να βρει εκεί. Αν και ο Ήλιος πάντα γνωρίζει τα παρελθόντα, τα παρόντα και τα μελούμενα, πάσχει κάποιες φορές από αμνησία και προσωρινή άνοια και εξαιτίας αυτού για λίγες ώρες δεν μπορούσε να θυμηθεί τι, ή ποιος ήταν εκείνος που αποζητούσε να ξαναδεί. Τελικά θυμήθηκε: “Ω, μα φυσικά! Τι να κάνει ο φίλος μου ο Βράχος εκεί κάτω;” αναρωτήθηκε εύθυμα μιας και είχε ανακτήσει τη βασιλεία του μετά από καιρό. Επικέντρωσε το βλέμμα του στο γνώριμο σημείο της ακρογιαλιάς και είδε. Είδε!

Είδε τον φίλο του αγνώριστο, χωρίς μάτια, χωρίς μύτη, δίχως αυτιά και… αλίμονο, δίχως καμία συγκεκριμένη μορφή. Είχε μικρύνει αρκετά από την τελευταία φορά που τον είχε δει. Εκείνο το δύσμορφο, ακαθόριστο ερείπιο δεν είχε καμία σχέση με τον αλλοτινό του φίλο, το μοναχικό ανθρωπόμορφο Βράχο. “Ω, θεέ μου!” (γιατί ακόμη και ο Ήλιος έχει το δικό του αυτοσχέδιο θεό) αναφώνησε αναβλύζοντας από την πύρινη ψυχή του όλη την απελπισία και την οιμωγή που είχε εντός του συγκεντρωμένη από τα γεννοφάσκια του. “Ο καλός μου Βράχος δε ζει πια! Η Ψυχή τον εγκατέλειψε!” Μάταιες οι θρηνωδίες του. Μάταιοι και οι οδυρμοί του. Ο Βράχος είχε ζήσει ολάκερη τη ζωή του ολομόναχος, κατάμονος, παντέρημος και πεντάρφανος και έτσι είχε πεθάνει, δίχως μια ύστατη διαμαρτυρία, δίχως ένα ύστατο αποχαιρετισμό, χωρίς κανένας να τον κλάψει την ώρα που αποχωριζόταν η Ψυχή εκείνο το αταίριαστοι σ’ αυτήν πέτρινο κορμί.

Κατακλυσμένος από τη βαρύτερη θλίψη που είχε βιώσει ποτέ, ο Ήλιος δε θέλησε να δει τίποτε άλλο εκείνη την ημέρα κι απέστρεψε το βλέμμα του αλλού, κατά το Διάστημα, κατά ‘κει που συγχρωτίζονται απροσμέτρητα ουράνια σώματα στην τέλεια σταθερή τροχιά του το καθένα, εκεί που όλα ζουν και κινούνται αρμονικά, πλήρως υποταγμένα στην αρχική ώθηση, στην προαιώνια πνοή, στην άναρχη μεγάλη Έκρηξη. Τα βάσανα υπάρχουν μονάχα σε τούτο τον γήινο κόσμο και σε κανέναν άλλο. Τα βάσανα γεννιούνται από τις Ψυχές και θα υπάρχουν όσο υπάρχουν αυτές, μέχρι ν’ απομείνει η τελευταία. Ακόμη κι όταν αυτές πάνε στον Παράδεισο, καθώς λένε, κι εκεί βάσανα έχουν. Ψυχή και βάσανα είναι αδιάρρηκτα συνυφασμένα, όμοια όπως τα τριαντάφυλλα είχαν, έχουν και θα έχουν πάντοτε αγκάθια που πληγώνουν.

Και όταν χάθηκε ο Ήλιος βουρκωμένος με την καρδιά του ραγισμένη, ξεπρόβαλλε η Σελήνη. Κι εκείνη είχε ν’ αντικρύσει την επιφάνεια της Γης κάμποσα χρόνια και ανυπομονούσε για την πρώτη της νύχτα σε ξάστερο Ουρανό. Έψαξε με τη σειρά της για το φίλο που είχε καιρό να δει…

Τον βρήκε νεκρό. “Φτωχέ μου Βράχε”, είπε θρηνητικά, μα, την ίδια στιγμή, διέκρινε και κάτι άλλο… Κάτι που της προξένησε την ίδια και ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη από πριν. Στην ακρογιαλιά, μπροστά στα κύματα, στο διπλανό σημείο από εκείνο που έστεκε το κουφάρι του Βράχου που έχασε την Ψυχή του, έστεκε γερμένος πάνω σ’ αυτό ένας ανθρωπόμορφος ογκόλιθος. Όλα τα είχε: δυο λακούβες σαν κόγχες ματιών, ένα εξόγκωμα σα μύτη και μια ορθάνοιχτη κουφάλα στα ριζά του που προσομοίαζε με στόμα. Ώστε αυτό, λοιπόν, ήταν το παιχνίδι που έπαιξαν οι δυο απόκοσμες αδερφάδες, η Τύχη και η Συγκυρία! Να, λοιπόν, που η επιθυμία του νεκρού πλέον Βράχου είχε εκπληρωθεί. Αλίμονο, όμως, όλα τώρα ήταν άκαιρα και άσκοπα! Η Σελήνη αχνογέλασε και έστειλε για άλλη μια φορά τις στραφταλιστές πούλιες της να ψαχουλέψουν τα εξογκώματα και τις κοιλότητες εκείνου του απίθανου ανθρωπόμορφου κεφαλιού που έστεκε μονάχο, γερμένο πάνω στο πέτρινο κουφάρι. “Αξίζει μια προσπάθεια…” σκέφτηκε πονηρά και έδωσε τη θέση της στον Ήλιο που είχε ανακτήσει τις δυνάμεις και την αυτοπεποίθησή του μετά την ολονύκτια ανάπαυλα του ίδιου και των φλογόφτερων αλόγων του άρματός του.

Έτσι περάσαν χίλιοι χρόνοι κι έπειτα άλλοι χίλιοι και το πέτρινο πρόσωπο ολοένα και ομόρφαινε και καλοσχηματιζόταν. Κάποτε, άγνωστο πότε επακριβώς, έγινε μεγάλο και πολύχρονο συμβούλιο πάνω στον Ουρανό και κάτω στη Γη και αποφασίστηκε από όλους τους εμπλεκόμενους σ’ αυτό πως άξιζε μια ευκαιρία εκείνο το νεογέννητο κεφάλι. Και του δόθηκε Ψυχή, μόνο που αυτή τη φορά ήταν γυναικεία.

Από τότε ο θηλυκός Βράχος, γερμένος όπως είναι πάνω στο νεκρό σύντροφο που δε γνώρισε ποτέ, ατενίζει τη Θάλασσα με βλέμμα άτονο και συννεφιασμένο και ολοένα αναστενάζει. Γιατί, ναι μεν μπορεί να μιλά με τον Ήλιο, τη Σελήνη και τα Αστέρια εκεί ψηλά, με τη Θάλασσα και τη μάνα Γη εκεί κάτω, ναι μεν μπορεί να ακούει τον καταπραϋντικό παφλασμό των κυμάτων, τα θροΐσματα των φυλλωμάτων των δέντρων και τα τιτιβίσματα των πουλιών, ναι μεν μπορεί να οσφραίνεται τις ευωδιές των ανθισμένων λουλουδιών την Άνοιξη και το αναζωογονητικό ιώδιο της θάλασσας, αλλά δεν έχει το σημαντικότερο από όλα, εκείνο για το οποίο θα μπορούσε να θυσιάσει όλες τις άλλες του αισθήσεις. Δεν μπορεί να νιώσει την αφή, το χάδι, την αγκαλιά μιας άλλης Ψυχής όμοιας με τη δική του και να σφαλίσει κλειστά τα μάτια του και να ονειρευτεί…

Ο κύριος Μπλουμ στο Νεκροταφείο

2010-05-16T01:46:00.001+03:00

Δοκιμή πάνω στο ύφος του James Joyce

Ο κ. Μπλουμ στάθηκε στην Πύλη.

Προσπάθησε να νιώσει κάτι, να γίνει δέκτης του μακάβριου ηλεκτρομαγνητισμού της ατμόσφαιρας, μυριάδων πιθανών πληροφοριών ερχόμενων από την αντίπερα όχθη, την όχθη των λυγμών και της ανυπαρξίας. Δέκτης, ενδιάμεσος, μέντιουμ. Πνεύμα σε καλώ να εμφανιστείς ενώπιον μας, κατάκεντρα στον κύκλο των προσευχομένων. Τα χέρια δεμένα, τα δάχτυλα σφυχτοπλεγμένα μεταξύ τους. Αναπνοές. Κορδέλες από ανάσες συμπυκνωμένες, κρουσταλλιασμένες από την παγερή απόπνοια των πνευμάτων. Σε καλώ! Αναμονή. Τίποτα. Υπομονή. Άμπρα-κατάμπρα, μπουρδουμπουρ, φιφιφι… Πίστευε στον εαυτό του. Πίστευε στην ανωτερότητα των αισθητηριακών του υποδοχέων, σ’ εκείνα τα αναρίθμητα μικροσκοπικά ηλεκτρόδια που είναι εμφυτευμένα στο δέρμα, κάπου κάτω από την επιδερμίδα. Σε λίγο θα ερχόταν καταπάνω του ο Τρόμος με τα φτερά της νυχτερίδας να ριπίζουν το στάσιμο αέρα. Κι αν ακόμη δεν ερχόταν ήταν σίγουρο πως θα έστελνε στη θέση του τον υπασπιστή του, τον Φόβο. Κι αν δεν καταδεχόταν ούτε κι εκείνος να ‘ρθει, ε τότε, δεν μπορεί… υπήρχαν τόσοι και τόσοι χαμηλόβαθμοι αναπληρωματικοί σε αχρηστία: η Ανατριχίλα, το Ιερό Δέος… Θα έκανε υπομονή, θα περίμενε. Ίσως ήταν ακόμη νωρίς, ίσως οι αισθητηριακοί του υποδοχείς περνούσαν τη φάση της προσαρμογής στο νέο περιβάλλον. Μα, για στάσου… υπάρχουν και οι προπομποί τους. Φυσικά, δε μπορούν να αποκαλυφτούν όλα αυτά τα μεταφυσικά αιθέρια πλάσματα δίχως μιαν αναγγελία, δίχως τον Πρόδρομό τους. Αφουγκράστηκε τον αέρα με τα μάτια κλειστά. Έκανε ένα αγώνα αυτοσυγκέντρωσης εντός του, σαν να επρόκειτο να διακόψει τη ροή των πληροφοριών από τα νευρικά κυκλώματα των ματιών για να ενισχύσει εκείνα τα πολύπλοκα, αλληλοδιαπλεκόμενα κυκλώματα που μεταφέρουν στον εγκέφαλο τις πληροφορίες από τους υποδοχείς του δέρματος και των αυτιών. Τι περίμενε ν’ ακούσει; Κάποιο ουρλιαχτό; Μια κραυγή; Κάποιο μουρμουρητό ίσως, ή ψίθυρο; Ο,τιδήποτε θα ήταν καλοδεχούμενο, θα τον εξάγνιζε, θα τον καθάριζε από τα μολύσματα του έξω κόσμου. Ο κ. Μπλουμ στάθηκε με τα βλέφαρα σφαλισμένα και με τις αισθήσεις τεντωμένες κάμποση ώρα. Δεν άκουσε και δεν αισθάνθηκε τίποτα εξόν από τα σποραδικά κελαηδίσματα των πουλιών που έπαιζαν κρυφτούλι στις φυλλωσιές και τον κορόιδευαν, ή τα ρυθμικά γουργουριτά του στομαχιού ψωριάρικων αιγυπτιακών περιστεριών που κουτσουλούσαν ανενδοίαστα όποιο αντικείμενο είχε την ατυχία να βρίσκεται κάτω από την αδιάκοπα ενεργή τους κλοάκη. Τρύπα που γεννοβολά αδιάκοπα, ρυθμικά, περιοδικά. Γεννοβολά ότι απόμεινε από τη ζύμωση και το αποθέτει παντού, σ’ όποιο αντικείμενο βρεθεί κάτωθέ της. Το αντίθετο της Μαύρης Τρύπας. Εκείνη ρουφά, αποστραγγίζει τα γύρω της, θα ‘λεγες πως καθαρίζει τη βρωμιά του σύμπαντος, τους άπειρους κόκκους που σκόρπισε ολόγυρα η πρώτη έκρηξη και που ονομάζονται πλανήτες κι άστρα και νεφελώματα. Όχι, η άλλη τρύπα είναι το αντίθετο. Επιβεβαιώνει το δεύτερο θερμοδυναμικό νόμο: Τίποτα δεν μετατρέπεται εξ ολοκλήρου σε καθαρή ενέργεια, είναι υποχρεωμένο να αφήσει τα περιττώματά του. Κι αυτό εδώ το μέρος στην είσοδο του οποίου στεκόταν ο κ. Μπλούμ δεν ήταν άραγε το ίδιο; Η επιβεβαίωση του νόμου αυτού της φύσης; Ο άνθρωπος γεννιέται, δρα, δημιουργεί ενέργεια, μεγαλουργεί ή απλά τρώει κοιμάται κι ανασαίνει. Στην αρχή είναι πλήρης. Στην πορεία καταναλίσκεται, διαλύεται σταδιακά δρώντας. Δράση και κατανάλωση. Δράση και φθίση. Τι μένει; Ένα χούφταλο ραχιτικό, ζαρωμένο, ρυτιδιασμένο, όπως το φρούτο που μπαγιάτισε και είναι έτοιμο να πέσει στο χώμα, στον τάφο του για να το φάνε τα σκουλήκια. Τόση ενέργεια στη διάρκεια της ζωής πού πάει; Εξατμίζεται, αναδύεται στον ουρανό, διαχέεται στην ατμόσφαιρα, μεταλλάσσεται. Με-τα-τρέ-πε-ται. Τι απομένει; Περιττώματα. Σβώλοι ύλης που απέτυχε να γίνει ενέργεια και που πέφτει στη γη και θάβεται. Να, όπως αυτά τα μικροσκοπικά κακάκια των περιστεριών πάνω στα πεζοδρόμια και στις πλατείες, πάνω στους τάφους…

Γυναικείες ομιλίες διέκοψαν την αυτοσυγκέντρωσή του, την έκοψαν στη μέση, την έσχισαν απ’ άκρη σ’ άκρη. «Τι ώρα περνάει το αστικό κυρα Βάια;» «Πρέπει σε λίγο να ‘ρχεται. Πάμε στη στάση να το περιμένουμε». «Αχ, αυτά τα καταραμένα γόνατα μ’ έχουν πεθάνει. Κι αυτός ο γιατρός με φόρτωσε αλοιφές χωρίς καμιά βελτίωση. Πρέπει να πάω σε κανέναν άλλο μπας και μου δώσει λύση». «Εμένα αντίθετα, ο τελευταίος γιατρός που με είδε δε μου έδωσε τίποτα να πιω. Τι σόι γιατρός είναι του λόγου του; Περιμένω να περάσει ο μήνας να.» Καθημερινότητα. Προσγείωση χωρίς ακόμη να κατέβουν οι ρόδες, προσγείωση με την κοιλιά κι έπειτα σπίθες, τριβή με τον διάδρομο. Φωτιά! Δυο στραβοκάνικες μορφές ντυμένες με λουλουδάτες ρόμπες ξεπρόβαλλαν από την Πύλη. Δυο λουλουδάτες ρόμπες που θα μπορούσαν το ίδιο ταιριαστά να είναι τραπεζομάντηλα ή κουρτίνες, ή ταπετσαρίες τοίχου. Δυο στόματα που ανοίγουν είτε για να σχολιάσουν, είτε για να μεταλάβουν το σώμα και το αίμα… Δυο μαύρες άβυσσοι που οδηγούν σε δυο ψυχές διαφορετικές και όμοιες. Οι ιστορίες αλλάζουν λιγάκι, η τωρινή κατάσταση είναι πανομοιότυπη. Η λερναία Ύδρα με δυο κεφάλια. Το πρώτο μιλά στο δεύτερο, το δεύτερο αποκρίνεται στο πρώτο. Ζαρωμένες μορφές, σακατεμένες. Η μία χοντρή, καμπουριασμένη σε σχήμα γάμμα, στηριγμένη σ’ ένα λακαρισμένο μαύρο μπαστούνι με σιδερένια χειρολαβή σέρνει τα λεμφοιδηματικά της πόδια πάνω στο σκονισμένο τσιμεντένιο έδαφος. Δυο τεράστια λουκάνικα κατάστικτα από κιρσούς μες σε στραβοπατημένα παπούτσια από δέρμα. Δυο στραβοπατημένα παπούτσια που σκουπίζουν τη σκόνη από το έδαφος. Σέρνονται στο πέρασμα των χρόνων πάνω στις ίδιες επιφάνειες, πάνω στα ίδια μονοπάτια, στις ίδιες διαδρομές. Δεν παρεκκλίνουν της πορείας τους ποτέ. Αυτά τα πολυκαιρισμένα παπούτσια έχουν μια ιστορία, είναι φαγωμένα σε συγκεκριμένα σημεία, αν τα εξετάσεις θα καταλάβεις από ποια σημεία πέρασαν, η κάθε τροχιά αφήνει αυστηρά καθορισμένα στίγματα. Η άλλη γριά κοτσονάτη, λυγερή, λιπόσαρκη. Μορφή αναδυόμενη ποιος ξέρει από ποια βιβλική καταστροφή. Μορφή μαντηλοφόρα, ασκητική. Λιγάκι μαυριδερή, όπως το φρούτο που έμεινε στον ήλιο μέρες και μέλωσε. Προφανές πως τό ‘χε σκάσει απ’ τη “Σφαγή της Χίου” του Ντελακρουά. Χρατς, σκίσιμο στο μουσαμά κι έπειτα κλακ-κλακ στο πάτωμα του μουσείου και μετά απορημένος επισκέπτης απέναντι στον τρύπιο πίνακα. Μάτια σπινθηροβόλα, μέσα τους μπορούσες να διακρίνεις ν’ αχνοκαίνε οι φωτιές από τη φυγή των Γερμανών στα τρεμοσβήματα της Κατοχής. Κοιλιά βαθουλωμένη πάνω από ένα σχοινοειδές στομάχι που αν το διέτεμνε ο ιατροδικαστής για να δει τι είχε φάει εκείνο το ον στη ζήση του δε θα έβρισκε εκεί μέσα τίποτε άλλο παρά ντομάτες, ελιές, άφθονο ψωμί και λευκό αλμυρό τυρί. Οι Ιέρειες. Δυο Ιέρειες έβγαιναν από την Πύλη. Δυο Πυθίες είχαν αφήσει τον τρίποδα και πήγαιναν ν’ αποσυρθούν αφού είχαν βγάλει αρκετούς χρησμούς για μια μέρα. Πάει καιρός που είδαμε τελευταία φορά νεαρή Πυθία. Κάναμε λάθος που την αφήσαμε ανυπεράσπιστη και μας την έκλεψαν. Τώρα πια μόνο γραίες, παλιόγριες, απωθητικός σεβασμός, εξαναγκασμένος σεβασμός.

Ο κ. Μπλουμ, απογοητευμένος από τις άκαρπες προσπάθειές του να μπει στο κλίμα καθώς λένε, απόσωσε με την πνευματική άσκηση που είχε επιβάλλει στον εαυτό του. Γιόγκα. Πρέπει κανείς να είναι ειδικός, να έχει θητεύσει στο Θιβέτ, να μπορεί να σταματά και να ξεκινά τον στροβιλισμό του νου του κατά πώς επιθυμεί. Ο κ. Μπλουμ ποτέ δεν είχε εξασκηθεί στις ανατολίτικες τέχνες αυτοσυγκέντρωσης. Βάλθηκε να παρατηρεί με μίσος τις δυο γριές που έβγαιναν από τον ιερό χώρο. Εκείνες πάλι δεν είχαν καλά-καλά προλάβει να βγουν εντελώς έξω από την Πύλη και μόλις αντιλήφθηκαν τον άντρα κοντοστάθηκαν. «Τη θυμάσαι τη Ματίνα; Ε, λοιπόν… ωχ σουτ… στάσου…» Σα να μιλούσαν για κάποιο επτασφράγιστο μυστικό, η συνομιλία τους αίφνης διακόπηκε όπως διακόπτεται η ομιλία του σχιζοφρενούς λόγω ανακοπής της σκέψης. Κοίταξαν τον κ. Μπλουμ με θράσος από την κορυφή ως τα νύχια για ελάχιστα δευτερόλεπτα, τον εξέτασαν, τον ζύγιασαν με κάποιο άγνωστο δικό τους κριτήριο ως αντίβαρο. Τα διερευνητικά τους βλέμματα αφού χάιδεψαν την όψη του άντρα και σύρθηκαν πάνω στην επιφάνεια του κορμιού του διψασμένα, διείσδυσαν εντός του ανοίγοντας μια τρύπα στο στήθος του, όμοια όπως το σκουλήκι που χώνεται στο μήλο, και διέσχισαν τα σωθικά του για να ανακαλύψουν ποιος ξέρει τι. Αφού τον εξέτασαν μέσα κι έξω και απ’ όλες τις πλευρές μες σ’ αυτά τα ελάχιστα δευτερόλεπτα και αφού διαπίστωσαν πως είτε δεν είχε κάτι το ενδιαφέρον πάνω του, είτε είχε κατιτίς αλλά δεν στάθηκε μπορετό να το ανακαλύψουν, θυμήθηκαν πως, αν και σεβάσμιες γραίες, ήταν ωστόσο γυναίκες και απαγορευόταν από τους πανάρχαιους κώδικες με τους οποίους είχαν γαλουχηθεί να κοιτάζουν κατάματα έναν άντρα. Έριξαν κατάχαμα το βλέμμα τους και συνέχισαν να συνομιλούν σε χαμηλούς τόνους έτσι που να μην φτάνει τίποτα συγκεκριμένο εξόν από ένα συγκεχυμένο ψίθυρο στ’ αυτιά του άντρα που της κοίταζε. Οι Ιέρειες έστριψαν στη γωνία του δρόμου και εξαφανίστηκαν. Μπορεί, όμως, απλά να είχαν κρυφτεί πίσω από τη γωνία και να τον εξέταζαν ακόμη. Μπορεί και να τον ακολουθούσαν στο μακάβριο χώρο εντός της Πύλης για να τον καθοδηγήσουν, όμοια όπως ο Βιργίλιος είχε κάποτε καθοδηγήσει το Δάντη στην κατάβασή του στην Κόλαση στα χρόνια της πανούκλας, τότε που ο Κάτω Κόσμος είχε πήξει από καταδυόμενες ψυχές και έσκαγε από την πολυκοσμία… λάθος: πολύ-ψυχία.

Απογοητευμένος που δεν είχε καταφέρει να μπει στο πνεύμα του χώρου. Ανάθεμα! Απογοήτευση για τη ρηχότητα του πνεύματος. Επιφάνεια. Μονάχα επιφάνεια ήταν. Μια επιδερμίδα χωρίς τίποτα κάτωθέ της. Έλα κάνε μια προσπάθεια. Μάτια ερμητικά κλειστά. Σφιγμένα χείλη. Σφραγισμένα αυτιά. Το εκκρεμές ενώπιόν του. Κοίταξε τη διαδρομή, το διαγραφόμενο τόξο. Τα βλέφαρά σου είναι βαριά. Κλείνουν. Κλείστα βρε άνθρωπε του θεού! Ωραία, έκλεισαν. Τα χέρια και τα πόδια σου είναι κομμένα. Δεν τα αισθάνεσαι… τα αισθάνεσαι; Όχι. Τι βλέπεις; Βλέπω… Ναι; Βλέπω… Έφερε στο νου του τις ξυλογραφίες του Gustave Dore με τις οποίες είχε διακοσμιθεί η αξιομνημόνευτη έκδοση της Κόλασης του Δάντη. Λιβάδια καμένα από τη θανατερή φλογερή αναπνοή του Σατανά, εδάφη στέρφα κι άνυδρα όπου ευδοκιμούν μονάχα οι καρποί των λυγμών και της ατέλευτης αιώνιας απόγνωσης. Βλέπω τον Κέρβερο, τον φύλακα της πύλης του Άδη… Ναι, και τι άλλο; Βλέπω ξερόδεντρα με μορφές ψυχών καταδικασμένων σε ακινησία, χαντάκια φλεγόμενα, κρημνώδη μονοπάτια όπου σέρνουν τα βογγητά τους κολασμένοι… Καλά τα πας, συνέχισε! Βλέπω… νυχτεριδόμορφους δαίμονες με ουρές δράκων που κραδαίνουν αιματοβαμμένες τρίαινες και που με δαύτες λογχίζουν όσες ψυχές ξεπροβάλλουν απ’ τους φλεγόμενους λάκκους. Στάσου… βλέπω και μια μεγαλόπρεπη Πύλη. Μια Πύλη με μια υπέρθυρη επιγραφή-προειδοποίηση: “Lasciate ogni speranza voi ch' entrate”. Σίγουρα αυτό γράφει; Ναι, είμαι σίγουρος. Για ξαναδες γιατί άλλα έχω μάθει εγώ. Μα… Ξαναδές καλύτερα! Ωχ, άλλο γράφει τώρα. Τι γράφει, διάβασέ μου το! Γράφει: “Abandon hope all ye who enter here”… Τώρα βλέπεις καλά. Αυτό έβλεπε και ο Άγγλος μεταφραστής H.F. Cary. Πάμε παρακάτω, πέρασε την Πύλη! Στάσου, η επιγραφή λέει άλλα τώρα! Μα τι είναι αυτά που λες; Μήπως κατά λάθος σε έστειλα αλλού; Μήπως να σε ξυπνήσω καλύτερα γιατί λες μπούρδες; Όχι, όχι! Περίμενε να διαβάσω τι λέει τώρα η επιγραφή: “Omnes relinquite spes, o vos intrantes”. Φοβερή επιγραφή, ανατριχιαστική.

Through me you pass into the city of woe;

Through me you pass into eternal pain;

Through me among the people lost for aye.

Στα αυτιά του αντήχησε ο υποβλητικός σκοπός του “Yulunga” των dead can dance.

Ο κ. Μπλουμ κοίταξε την πραγματική Πύλη. Χριστέ μου! Τόσο επίγεια και υλική! Αγανάκτησε εντός του. Ούτε επιγραφή, ούτε Φύλακας του Κάτω Κόσμου, ούτε φωτιές, ούτε κραυγές, ούτε υποβλητικό μουσικό χαλί. Ήταν μια δίθυρη πόρτα με πλαίσιο από μπετό που έκλεινε με δυο σιδερένια μαύρα πορτόφυλλα. Η μόνη επιγραφή εκεί πάνω έλεγε ότι απαγορευόταν η είσοδος στο χώρο του νεκροταφείου προ της ανατολής και μετά τη δύση του ηλίου και, επίσης, προειδοποιούσε ότι απαγορεύεται η στάθμευση των αυτοκινήτων μπροστά στην πύλη.

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΕ Η ΕΙΣΟΔΟΣ ΣΤΟ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑ ΤΗΣ ΔΥΣΕΩΣ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Αυτός που το έγραψε ήταν ο ίδιος ο Μπαμπινιώτης! Θα μπω μετά της δύσεως του ηλίου, θα την έχω μαζί μου για παρέα. Πιθηκισμός βυζαντινισμού. Προσκόλληση στο ένδοξο παρελθόν χωρίς να το γνωρίζουν καλά-καλά. Και η γραμματοσειρά με το ενιαίο βυζαντινό «ου», αυτό πού το πας; Το μονόγραμμο «ου» είναι πιο σεβάσμιο από το άλλο το συνηθισμένο. Αυτό θα κρατήσει τους παραβάτες εκτός των τειχών, ακόμη και τον ίδιο το Σατανά είναι ικανό να αναχαιτίσει. Dominus iluminatio mea! Κύριε φώτισέ με! Και μετά λες να κάνεις την προσπάθεια και να εισέλθεις με δέος. Κάνε μια προσπάθεια ακόμη. Καημένοι νεκροί! Τι σας έμελε να πάθετε χωρίς να το θέλετε…

Ήταν πρωί, ένα κατάφωτο ηλιόλουστο πρωινό της Άνοιξης και οι ευωδιές από τ’ ανθισμένα δέντρα, τους θάμνους και τα λουλούδια έκαναν έξωση στους δαίμονες και τα στοιχειά του Κάτω Κόσμου, δεν υπήρχε χώρος γι αυτά, ήταν αδύνατο ακόμη και να πλησιάσουν. Πάρε μας μαζί σου, κρύψε μας κάτω από το πουκάμισό σου, χίλιες φωνές ικέτευαν τον άντρα. Μας εξόρισαν από το καταφύγιό μας. Πρέπει να μας βοηθήσεις να εισέλθουμε. Τι μπορείς να κάνεις για δαύτα; Όλες οι πιθανότητες ήταν εναντίον τους. Και δεν ήταν καν σούρουπο για να υπάρχει μία μικρή πιθανότητα. Ήταν ένα ολοφώτιστο ανοιξιάτικο πρωινό, κατάφορτο με ευωδιές λουλουδιών και τιτιβίσματα και νιαουρίσματα και δροσοσταλίδες και λαμπερά φρεσκοπλυμένα μάρμαρα.

Ο κ. Μπλουμ πέρασε την Πύλη από μπετό και σίδηρο, την Πύλη δίχως απόκοσμη επιγραφή, δίχως υπέρθυρο, την Πύλη δίχως Φύλακες. Στα δεξιά του υπήρχε μια ταπεινή βρυσούλα από τούβλο και ευτελές μάρμαρο, δωρεά της οικογένειας Παπα… εις μνήμην του υιού τους Κωνσταντίνου που έφυγε νωρίς κι αυτός. Εκεί πρέπει να νίβει ο επισκέπτης τα χέρια του για να καθαριστεί από τη θανατήλα του νεκροταφείου εξερχόμενος. Μα, μπορεί μια τέτοια βρύση να σε “καθαρίσει” όπως λένε; Δε θα μπορούσες να την πεις ούτε κρήνη. Η λέξη παραπέμπει σε ένα διακοσμημένο αρχιτεκτόνημα με ανάγλυφες παραστάσεις και μορφές. Τούτο ‘δω, όμως, το κατασκεύασμα ήταν τόσο ταπεινό που θα μπορούσε κανείς να το ξηλώσει από ‘κει και να το τοποθετήσει σε οποιαδήποτε πλατεία ή πάρκο. Ο κ. Μπλουμ δε θα έπλενε εκεί τα χέρια του. Η βρύση του σπιτιού του ήταν πιο πνευματική.

Οι dead can dance είχαν σωπάσει από ώρα. Ησυχία, μια σεραφική ηρεμία ανάκατη με τις ευωδιές της άνοιξης. Μπροστά του ένας διάδρομος από τσιμέντο προχειροστρωμένο. Από τη μια και την άλλη πλευρά του διαδρόμου τα πρώτα μνημεία. Οι Επώνυμοι της περιοχής. Καλύτερα πρώτος στο χωριό παρά τελευταίος στην πόλη, λέει ο σοφός. Να, λοιπόν, που έχει δίκιο. Ο πρώτοι του χωριού είναι πρώτοι και μετά θάνατον. Υστεροφημία αβασάνιστη, άκοπη. Κάτω από τα μνημεία αυτά μια λεωφόρος που οδηγεί στις θέσεις των επισήμων στον κάτω κόσμο. Οι προύχοντες της άσημης πολίχνης είχαν από καιρό κάνει τσουλήθρα πάνω σ’ αυτές τις λεωφόρους και είχαν πέσει στα πορφυρά μαξιλάρια των θρόνων που διατηρεί ο Άδης για όσους στη ζήση τους είχαν κάποιο όνομα. Οι υπόλοιποι γλιστρούν μέσα από στενωπούς, κολλούν σε διάφορα σημεία κατά την κατάβαση και βλέπουν και παθαίνουν έως ότου τους ξεράσει η τελευταία οπή στο στέρφο κι άγριο έδαφος του άδη. Όπως η κοπριά μες στο έντερο που συσπάται για να την αποβάλει κι όταν καταφέρει και την αμολήσει ετοιμάζεται για την επόμενη. Πέρα από τον αρχικό διάδρομο των Επισήμων, ένα ολάκερο μαρμαρένιο δάσος. Κι ανάμεσα στα αποστειρωμένα από τον κλίβανο του ήλιου μάρμαρα, μορφές κινούμενες δίχως βιάση, γυναίκες στη δύση της ζωής περιφερόμενες αμέριμνα ανάμεσα από τις μαρμάρινες συστάδες, σα να ήταν στον πιο οικείο χώρο, σαν να έκαναν βόλτα στον κήπο του σπιτιού τους. Όλες τους έχουν ένα δικό τους μαρμαρένιο λουλούδι να φροντίσουν, όλες τους έχουν κάτι να πουν με μία αλλοτινά ζωντανή ύπαρξη, μερικές έχουν δύο πρώην ζωντανούς για να περιποιηθούν, άλλες πάλι ολάκερο συνάφι πεθαμένων. Ο θάνατος έχει διακόψει έγκαιρα ή άκαιρα την επικοινωνία τους με το αγαπημένο τους πρόσωπο, μα εκείνες δεν το βάζουν κάτω, δε λένε να το δεχτούν. Συνεχίζουν την επικοινωνία, ακόμη κι αν αυτή έχει, πλέον, υποβαθμιστεί σε μονόλογο, προσευχή, ή ρυθμική ψιθυριστή θρηνωδία. Οι περιφερόμενες φιγούρες σε όλο το μήκος και το πλάτος της έκτασης του χώρου, είναι αεικίνητες. Μέλισσες που φτεροκοπούν πότε γύρω από τον ένα ύπερο πότε γύρω από άλλον με το ίδιο πάντα ενοχλητικό ζουζούνισμα. «Ζζζζουζουζουζου», ή αλλιώς: «Αχ, γιατί μου το έκανες αυτό!». «Ζζζζιζιζιζι», ή αλλιώς: «Αχ, να μ’ έπαιρνε κι εμένα ο Θεός…». Έλα, όμως, που ακόμη εδώ είσαι.

Διαδικασίες πανομοιότυπες, ίδιες κι απαράλλαχτες κάθε μέρα. Πρέπει να τις βάλεις τις ενέργειες που θα κάνεις σε μια σειρά, πρέπει να τις συστηματοποιήσεις. Σύστημα ίσον τάξη. Θάνατος ίσον τάξη. Αδύνατον ο θάνατος να μην επιφέρει την τάξη. Περπατάς στο δρόμο, κάπου θα σκοντάψεις, κάποια πέτρα θα κλωτσήσεις, κάποιο λουλούδι θα πατήσεις. Μιλάς και κάποιον θα ευχαριστήσεις, άλλον πάλι θα προσβάλλεις. Ζεις και προκαλείς το χάος γύρω σου. Για δες, όμως, πόση διαφορά όταν είσαι ακίνητος τ’ ανάσκελα. Δεν επηρεάζεις κανέναν, δεν ενοχλείς, δεν ενοχλείσαι. Υπάρχεις. Είσαι έστω προσωρινά ένα σώμα δίχως καμία αλληλεπίδραση. Τι τάξη, τι οργάνωση.

Η κυρά Τασία έφτασε στο μνήμα το δικό της, το κατάδικό της. Εκεί από κάτω είναι ανάσκελα ο άντρας της. Σίγουρα θα την έχει βαρεθεί κάθε μέρα από πάνω του να λέει και να κάνει τα ίδια. Φύγε, πήγαινε από ‘δω, ουστττ! Παράπονο: Πες Τασία μου κάτι, πες μου τα νέα σου. Δίψα: Πώς είναι τα παιδιά; Μεγάλωσαν; Παντρεύτηκαν; Εσύ ακόμη μόνη σου είσαι; Βρήκες κάποιον άλλο; Αγανάκτηση: Βαρέθηκα πια, βαρέθηκα ν’ ακούω τα ίδια και τα ίδια. Τίποτα της προκοπής δε μου λες. Ακόμη κι όταν λείπεις του λόγου σου, πάλι τα ίδια ακούω αυτή τη φορά από τη χήρα του διπλανού μου. Τραγική ειρωνεία: Να κλείσω τα’ αυτιά για να μην ακούω. Δεν έχω αυτιά. Ούτε και χέρια. Συμπέρασμα: Αυτή, μάλλον, είναι η Κόλαση που έλεγαν, μόνο που δεν την είχαν περιγράψει με τόσο μελανά χρώματα. Είμαι στην Κόλαση; Ε, βέβαια… μήπως περίμενα και τίποτε άλλο; Η κυρα-Τασία επικρέμεται πάνω απ’ το μνήμα σαν το Χάρο. Σταυροκοπιέται κοιτάζοντας την αυγουλόσχημη φωτογραφία του κυρίου Γιώργου στο κεφαλάρι του μνήματος, δίπλα από το βιδωμένο μπρούτζινο σταυρό. Ο κυρ-Γιώργος την κοιτά κατάματα ανέκφραστος. Πάλι τα ίδια. Η σκέψη του νεκρού παγωμένη σ’ αυτή τη φράση. Η κυρα-Τασία δεν κλαίει. Όχι, δεν είναι η κατάλληλη στιγμή γι’ αυτό. Τώρα πρέπει να γεμίσω την καντήλα με λάδι και να την ξανανάψω. Έπειτα φεύγει για λίγο από το οικόπεδό της των δύο τετραγωνικών όλο κι όλο και χάνεται πίσω από άλλους τάφους. Επιστρέφει με το λάστιχο του ποτίσματος. Το συνηθισμένο πότισμα. Το μάρμαρο γίνεται γλάστρα. Πρέπει να ποτιστεί, να ξεδιψάσει. Ο κυρ-Γιώργος καταβρέχεται και πάλι. Ψυχρολουσία. Ξεδίψασμα. Ανακούφιση από τον καυτό ήλιο. Ατμοί. Μια αόρατη κορδέλα ατμού αναδύεται προς τους ουρανούς. Καθάρισμα. Βιτέξ. Το μάρμαρο γυαλίζει κάτω από το τρίψιμο. Καθαριότητα. Ήλιος, καθαρό μάρμαρο. Φασίνα. Αν δεν υπήρχαν και τα σκουλήκια από κάτω τι όμορφα θα ήταν όλα! Ήρθε η ώρα. Όχι ξανά! Νομοτέλεια, φυσική εξέλιξη. Τα μάτια βουρκώνουν. Ο καθιερωμένος θρήνος. Λυγμοί. Σφούγγισμα των βλεφάρων που πρήστηκαν. Δεύτερο πλύσιμο του μνήματος. Κι έπειτα διαμαρτυρίες. Η διαδικασία ολοκληρώνεται. Κάνε υπομονή κύριε Γιώργο. «Γιατί μου το ‘κανες αυτό; Ποτέ σου δεν με άκουσες. Έτσι ξεροκέφαλος ήσουν πάντα. Τι το ήθελες αυτό το τσιγάρο, μου λες; Έτσι μου ‘ταν γραφτό. Να μείνω χήρα εξαιτίας της βρωμοσυνήθειας». Κι άλλα… κι άλλα παρόμοια. Ήρθε η ώρα. Αγαλλίαση. Ο χοντρός ίσκιος της Τασίας απομακρύνεται κι ο τάφος ξαναλούζεται στο φως. Στο μαρμαρένιο δάσος κι άλλες Τασίες σε πανομοιότυπα τελετουργικά, με διαφορά φάσης. Έτσι, για να γίνεται κάτι όλη τη μέρα. Ένας-ένας οι κυρ-Γιώργηδες έμεναν μόνοι κι έρημοι καθώς ο ήλιος κορυφωνόταν στο τόξο της επουράνιας διαδρομής του.

Ο κ. Μπλουμ προσπέρασε ένα ξεχαρβαλωμένο παγκάκι όπου καθόταν τρεις ιέρειες του χώρου και συζητούσαν σα να ήταν στο μπαλκόνι του σπιτιού τους και τα έλεγαν. Μαυροντυμένες, οι δύο με μαντίλες στο κεφάλι. Η τρίτη ξετσίπωτη. Σταμάτησαν για λίγο καθώς τις προσπέρασε. Έπειτα πιάσαν το νήμα της κουβέντας από εκεί που το είχαν αφήσει. Προσπέρασε το σκευοφυλάκιο. Κακοήθεια. Παράγκα του αισχίστου είδους. Η καλύβα των νεκρών που είχαν περάσει την πρώτη φάση, τη φάση της ταφής. Η μοίρα των μη προνομοιούχων, αυτών που δεν είχαν την τύχη να έχουν μόνιμη κατοικία μετά θάνατον. Δυο χρυσά στα μάτια για το ταξίδι. Του βαρκάρη του είναι αρκετά. Κωπηλατεί αγόγγυστα, αδιαμαρτύρητα ως την αντίπερα όχθη. Για τους ανθρώπους, όμως, είναι λίγα. Δε φτάνουν επ’ ουδενί για μια μόνιμη κατοικία. Ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι σου, ρε αδερφέ. Δεν το δικαιούσαι; Τόσα πέρασες. Και η πληρωμή; Ομαδική διαβίωση. Κοινόβιο. Κοινό-βιο. Λάθος. Κοινο-τάφιο. Ομαδική ταφή, κατασκήνωση προσκόπων. Καλύτερα ίσως. Διευκολύνει τη μεταθάνατον επικοινωνία. Φιλαράκια πλάι-πλάι μες σε κουτάκια, σα δωράκια πάνω σε ράφια. Στριμώχνεσαι; Αφού δεν το λες δεν πειράζει. Res, όπως έλεγαν και οι Ρωμαίοι.

Πίσω από την καλύβα των ψυχών ένα υπόστεγο. Μεταφυσικό θέαμα. Κουβάδες γεμισμένοι με οστά εκτεθειμένα στον αέρα. Το Καθαρτήριο. Η προετοιμασία για την εισαγωγή στην καλύβα μετά την εκταφή. Κάπου-κάπου κάποια νεκροκεφαλή προεξέχει από τον κουβά με τα διαλυτικά υγρά. Δίπλα της ένα μηριαίο οστό, στον πάτο μια κερκίδα και σπόνδυλοι. «Να ζει κανείς ή να μη ζει;» Άμλετ βαστώντας με το ένα του χέρι την κάρα. Μεταφυσική το απομεσήμερο, κάτω από τον καυτό ήλιο. Θέαμα κοινωνικά επιτρεπτό ακόμη και για τους μικρούς επισκέπτες του χώρου. Είναι σίγουρο ότι πολλοί από τους μπόμπιρες δεν έχουν δώσει ποτέ σημασία σ’ αυτό το φαινόμενο, ειδάλλως η παιδική περιέργεια θα έκανε τα νεκροταφεία in στέκι. Ισότητα. Δυο κεφαλές μες σε διπλανές λεκάνες θανάσιμοι εχθροί εν ζωή. Αν συναπαντιούνταν στο δρόμο σίγουρα θα αλληλοσκοτώνονταν. Τώρα ανήμπορες να κάνουν κάτι γι αυτό η μια δίπλα στην άλλη, μες στη δική της λεκάνη η καθεμία, να διαβρώνεται από το ίδιο υγρό, να βράζει στο ζουμί της. Όταν έρθει εκείνη η Ώρα που ο Κύριος ημών θα παρουσιαστεί για δεύτερη φορά επί της Γης θα γίνει μεγάλος σαματάς, θα γίνει το «έλα να δεις». Εκείνη την τρομερή ημέρα των Γραφών θα πρέπει όλες αυτές οι τακτοποιημένες μεταλλικές οστεοθήκες να ανοίξουν για να βγουν έξω τα ανάκατα οστά. Και αλίμονο τότε στους νεκρούς! Ο καθένας τους θα πρέπει να αυτοσυναρμολογηθεί και ν’ αρχινίσει το ψάξιμο ολούθε. Εκεί είναι το συκώτι μου… άστο κάτω, αυτό είναι το δικό μου συκώτι! Φέρε τον δεξιό μου πνεύμονα, παλιοκλέφτη! Ρε, ετούτος εδώ που ήταν από γεννησιμιού του κολοβός, έκλεψε το αριστερό μου μηριαίο οστό και τώρα τρέχει για να προλάβει! Γύρνα πίσω, αλήτη και φέρε μου το πόδι μου! Μυριάδες ιστορίες τρέλας. Τραγελαφικό κομφούζιο.

Ο κ. Μπλουμ έφτασε στον προορισμό του. Έπρεπε να περάσει από ένα στενό κακοτσιμεντοστρωμένο διάδρομο ανάμεσα σε παρακείμενες σειρές τάφων για να φτάσει στο μνήμα του πατέρα του. Παρέσυρε στο πέρασμά του το μεταλλικό κηροστάσιο που έστεκε στα πόδια του διπλανού μνήματος και ίσα-ίσα πρόλαβε να το κρατήσει μην πέσει ολότελα κατάχαμα. Κοίταξε ένα γύρω. Σ’ εκείνη τη γωνιά του κοιμητηρίου δεν υπήρχε άλλη ζωντανή ψυχή εκτός από τη δική του. Κάθισε στο μαρμάρινο περβάζι του καφασωτού τάφου σε ένα σημείο που έπρεπε να αντιστοιχεί στο δεξί ώμο του νεκρού. Στο κεφαλάρι του τάφου η φωτογραφία του πατέρα του τον κοίταζε. Αναρρίγησε στιγμιαία. Ποτέ του δεν πίστεψε ότι ο κύριος Μπλουμ ο πρεσβύτερος βρισκόταν εκεί μέσα, στο υγρό σκοτεινό λαγούμι που είχε ανοιχτεί για να φιλοξενήσει το σώμα του. Σε τι κατάσταση να είναι άραγε τώρα; Ούτε σκέψη για κάτι τέτοιο. Σμήνη εντόμων και σκουληκιών είχαν κάνει την επιδρομή τους καιρό πριν. Τώρα το τοπίο ήταν καθαρό. Η μάχη είχε κορυφωθεί και είχε λάβει τέλος και επικρατούσε η θλιβερή γαλήνη. Θλιβερή ηλιόλουστη γαλήνη. Σταυρός, καντήλι αναμμένο, κεριά τοποθετημένα πλάι-πλάι μες στο κηροστάσιο να αναδίδουν δεήσεις ιερού καπνού προς τα ουράνια. Γαλήνη. Μάρμαρο σεπτό κι απολυμασμένο κάτω από την πολύχρονη καταλυτική επίδραση των φλογερών ακτίνων του ήλιου. Ιερό μάρμαρο. Ιερό μέρος. Αρχαίος ελληνικός κίονας αμόλυντος. Μπορείς να τον γλείψεις και να μην πάθεις κανένα κακό. Τόσο καθάριος και αγνός. Και γύρω κυπαρίσσια ψηλά κι ευθυτενή με τις κορυφούλες τους να λικνίζονται από τις θωπείες του γλυκερού, ευωδιαστού αέρα. Ευωδίες της Άνοιξης. Ποτέ του δεν δέχτηκε ότι το αγαπημένο του πρόσωπο κειτόταν εκεί χάμω. Ήταν αέρας και τριγυρνούσε ελεύθερος παντού. Μονάχα επέστρεφε στο χώρο της ταφής του όταν ο γιος του τον επισκεπτόταν και καθόταν το αόρατο φάσμα του όμοια όπως κι εκείνος πάνω στο μάρμαρο του τάφου αντίπλευρα και τον κοιτούσε και άκουγε τη σκέψη του. Γιατί ο κ. Μπλουμ ποτέ του δε μιλούσε στο νεκρό του φωναχτά. Σκεφτόταν όσα ήθελε να του πει. Σκεφτόταν και πρόσεχε συνεχώς μην ξεστρατίσει η σκέψη του σε κάτι κακό, γιατί αμέσως θα το μάθαινε ο κ. Μπλουμ ο πρεσβύτερος και θα δυσαρεστούνταν και θα έφευγε θυμωμένος από κοντά του για τη χώρα των Μακάρων και, ίσως, δεν ξαναγύριζε ποτέ στο μνήμα για να τον απαντήσει.

Εκείνη την ημέρα πάνω στη Γη, πάνω από το σκιερό κόσμο των νεκρών ήταν πραγματική χαρά θεού. Ήταν τόσο όμορφα και κατανυκτικά που μπορούσες να κάνεις το λάθος και να ζηλέψεις το σκηνικό της σεραφικότητας και να ευχηθείς να ήσουν εσύ στη θέση του νεκρού. Μια μύγα διέγραψε ένα κύκλο πάνω από τον τάφο και πήγε και κάθισε στο μπράτσο του κ. Μπλουμ. Η ψυχή του νεκρού. Πιστός στο ραντεβού ο πατέρας του. Είχε έρθει και σήμερα για να τον δει και να ακούσει τις σκέψεις του.

Ο κ. Μπλουμ είχε αποξεχαστεί καθισμένος πάνω στο μαρμάρινο πλαίσιο του τάφου, ποιος ξέρει πόση ώρα, μέχρι που βήματα δύο ανθρώπων που ερχόταν προς το μέρος του διέκοψαν σα με μαχαίρι τη συγκέντρωσή του. Ήταν μια μεσήλικη γυναίκα και ξοπίσω της ένας παπάς. Ο κ. Μπλουμ σηκώθηκε απότομα από το κάθισμά του. Οι δύο εισβολείς ήρθαν και στάθηκαν στο διπλανό τάφο. Η γυναίκα απέθεσε πάνω στα χαλίκια του μνημείου ένα πιατάκι με βρασμένο σιτάρι και ένα κερί στο κέντρο του. Ο παπάς κρατούσε σ’ όλη τη διαδρομή μια μαύρη ομπρέλα βροχής για να προφυλάσσει το ευαίσθητο δέρμα του από τον ήλιο. Σκοτεινό πλάσμα. Καλοθρεμμένο σα μοσχαράκι γάλακτος με κάτι μάγουλα τσιτωμένα και ροδαλά σα ροδάκινο. Η γυναίκα τον κοιτούσε με δέος και λατρεία. Παπάς: το δέος των τεθλιμμένων γυναικών κάποιας ηλικίας, ο κύριός τους, ο σεβάσμιος εκπρόσωπος του Ιησού επί της Γης. Αν μπορούσαν όλες τους να χωθούν κάτω από το μαύρο του φουστάνι θα το έκαναν, θα έδιναν μάλιστα και πραγματική μάχη για το ποια θα προλάβει να πιάσει τη θέση με την καλύτερη θέα. Κόρακες που ζουν από τους πεθαμένους κατά το ένα τρίτο. Κατά τα άλλα δύο τρίτα ζουν από τις βαφτίσεις και τους γάμους. Σίγουρο εισόδημα… όσο υπάρχουν άνθρωποι. Η γυναίκα άναψε το κερί στο πιατάκι κι έδωσε ένα χαρτί με ονόματα στον παπά. Εκείνος αρχίνισε δίχως καθυστέρηση την επιτόπια λειτουργία, κάτι ανάμεσα σε ακατάληπτο μουρμουρητό και σε ψαλμωδία σε φρενήρη ρυθμό. Το μόνο που κατάλαβε ο κ. Μπλουμ ήταν τα ονόματα που ήταν γραμμένα στο χαρτάκι και που ανέφερε μες στο συνονθύλευμα της απαγγελίας ο ιερωμένος. Απόσωσε σε χρόνο ρεκόρ με τη μίνι λειτουργία του, πήρε με τρόπο το χαρτονόμισμα, δέχτηκε και το χειροφίλημα κι έφυγε. Έμεινε τότε η γυναίκα μοναχή πάνω από το νεκρό παιδί της κι άρχισε το μοιρολόι, ένα μακρόσυρτο, έμμετρο θρήνο που σου ράγιζε την καρδιά.

Δεν τον χωρούσε άλλο ο τόπος. Έπρεπε να φύγει άμεσα. Ο κ. Μπλουμ σταυροκοπήθηκε γρήγορα με το δεξί του χέρι θαρρείς κι έπαιζε μαντολίνο, αποχαιρέτησε τον πατέρα του, που έλειπε από κοντά του εδώ και κάμποση ώρα, σύρθηκε βιαστικά πίσω από την πλάτη της θρηνούσας γυναίκας και βγήκε με γρήγορα βήματα από το κοιμητήριο. Στην έξοδο έπλυνε τα χέρια του στη βρυσούλα και άφησε ένα αναστεναγμό ανακούφισης.

Η πόρτα πίσω του έγραφε:

“OMNES RELINQUITE SPES, O VOS INTRANTES”

Παναγιώτης Σιμιτσής

ΤΟ ΑΗΔΟΝΙ ΚΑΙ ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ

2010-05-05T21:14:00.004+03:00

Παραμύθι του Παναγιώτη Σιμιτσή

Και συνέβη εκείνο τον καιρό να πέσει μια τρομερή αρρώστια και να χάνονται τ’ αστέρια ένα ένα απ’ το νυκτερινό ουρανό και να καταβαραθρώνονται στην υγρή γη και να χάνονται για πάντα. Ήταν τέτοια η φύση εκείνης της τρομερής ασθένειας που τ’ αστέρια έχαναν σιγά-σιγά τη λάμψη τους και έπαιρναν ένα χρώμα σταχτί σα να ‘τανε να ‘χαν πάρει φωτιά και να απανθρακώνονταν. Κι αφού καρβούνιαζαν κι έσβηναν, δεν είχαν πια άλλη δύναμη για να κρατηθούν καρφωμένα ψηλά στο στερέωμα και ξεκολλούσαν, όμοια όπως ξεκολλά ένα αντικείμενο από τον τοίχο όταν η κόλλα που το κρατά ξεραίνεται. Ήταν μια τρομερή εποχή, μια τρομερή αρρώστια.

Το διήγημα αυτό συμπεριλαμβάνεται στη συλλογή διηγημάτων "Δήγμα Γραφής - Μια ντουζίνα και τρία διηγήματα" που διατίθεται ελεύθερα στο διαδίκτυο και αποτελεί συλλογική έκδοση δεκαπέντε νέων συγγραφέων.

Διαβάστε τη συνέχεια εκεί...

ΔΗΓΜΑ ΓΡΑΦΗΣ - Μια ντουζίνα και τρία διηγήματα

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΠΡΙΓΚΙΠΑ

2009-12-22T05:34:00.010+02:00

Παραμύθι του Παναγιώτη Σιμιτσή

Υπάρχει μια πόλη δίχως όνομα, μια πόλη που κανείς δε μπήκε στον κόπο να τη βαπτίσει. Αυτή η πόλη δεν έχει συγκεκριμένο σχήμα από το ύψος των αστεριών που δεν την ξεχωρίζουν και για τούτο δεν της έδωσαν ποτέ σημασία. Έχει δρόμους, λεωφόρους και πλατείες, έχει μνημεία, ουρανοξύστες και πολυκατοικίες, χαμόσπιτα και χαμοκέλες. Έχει και ένα πολύβουο πλήθος που ξεχύνεται στις αρτηρίες της κάθε πρωί και ξαναλουφάζει στα σπλάγχνα της με το που απλώνεται η νύχτα. Είναι μια πόλη που δεν της λείπει τίποτα, ούτε ανυπομονεί για τίποτα. Τα έχει όλα. Γι’ αυτό και κανείς δε γνοιάστηκε να της δώσει ένα όνομα. Τα ονόματα ταιριάζουν σε πλάσματα και αντικείμενα που έχουν κάτι να πουν, ή να δείξουν, ή που αποζητούν κάτι που τους λείπει. Είμαι ο Γιώργος και θέλω να γίνω δικηγόρος. Είμαι η Νέα Υόρκη και είμαι η μητρόπολη του κόσμου όλου. Είμαι ο Παρθενώνας και ήμουν κάποτε ο λαμπρότερος ναός, τώρα ένα πτώμα με τα σωθικά μου να χάσκουν ορθάνοιχτα. Αν δεν έχεις τι να πεις, αν δεν έχεις τι να ζητήσεις, αν δεν ενδιαφέρεσαι να καυχηθείς για κατιτίς γιατί να έχεις όνομα; Πού θα σου χρειαστεί, ποιος θα σου το ζητήσει; Μονάχα υπάρχεις. Υπάρχεις με μια μονότονη βεβαιότητα, υπάρχεις γιατί αναπνέεις. Ζεις για όσο υπάρχει αέρας γύρω σου. Αδιαμαρτύρητα. Η πόλη δίχως όνομα θα μπορούσε να έχει, εντούτοις, αριθμό. Οι αριθμοί δεν έχουν προσωπικότητα, δε λένε κάτι όταν στέκουν μοναχικά ψηφία. Οι αριθμοί είναι άπειροι και ο καθένας τους μονάχος δε σημαίνει τίποτα, εξόν από κάποιους που κατάφεραν να επαναστατήσουν εδώ και πολλά χρόνια και να αποκτήσουν κάποιο νόημα μεταφυσικό, ή αποκρυφιστικό. Ούτως, ή άλλως δε θα ονοματίζαμε την πόλη αυτή με τον αριθμό δεκατρία, ή το επτά, ή το εξακόσια εξήντα…

Στην πόλη κατοικούν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι. Οι περισσότεροι ζουν σαν τις μέλισσες κρυμμένοι μες σε τσιμεντένιες κυψέλες. Εκεί συσσωρεύουν τα αγαθά τους, εκεί αναπαύονται κι εκεί κάνουν τα αυγά τους. Κάθε τόσο ξεμυτίζουν από τα μικρά τους κελιά και πετούν ολόγυρα κατά ομάδες ή μονάχοι ανάμεσα στα κτίρια της πόλης, άλλοι για να βρουν τροφή, άλλοι για να συλλέξουν διάφορα αντικείμενα και να τα σύρουν ως την κυψέλη τους όπου θα τα αποθηκεύσουν. Άλλοι πάλι βγαίνουν έτοιμοι για καυγά, ή γι’ αναμέτρηση και συγκρούονται μεταξύ τους. Κάποιοι άλλοι τσαλαπατιούνται από τα φρενιασμένα αμάξια που διασχίζουν ολημερίς τους δρόμους. Άλλοι, πάλι, βγαίνουν για να αγαπήσουν, ή για ν’ αγαπηθούν κι οι περισσότεροι γυρνούν στη φωλιά τους μονάχοι.

Μέσα σε μια τέτοια κυψέλη από μουντό τσιμέντο ζούσε ένα ευτυχισμένο ζευγάρι μέλισσες, ένας νεαρός άντρας και μια όμορφη κοπέλα, που είχαν στοιβάξει τις πολύχρωμες ζωές τους ανάμεσα στα γκρίζα, μουντά ντουβάρια της κηρήθρας τους. Είχαν ελάχιστα πράγματα κι έτσι τα κατάφερναν να χωρέσουν εκεί μέσα. Η περιουσία τους ήταν όλη κι όλη ένα κρεβάτι, μια ντουλάπα, ένας υφασμάτινος καναπές, ένα ξύλινο τραπέζι και ένα γλαστράκι που μόλις και ισορροπούσε στο στενό περβάζι του παραθύρου. Η κοπέλα κάθε πρωί πότιζε το γλαστράκι κι έριχνε το ανέμελο βλέμμα της στη συστοιχία των μουντζουρωμένων από την αιθάλη κτιρίων του αντικρινού δρόμου. Έπειτα αφηνόταν να περιπλανηθεί νοερά στους δρόμους και τις λεωφόρους της πόλης δίχως όνομα, έχοντας τα ρουθούνια της κολλημένα πάνω στο λουλούδι της γλάστρας της. Παρακολουθούσε τους περαστικούς κάτωθέ της και έπλαθε χίλιες δυο ιστορίες για δαύτους τις ατέλειωτες ώρες της ημέρας που έλειπε στη δουλειά ο πρίγκιπάς της.

Με το που έπεφτε το δείλι κι ο αγαπημένος της γυρνούσε κατάκοπος στο σπίτι παρατούσε και το λουλούδι της και την ονειροπόληση από το παραθύρι κι έπεφτε στην αγκαλιά του. Τον περιποιόταν, τον κατεύναζε, τον ηρεμούσε. Κάθονταν οι δυο τους με τις ώρες στον καναπέ συζητώντας για κάθετι που τους περνούσε από το νου και που τους έκανε εντύπωση. Αφού απόσωναν την κουβέντα, αγκαλιάζονταν και κολλούσαν ο ένας στον άλλο τόσο σφιχτά, όπως τα στρείδια στο βράχο. “Είσαι η πριγκίπισσά μου” της έλεγε ψιθυριστά ο νέος ανασαίνοντας ζεστά στο μάγουλό της κοπέλας. “Κι εσύ είσαι ο αγαπημένος μου πρίγκιπας του παραμυθιού” του απαντούσε εκείνη με μια χαδιάρικη έκφραση στο πρόσωπο.

Τα χρόνια περνούσαν αφήνοντας λεκέδες στις όψεις των κτιρίων, χαραγματιές και μεγάλες τρύπες στην άσφαλτο των δρόμων, αρπάζοντας στο διάβα τους ζωές και αντικαθιστώντας τες με άλλες φρέσκιες. Τα χρόνια που πέρασαν από τη στενή κυψέλη του ευτυχισμένου ζευγαριού, έσκισαν σε διάφορα σημεία τον καναπέ, μάραναν για πάντα το λουλούδι της γλάστρας και ράγισαν τη γλάστρα. Και μια κακή και δίσεκτη χρονιά, που όμοιά της ο πρίγκιπας δεν είχε δει ποτέ στη ζήση του, χάθηκε η πριγκίπισσά του παίρνοντας μαζί της το γλαστράκι της και αφήνοντας την ερημιά μες στην κυψέλη. Την έψαξε παντού. Γύρισε όλους τους δρόμους που γνώριζε και άλλους τόσους στους οποίους ποτέ δεν είχε πατήσει το πόδι του. Τη γύρεψε σε χιλιάδες μαγαζιά και κτίρια. Μάταια. Η πόλη ήταν ένας αληθινός λαβύρινθος που ο κάθε δρόμος οδηγούσε σε ένα ολόιδιο χωρίς τελειωμό και κάθε σπίτι γειτόνευε με ένα άλλο πανομοιότυπο. Η πόλη ήταν ένα βιβλικό θηρίο που κατάπινε και ξερνούσε αμέτρητα πρόσωπα μες σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Αλίμονο, δε θα την έβρισκε ποτέ.

Έπειτα κλείστηκε μες στο μικρό του διαμέρισμα και περίμενε κοιτάζοντας άγρυπνος την πόρτα ώρες ολάκερες, μέρες ολάκερες δίχως να κλείνει μάτι και δίχως να τρώει, έτσι που στο τέλος άρχισε να νομίζει ότι το πόμολό της εξώπορτας γυρνούσε κάθε τόσο από κάποιο χέρι και η πόρτα θα άνοιγε και θα έμπαινε η αγαπημένη του. Τελικά απολιθώθηκε στο μοναδικό παράθυρο κοιτάζοντας το πλήθος που περπατούσε βιαστικό κάτω στο δρόμο.

Ήταν τόσο το μαράζι του άτυχου πρίγκιπα που μια μέρα, έτσι καθώς κοίταζε με βλέμμα απλανές από το παραθύρι, ξεψύχησε.

Και τότε η καρδιά του, ζεστή και άλικη βγήκε από το στήθος που είχε πάψει από ώρα ν’ ανασαίνει. Αιωρήθηκε στο ασφυκτικά μικρό δωμάτιο και αφού στάθηκε για λίγο πάνω στον ξεφτισμένο καναπέ, βγήκε από το παράθυρο έξω στο χειμωνιάτικο αέρα.

Περιπλανήθηκε στη γειτονιά όπως ένα φτερό που το φυσά ο άνεμος προς κάθε κατεύθυνση. Κάτι χαμίνια που χαλούσαν τον κόσμο με τις φωνές τους έτυχε να τη δουν και την πήραν στο κυνήγι. Για καλή της τύχη, εκείνη έπεσε στον προφυλακτήρα ενός διερχόμενου αυτοκινήτου κι έτσι παρασύρθηκε μακριά γλιτώνοντας από τα αλητάκια του δρόμου που είχαν βάλει στόχο να την ποδοπατήσουν. Η τρελή πορεία της έτσι όπως ήταν σκαλωμένη στον προφυλακτήρα διακόπηκε στα επόμενα φανάρια κάποιες εκατοντάδες μέτρα μακριά. Έπεσε στο λερό ρείθρο του πεζοδρομίου, δίπλα σε μια σχάρα του υπονόμου. Εκεί έμεινε για αρκετές ημέρες τρέμοντας από το κρύο, βρεγμένη και κατάκοπη.

Κάποτε ένας σκύλος μαλλιαρός, με τρίχωμα καταλασπωμένο και βρωμερό, την πλησίασε ακουμπώντας την με την υγρή μουσούδα του. “Είσαι μια καρδιά μονάχη”, γρύλλισε. “Πώς βρέθηκες εδώ;” Η καταπονημένη καρδιά αποκρίθηκε: “Ψάχνω την πριγκίπισσά μου, μπορείς να με βοηθήσεις να τη βρω;” “Δεν υπάρχουν πριγκίπισσες” τη μάλωσε ο σκύλος γαβγίζοντάς της. “Όλες οι γυναίκες που γνώρισα ως τώρα ήταν σκύλες”. Η καρδιά λούφαξε στη γωνιά της μόλις αντίκρισε τα κοφτερά κιτρινισμένα δόντια του σκύλου. “Η δική μου γυναίκα είναι μια πανώρια πριγκίπισσα” τόλμησε να αντιμιλήσει μετά από λίγη ώρα η καρδιά. Ο σκύλος σάστισε για λίγο κι έμεινε να κοιτάζει προς το μέρος της καρδιάς με απορία πότε γέρνοντας το κεφάλι του δεξιά και πότε αριστερά σαν να επρόκειτο μ’ αυτές τις κινήσεις να εμποδίσει τις σκέψεις του να λιμνάσουν. Και αφού σκέφτηκε για αρκετά λεπτά κατέληξε στο συμπέρασμα πως αν οι ισχυρισμοί εκείνη της καρδιάς ήταν αληθινοί, τότε επρόκειτο για την καρδιά ενός αληθινού πρίγκιπα. “Δεν έχει ξανασυμβεί σε σκύλο να φάει την καρδιά ενός πρίγκιπα. Δεν μπορώ να πιστέψω στην τύχη μου. Το γεύμα μου σήμερα θα είναι βασιλικό”. Κι αναλογιζόμενος αυτά, άνοιξε το στόμα του και την άρπαξε στα δόντια του. Για να μην του κλέψουν το γεύμα την πήρε στο στόμα και άρχισε να τρέχει προς μια ήσυχη γωνιά ενός παράδρομου, όπου προφανώς ήταν το στέκι του. Δεν πρόλαβε, όμως, να φτάσει ούτε στα μισά του προορισμού του και ακούμπησε κατά λάθος με το λιγδιασμένο του τρίχωμα το πόδι μιας διερχόμενης κυρίας. Εκείνη τινάχτηκε από το φόβο και την αηδία και άρχισε να τσιρίζει. Ένας άντρας με καμπαρντίνα έτρεξε ευθύς προς βοήθειά της και έριξε μια δυνατή κλωτσιά στα πλευρά του κοπρίτη που έβγαλε ένα βογγητό πόνου και άφησε κατάχαμα την καρδιά. Χάθηκε κουτσαίνοντας και γρυλίζοντας αλγεινά σ’ ένα ερημικό στενό.

Η καρδιά, παρότι πληγωμένη, είχε σωθεί. Μόνο που πια ήταν τόσο κουρασμένη και ταλαιπωρημένη που δε μπορούσε να πετάξει μες στην πόλη. Τα θεόρατα κτίρια έριχναν τον στέρεο ίσκιο τους πάνωθέ της και της έκρυβαν το φως. Η βροχή τη ράπιζε και τη μούσκευε. Η καρδιά είχε γίνει ένα με τα πλακάκια του πεζοδρομίου. Οι διαβάτες περνούσαν επί ημέρες από το σημείο όπου είχε πέσει και κανένας δεν της έδινε σημασία. “Πάει, χάθηκε κάθε ελπίδα” μοιρολογούσε εκείνη και στέναζε σε κάθε αδύναμο χτύπο της. Ακόμη και το χρώμα της από ζωηρό κόκκινο είχε αρχίσει να γίνεται γκριζωπό. Το ήξερε, θα χανόταν χωρίς να καταφέρει να βρει την πριγκίπισσά της. Θα πέθαινε καταμεσίς σ’ ένα βρώμικο δρόμο, μιας άχαρης περιοχής της πόλης δίχως όνομα. Μονάχα ένα θαύμα θα την έσωζε…

Και το θαύμα αυτό δεν άργησε να έρθει. Εμφανίστηκε με τη μορφή ενός σπουργιτιού που προσγειώθηκε επάνω της ανάλαφρα. “Τι γυρεύει μια καρδιά ριγμένη μες στο δρόμο;” τη ρώτησε. “Ψάχνω να βρω την πριγκίπισσά μου που χάθηκε” του αποκρίθηκε η καρδιά. “Μπορείς να με βοηθήσεις; Είσαι η μοναδική μου ελπίδα”. Το σπουργίτι τη λυπήθηκε και θέλησε να την παρηγορήσει. “Θα το ήθελα πολύ καρδιά μου να σε βοηθήσω, αλλά πώς μπορώ εγώ, ένα μικρό κι ασήμαντο σπουργίτι να κάνω κάτι τέτοιο; Πώς να βρω την πριγκίπισσά σου που δεν την έχω δει ποτέ μου;” “Θα σου την περιγράψω με κάθε λεπτομέρεια” είπε η πονεμένη καρδιά.

Το σπουργίτι, όμως, προέβαλε μια ακόμη αντίρρηση: “Ακόμη κι αν έβρισκα την πριγκίπισσά σου, πώς θα μπορούσα να σε πάω σε αυτή; Βλέπεις είμαι ένα μικροσκοπικό σπουργίτι κι εσύ μια βαριά θλιμμένη καρδιά. Πώς θα μπορούσα να σε σηκώσω;” Και λέγοντας αυτά τη γράπωσε σε ένα σημείο της με τα γαμψά του νυχάκια και άπλωσε τις φτερούγες του για να πετάξει. Αλήθεια έλεγε, ήταν αδύνατο να τη σηκώσει από το έδαφος.

Η καρδιά απελπίστηκε. “Αλίμονο, είμαι όντως πολύ βαριά για σένα”. Το πουλί τιτίβισε κι έκανε ένα γύρω στο πεζοδρόμιο με μικρά πηδηματάκια και τσίμπησε μερικά ψίχουλα. Σκέφτηκε να φύγει να βρει το ταίρι του, αλλά την τελευταία στιγμή το μετάνιωσε. Δε μπορούσε να αφήσει εκεί μόνη κι αβοήθητη την καρδιά του πρίγκιπα. Έτσι, γύρισε πάλι σ’ αυτή και της είπε: “Περίγραψέ μου την κοπέλα σου και θα τη βρω”. Οι ελπίδες της καρδιάς του πρίγκιπα ευθύς αναπτερώθηκαν κι αρχίνισε να μιλά για την όμορφη κοπέλα. Μίλησε στο πουλί γι’ αυτή ώρες πολλές συνεπαρμένη από το θαυμασμό που ξύπνησε ξανά εντός της αναθυμούμενη την απαράμιλλη ομορφιά της. Του περιέγραψε τα λαμπερά της αμυγδαλωτά μάτια, τα χρυσαφένια μακριά της μαλλιά, τα ολόλευκα λεπτά της χέρια. Του μιλούσε… όλο του μιλούσε και αφού απόσωσε την περιγραφή του, του παρήγγειλε να πετάξει ψηλά στον ουρανό για να τη βρει. “Πήγαινε τώρα να τη βρεις και μην αργείς γιατί οι ώρες μου είναι λίγες”. Και το πουλί υπάκουσε και πέταξε μακριά.

Την άλλη μέρα επέστρεψε στο ίδιο εκείνο σημείο του δρόμου. “Τι έγινε; Τη βρήκες;” ρώτησε ανυπόμονα η καρδιά και άρχισε να χτυπά σαν τρελή. Ο σπουργίτης άρχισε τότε να τη μαλώνει. “Ωραία είναι όλα αυτά που μου είπες για την ομορφιά της, αλλά δεν ήταν αρκετά για να μπορέσω να τη βρω. Μπορεί εσύ να νομίζεις ότι μόνο η πριγκίπισσά σου έχει την εμφάνιση που περιγράφεις, αλλά σε διαβεβαιώνω ότι βρήκα ένα σωρό κοπέλες με αυτά τα χαρακτηριστικά”. “Αλίμονο, δε θα τη βρω ποτέ!” θρήνησε η πληγωμένη καρδιά. “Ησύχασε και μη βαρυγκωμείς”, την καθησύχασε το τετραπέρατο σπουργιτάκι. “Πρέπει να μου μιλήσεις για την καρδιά της, για το χαρακτήρα της, για τις αναμνήσεις της ευτυχισμένης σας ζωής. Μονάχα έτσι θα μπορέσω να την εντοπίσω σε τούτη τη δαιδαλώδη πολιτεία”. Και τότε η καρδιά αναθάρρησε και βάλθηκε να μιλά για την περασμένη τους ευτυχία, για τις χαρές και τις λύπες τους, για την αγάπη τους. Μίλησε ώρες, μίλησε ολάκερες ημέρες και όταν τέλεψε, ο σπουργίτης έδωσε ένα σάλτο και εξαφανίστηκε στον ουρανό.

Όταν επέστρεψε, επιτέλους, βρήκε την καρδιά ετοιμοθάνατη. “Πες μου ότι τη βρήκες” σιγομουρμούρισε ξέπνοη η καρδιά. “Σε λίγο θα φύγω μια και καλή με προορισμό τον ουρανό και δε θα την ξαναδώ ποτέ”. Το σπουργίτι της φώναξε με ενθουσιασμό: “Ε, λοιπόν, τη βρήκα την αγαπημένη σου. Τη βρήκα να κάθεται σε ένα μεγάλο όμορφο σπίτι πλάι στο παραθύρι και να χαζεύει πίσω από μια γλάστρα χωρίς λουλούδι”. “Περίεργο”, σκέφτηκε η καρδιά του πρίγκιπα, “δεν είναι δυνατό να γύρισε στο σπίτι μας… μα το σπίτι μας ήταν ένα τόσο δα διαμερισματάκι. Φαίνεται πως είναι ευτυχισμένη τώρα πια και έχει πλούτη. Ωστόσο, φεύγοντας είχε πάρει μαζί της και τη γλάστρα έστω κι αν το λουλούδι της είχε από καιρό μαραθεί...”

“Μεγάλο και όμορφο σπίτι είπες;” Ρώτησε. “Ναι, είναι ένα αρχοντικό στα περίχωρα της πολιτείας, με στέγη από καφεκόκκινα κεραμίδια, με όμορφες αυλακωτές λευκές κολόνες και μεγάλα μπαλκόνια που βγάζουν σε ανθοστόλιστες βεράντες. Και έχει ένα κήπο γεμάτο παρτέρια με λουλούδια. Ωστόσο, εκείνη κάθεται μόνη και συλλογισμένη κοιτάζοντας από το παράθυρο, έχοντας στο περβάζι μια γλαστρούλα με χώμα στέρφο χωρίς λουλούδι”. “Μια γλάστρα χωρίς λουλούδι;!” Η καρδιά κόντεψε να σπάσει από τον ενθουσιασμό. “Αυτή είναι καλό μου σπουργίτι. Αλήθεια τη βρήκες!”

Το σπουργίτι, όμως παρέμενε σκεπτικό, βυθισμένο θαρρείς σε μαύρες σκέψεις. “Ναι, αλλά πώς θα σε πάω μέχρι εκεί; Είσαι πολύ βαριά για τα φτερά μου”. “Όσο γι’ αυτό, μην ανησυχείς καθόλου. Θυμάσαι πόσα σου είπα για την αγαπημένη μου, για την κοινή ζωή μας και τις αναμνήσεις μας; Λέγοντάς σου όλα αυτά ξαλάφρωσα και τώρα αισθάνομαι ελαφριά σαν το φτερό. Δες. Δοκίμασε να με σηκώσεις”. Το σπουργίτι τη γράπωσε με τα νυχάκια του και άπλωσε τα φτερά του. Και, ώ του θαύματος, τη σήκωσε μεμιάς στον αέρα πριν καλά – καλά το καταλάβει.

Οι δυο φίλοι πέταξαν ψηλά, πάνω από τις μουντές πολυκατοικίες και τους πολύβουους δρόμους, πάνω από τις πλατείες και τις λεωφόρους της πόλης. Κάποτε έφτασαν στο όμορφο αρχοντικό για το οποίο είχε μιλήσει το πουλί. Είδαν τη γνώριμη γλάστρα στο παραθύρι και τα παραθυρόφυλλα ανοιχτά. “Σ’ ευχαριστώ για όλα, θα σου είμαι ευγνώμων” είπε η καρδιά στο φτερωτό φίλο της. “Πέταξέ με τώρα μες στη γλάστρα και φύγε”. Το σπουργίτι έκανε ότι του παρήγγειλε η καρδιά του νεαρού πρίγκιπα. Αφού την πέταξε μες στη γλάστρα με το χώμα στάθηκε για λιγάκι στο περβάζι του ανοιχτού παραθύρου και τιτίβισε. Θα ήθελε να μπορούσε να κελαηδήσει σαν αηδόνι για να εκφράσει όλα του τα συναισθήματα που το κατέκλυζαν, αλλά δε μπορούσε. Τότε είδε την αδειανή ραγισμένη γλάστρα να ανθίζει κι από μέσα να βγαίνει ένα πανέμορφο ευωδιαστό λουλούδι που σκορπούσε το μεθυστικό του άρωμα ολούθε. Τσίμπησε με το ράμφος του τον ύπερό του και πέταξε μακριά, έγινε μια κουκίδα στον ορίζοντα του ουρανού.

Η γυναίκα μπήκε κάποτε στο δωμάτιό της και αντικρίζοντας το ανθισμένο γλαστράκι στο παραθύρι, έτρεξε και το σήκωσε στα χέρια της. Ακούμπησε με τα ρουθούνια της το άνθος του λουλουδιού και ρούφηξε το μεθυστικό άρωμα ξεσπώντας σε αλμυρά δάκρυα που αυλάκωσαν τα μάγουλά της. Χάιδεψε απαλά με τ’ ακροδάκτυλά της τα φύλλα του και άρχισε να μιλά μαζί του για όλους τους πόνους της καρδιάς της και για την παλιά αγάπη της…

Του Νεκρού Αδερφού

2009-11-14T02:03:00.035+02:00

Μάνα με τους εννιά σου γιους και με τη μια σου κόρη,
την κόρη τη μονάκριβη την πολυαγαπημένη,

την είχες δώδεκα χρονώ κι ήλιος δε σου την είδε!
Στα σκοτεινά την έλουζε, στ' άφεγγα τη χτενίζει,
στ' άστρι και τον αυγερινό έπλεκε τα μαλλιά της.

Προξενητάδες ήρθανε από τη Βαβυλώνα,
να πάρουνε την Αρετή πολύ μακριά στα ξένα.
Οι οχτώ αδερφοί δε θέλουνε κι ο Κωσταντίνος θέλει.
«Μάνα μου, κι ας τη δώσομε την Αρετή στα ξένα,
στα ξένα κει που περπατώ, στα ξένα που πηγαίνω,
αν πάμ' εμείς στην ξενιτιά, ξένοι να μην περνούμε.

- Φρόνιμος είσαι, Κωσταντή, μ' άσκημα απιλογήθης.
Κι α μόρτει, γιε μου, θάνατος, κι α μόρτει, γιε μου, αρρώστια,
κι αν τύχει πίκρα γή χαρά, ποιος πάει να μου τη φέρει;
- Βάλλω τον ουρανό κριτή και τους αγιούς μαρτύρους,
αν τύχει κι έρτει θάνατος, αν τύχει κι έρτει αρρώστια,
αν τύχει πίκρα γή χαρά, εγώ να σου τη φέρω».

Και σαν την επαντρέψανε την Αρετή στα ξένα,
κι εμπήκε χρόνος δίσεχτος και μήνες οργισμένοι
κι έπεσε το θανατικό, κι οι εννιά αδερφοί πεθάναν,
βρέθηκε η μάνα μοναχή σαν καλαμιά στον κάμπο.

Σ' όλα τα μνήματα έκλαιγε, σ' όλα μοιρολογιόταν,
στου Κωσταντίνου το μνημειό ανέσπα τα μαλλιά της.
«Ανάθεμά σε, Κωσταντή, και μυριανάθεμά σε,
οπού μου την εξόριζες την Αρετή στα ξένα!
το τάξιμο που μου 'ταξες, πότε θα μου το κάμεις;
Τον ουρανό 'βαλες κριτή και τους αγιούς μαρτύρους,
αν τύχει πίκρα γή χαρά, να πας να μου τη φέρεις».

Από το μυριανάθεμα και τη βαριά κατάρα,
η γης αναταράχτηκε κι ο Κωσταντής εβγήκε.
Κάνει το σύγνεφο άλογο και τ' άστρο χαλινάρι,
και το φεγγάρι συντροφιά και πάει να της τη φέρει.

Παίρνει τα όρη πίσω του και τα βουνά μπροστά του.
Βρίσκει την κι εχτενίζουνταν όξου στο φεγγαράκι.

Από μακριά τη χαιρετά κι από κοντά της λέγει:
«Άιντε, αδερφή, να φύγομε, στη μάνα μας να πάμε.
- Αλίμονο, αδερφάκι μου, και τι είναι τούτη η ώρα;
Αν ίσως κι είναι για χαρά, να στολιστώ και να 'ρθω,
κι αν είναι πίκρα, πες μου το, να βάλω μαύρα να 'ρθω.
- Έλα, Αρετή, στο σπίτι μας, κι ας είσαι όπως και αν είσαι».

Κοντολυγίζει τ' άλογο και πίσω την καθίζει.

Στη στράτα που διαβαίνανε πουλάκια κιλαηδούσαν,
δεν κιλαηδούσαν σαν πουλιά, μήτε σαν χελιδόνια,
μόν' κιλαηδούσαν κι έλεγαν ανθρωπινή ομιλία:
«Ποιος είδε κόρην όμορφη να σέρνει ο πεθαμένος!
- Άκουσες, Κωσταντίνε μου, τι λένε τα πουλάκια;
- Πουλάκια είναι κι ας κιλαηδούν, πουλάκια είναι κι ας λένε».

Και παρεκεί που πάγαιναν κι άλλα πουλιά τούς λένε:
«Δεν είναι κρίμα κι άδικο, παράξενο μεγάλο,
να περπατούν οι ζωντανοί με τους απεθαμένους!
- Άκουσες, Κωσταντίνε μου, τι λένε τα πουλάκια;
πως περπατούν οι ζωντανοί με τους απεθαμένους.
- Απρίλης είναι και λαλούν και Μάης και φωλεύουν.
- Φοβούμαι σ', αδερφάκι μου, και λιβανιές μυρίζεις.
- Εχτές βραδίς επήγαμε πέρα στον Αί-Γιάννη,
κι εθύμιασέ μας ο παπάς με περισσό λιβάνι».

Και παρεμπρός που πήγανε, κι άλλα πουλιά τούς λένε:
«Για ιδές θάμα κι αντίθαμα που γίνεται στον κόσμο,
τέτοια πανώρια λυγερή να σέρνει ο πεθαμένος!»
Τ' άκουσε πάλι η Αρετή κι εράγισε η καρδιά της.
«Άκουσες, Κωσταντάκη μου, τι λένε τα πουλάκια;
- Άφησ', Αρέτω, τα πουλιά κι ό,τι κι α θέλ' ας λέγουν.
- Πες μου, πού είναι τα κάλλη σου, και πού είν' η λεβεντιά σου,
και τα ξανθά σου τα μαλλιά και τ' όμορφο μουστάκι;
- Έχω καιρό π' αρρώστησα και πέσαν τα μαλλιά μου».

Αυτού σιμά, αυτού κοντά στην εκκλησιά πρoφτάνoυν.
Βαριά χτυπά τ' αλόγου του κι απ' εμπροστά της χάθη.
Κι ακούει την πλάκα και βροντά, το χώμα και βοΐζει.

Κινάει και πάει η Αρετή στο σπίτι μοναχή της.
Βλέπει τους κήπους της γυμνούς, τα δέντρα μαραμένα
βλέπει το μπάλσαμο ξερό, το καρυοφύλλι μαύρο,
βλέπει μπροστά στην πόρτα της χορτάρια φυτρωμένα.
Βρίσκει την πόρτα σφαλιστή και τα κλειδιά παρμένα,
και τα σπιτοπαράθυρα σφιχτά μανταλωμένα.
Κτυπά την πόρτα δυνατά, τα παραθύρια τρίζουν.

«Αν είσαι φίλος διάβαινε, κι αν είσαι εχτρός μου φύγε,
κι αν είσαι ο Πικροχάροντας, άλλα παιδιά δεν έχω,
κι η δόλια η Αρετούλα μου λείπει μακριά στα ξένα.
- Σήκω, μανούλα μου, άνοιξε, σήκω, γλυκιά μου μάνα.
- Ποιος είν' αυτός που μου χτυπάει και με φωνάζει μάνα;
- Άνοιξε, μάνα μου, άνοιξε κι εγώ είμαι η Αρετή σου».

Κατέβηκε, αγκαλιάστηκαν κι απέθαναν κι οι δύο...

ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ

2009-11-11T19:21:00.049+02:00

Ώρα δειλινού,

του φθινοπώρου τα νέφη στίβουν το φουστάνι να στεγνώσει τ΄ ουρανού

και στου απόβροχου τη σχόλη

βγαίνουν για σεργιάνι οι σαλίγκαροι όλοι

κάτω απ΄ το ξεθωριασμένο παρασόλι

του ήλιου.

Τώρα, η λάμια η γη

λιάζει τα βρεγμένα της τα χράμια

με των κάμπων τα πλουμίδια

κι από τα χορτάρια

κι από τα ψηλά γρασίδια

οι σταλαγματιές γλιστρούνε – χάντρες και μαργαριτάρια

από ουράνια δαχτυλίδια.

Τις μαζεύουν οι νεράιδες οι ανυφάντρες

μες στα υπόγεια τους σεράγια και στ΄ ανήλια

πολυελαίους και αργυρά καντήλια

σε πλεμάτια κρυσταλλένιες μπάλες,

μάγισσα γριά κι η αράχνη τις κρεμάει μες στις κουφάλες.

Και λογής λογής

ένα ένα όλα τα ζούδια

ξεφαντώνουν απ΄τη γης

κι από μέσα από τα φλούδια

κι ένας μέρμηγκας σκαλώνει σ΄ ένα αγκάθι φουντωτό

ν΄ αγναντέψει όλο τον κόσμο από τέτοιο λιακωτό.

Να, το αυλάκι κάνει χάζι

το άχυρο – σχεδία που αράζει

και το δρασκελούν βαθράκοι.

Κόσμοι ολόκληροι ζωύφια

ταξιδεύουν με πιρόγες τα κελύφια.

Κρύα ανατριχίλα στα νερά.

Σαν πεταλουδιώνε σμάρι
τώρα ο σίφουνας θα πάρει

απ΄ τα δέντρα όλα τα φύλλα τα ξερά.

Στα καλάμια τη φλογέρα του φυσάει

κι όπως πάει, πάει, πάει

ο άνεμος τσοπάνος σαλαγάει

σ΄ άλλα πια λημέρια

σ΄ άλλο τώρα χειμαδιό τα καλοκαίρια.

ΜΕΛΛΙΣΑΝΘΗ

Το Κάστρο

2008-10-14T02:18:00.005+03:00

(Σχεδίασμα σε δεκαπεντασύλλαβο)

Μυριάδες εργαστήκανε για τούτο ‘δώ το Κάστρο.
Χρόνους πολλούς το έχτιζαν, πλουμίσματα το ντύναν,
Έτσι που να ‘ν’ πανώριο κι ακλόνητο συνάμα.
Αλλού λιθάρια βάζανε κι αλλού παραγεμίζαν
Τις τρύπες και τα ρήγματα με μάζες από πλίνθο.
Άλλοτε μαρμαρόχτιζαν τους πύργους του τριγύρω,
Έτσι ως τους πρέπει σε θωριά να λάμπουν στον αιθέρα
Κι άλλοτε ασβεστώνανε με τον μουντό ασβέστη,
Που φλέγεται σαν κέλυφος κάτω απ’ τα μάτια του ήλιου,
Τις πιο απόμερες πλευρές, αθέατες μιας που ‘ναι.

Σαν τα θεμέλια πέσανε και το θηρίο εστήθη,
Τότε ασυλλόγιαστα σ’ ανάστημα να μεγαλώνει πήρε
Για χρόνους απροσμέτρητους σαν πως θαρρούσε θα ‘ναι.
Και κοίταζε τον Ουρανό κι έκρενε για βοήθεια
Να ‘ρχόταν τ’ αστροφέγγαρα τ’ ασήμι τους ν’ αφήσουν
Στη ράχη του για να στραφτοκοπά με πούλιες εξωγήινες,
Κι άλλοτε τον γλαυκό καλόπιανε αιθέρα
Για να του στείλει κτερίσματα από χρυσές ακτίδες
Απά στις πολεμίστρες του να βάλει να χρυσίσουν
Με τη θωριά υπέρλαμπρη εχθρούς ν’ αποθαρρύνει.

Η γης που το περιέβαλε για καρπερή φαινόταν.
Κάλεσε τ’ αγριολούλουδα συστάδες να υφάνουν
Και μαργαρίτες και τριανταφυλλιές, κι υάκινθους και κρίνα
Και βότανα ως τα τότε άγνωρα απ’ τους που τα ξεκρίνουν,
Έτσι που η ατμόσφαιρα ολόγυρ’ απ’ το Κάστρο
Μ’ αρώματα μεθυστικά τη μύτη του περαστικού κατέκλυζε
Και του οφθαλμού του τα όρια για τις μυριάδες χρώσεις
Μ’ εκείνη την ανθοχαρά ηδιστικά ακράγγιζε.

Σαν πληροφορηθήκανε γι’ αυτή την πανδαισία
Και την οργιαστική της οικοδόμησης γιορτή,
Βουνά ανυψωθήκανε τριγύρω από το Κάστρο
Για να το περικλύσουνε μες σε αγκάλης θέρμη,
Ωσάν το ροδαλό μωρό στον κόρφο της μανούλας,
Ορίζοντας εις το εξής ευήνεμο να χαίρει.

Το Κάστρο εκαμώνουνταν χιλιόχρονο πως θα ‘ναι
Και θάρρησε βοήθειας ανάγκη πως δεν είχε.
Μονάχα έστεκε λαμπρό με τους επτά του πύργους
Απ’ όπου εκατόπτευε γύρω τ’ απλά καλύβια
Πού ‘σαν στημένα ίδιος στέφανος τριγύρω απ’ το Κάστρο
Κι εντός τους χόχλαζε η φωτιά
Πως κάστρα μεγαλόπρεπα κι ατά τους θα γινόταν.

Κι ήταν η κουταμάρα του τόσο οικτρά μεγάλη,
Που με τα δέντρα μάλωσε, το χώμα και τα άνθη
Να το στολίζουν και να το μυροβολούν ανάγκη πως δεν είχε.
Με τα βουνά μετρήθηκε, τα όρη και τους κάμπους
Και τον εαυτό του ικανό πιότερο υπολόγισε
Με ποδαριού συλλογισμούς και δειπνοσοφιστίες.
Αγέροχο κι απάνεμο δίχως αυτά θα έστεκε
Πελώριο κι απείραχτο μέχρι στερνής κεραίας
Ώσπου η ώρα θα ‘φτανε που η πλάση θα τελευτούσε
Και θα ‘πνεε τα λοίσθια στο ρόγχο του θανάτου.
Το τέλος του υπολόγιζε έτσι να συνταιριάξει
Με τη στιγμή που ο Κόσμος θα ‘σβηνε, για πάντα θα χανόταν,
Έτσι όπως χάνεται ο καπνός ευθύς εγκλωβισμένος
Στην τσιμεντένια παγωνιά χειμερινού αιθέρα.

Κι ήρθανε χρόνοι δίσεκτοι και μήνες οργισμένοι
Και τ’ άνθη μαραθήκανε απ’ την αφροντισία.
Το χώμα έστερψε κι αυτό σύνωρα με τα δέντρα
Και τα βουνά λυγίσανε και σπάσαν οι κορφές τους.
Τότε αγέρας λυσιακός εφόρμησε στο Κάστρο
Και έριξε τους πύργους του και χύμηξε στους τοίχους
Τις πολεμίστρες σπάζοντας και ρίχνοντάς τες χάμω.
Και ήρθε και η υγρή βροχή, πλημμύρισε τον κάμπο
Και το νερό σφηνώθηκε στου Κάστρου τα θεμέλια
Τα σάπισε, τα διάβρωσε, τα γέμισε με μούχλα,
Ώσπου να το στηρίξουνε το Κάστρο δεν φθορούσαν.

Το Κάστρο αναστέναξε και βόγκηξε από λύπη,
Τα σπλάγχνα του με μέλαινα χολή επλημμυρίσαν.
Στον Ουρανό απέστρεψε εκκλητικό το βλέμμα
Μα ο ήλιος δεν το κοίταζε και τ’ άστρα ήταν αλάργα.
Έτσι, λοιπόν, αφέθηκε στου ολέθρου τη μανία,
Τη μαύρη Μοίρα δεχόμενο, ανήμπορο να δράσει.

Κι έτσι ερειπωμένο οικτρά ως έτοιμο να πέσει
Στέκει ακόμη σήμερα σε πείσμα των δεινών του.
Γιατί ως Κάστρο πλάστηκε κι η φύση του τ’ ορίζει
Να μένει άγρυπνος φρουρός κι ας έχει πια πεθάνει…

Αφιερωμένο στον εαυτό μου...

'Ο Άνθρωπος Αντιγραφο' (O Homen Duplicado) του Ζοζέ Σαραμάγκου (Jose Saramago)

2008-09-28T21:48:00.006+03:00

Τέσσερα κύρια πρόσωπα συνθέτουν την πλοκή αυτού του μυθιστορήματος: Ο Τερτουλιάνο Μάσιμο Αφόνσο (καθηγητής ιστορίας), ο Αντόνιο Κλάρα (δευτεραγωνιστής ηθοποιός του εγχώριου κινηματογράφου), η Μαρία Ντα Παζ (φίλη του Τερτουλιάνο) και η Ελένα (σύζυγος του Αντόνιο Κλάρα, τραπεζική υπάλληλος)... Λυπάμαι…Προέτρεξα χωρίς να το θέλω… είναι και ένα ακόμη πρόσωπο από εκείνα που πολλές φορές υπεισέρχονται σε μυθιστορήματα αυτού του είδους και που δεν ανήκει στα φυσικά πρόσωπα, παρά σ’ εκείνα τα αόρατα, τα υπερβατικά, εκείνα που διεκδικούν μια θέση στην πλοκή δίχως να δίνουν εξηγήσεις για τη σκοτεινή ή μυστηριακή προέλευσή τους και ακόμη χωρίς να ζητούν συγνώμη από τον αναγνώστη για το ότι εμφανίζονται εν αιθρία δίχως ιδιαίτερες συστάσεις κι εξηγήσεις: είναι ο Κοινός Νους, ο σύντροφος του καθηγητή Ιστορίας, Τερτουλιάνο, που μοναδικός του ρόλος είναι να δίνει στον τελευταίο συμβουλές εν ώρα ανάγκης. Μήπως, όμως, και πάλι δεν είναι ικανοποιητική από άποψη πληρότητας η αναφορά μου στο «καστ» των προσώπων του έργου; Μήπως και πάλι βιάζομαι να αποσώσω με την αναφορά σ’ αυτά; Δυστυχώς, θαρρώ πως αυτό είναι αλήθεια. Γιατί, εν τέλει, κανένα από αυτά τα τέσσερα (ή πέντε) πρόσωπα δεν είναι ο πραγματικός πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος. Πρόκειται απλώς για μαριονέττες, ή ελληνιστί νευρόσπαστα, ετεροκινούμενα, ετερόφωτα, άψυχα κι άβουλα εξανθρωπισμένα κατασκευάσματα, που τα νήματα των κινήσεών τους κατέχει το ένα και μοναδικό κύριο πρόσωπο του έργου, ο ένας και μοναδικός πρωταγωνιστής του βιβλίου που δεν είναι άλλος από τον ίδιο το συγγραφέα Σαραμάγκου. Μπερδευτήκατε; Ζητώ συγνώμη… θα εξηγηθώ στη συνέχεια, μονάχα ζητώ λίγη υπομονή και κάποια δόση κατανόησης για το χείμαρρο της απογοήτευσης που φουσκονεριάζει εντός μου.

Θα περίμενε κανείς από ένα τέτοιο «βιβλιοκριτικό» άρθρο μια άλλη δομή, πιο συνηθισμένη, ίσως πιο δόκιμη και κατατοπιστική, με μια προλογική περιγραφή των προσώπων, εν συνεχεία μια μεστή περίληψη της πλοκής και, τέλος, μια επιλογική ανάλυση της δομής, της μορφής και του ύφους γραφής. Αυτή τη φορά αποφάσισα να μη γράψω ακολουθώντας την πεπατημένη οδό γιατί απλούστατα δεν ενδιαφέρομαι να παρουσιάσω το εν λόγω έργο σε κάποιο δυνητικό αναγνώστη, ούτε με τα γραφόμενά μου να το προτείνω για ανάγνωση προσπαθώντας να πείσω το βιβλιόφιλο κοινό να αγοράσει το βιβλίο. Απευθύνομαι σε όσους το έχουν ήδη διαβάσει. Θέλω να καταθέσω τη δική μου μαρτυρία έτσι όπως έχει διαμορφωθεί μετά από κάποιες ημέρες σκέψης πάνω στο έργο.

Στο σημείο αυτό θα ήθελα να παραθέσω ένα χωρίο από το μεταφρασμένα στα ελληνικά κείμενο, ένα τμήμα πρότασης που, κατά την ταπεινή και μη-ειδική γνώμη μου, κωδικοποιεί συνεπτυγμένα το ύφος γραφής ολάκερου του έργου και είναι το κάτωθι:

«Η διασπορά αυτή συλλογισμών και αναλύσεων, αυτό το οικειοθελές σκόρπισμα στοχασμών και των παραγώγων τους στα οποία επιμείναμε τελευταία…»

Πράγματι, η «διασπορά» αυτή είναι το κύριο χαρακτηριστικό που θριαμβεύει σ’ όλο το μήκος και το πλάτος του κειμένου και το καθιστά ως κάποιο βαθμό άχαρο κι απόμακρο. Ο Saramago δεν κάνει τίποτε άλλο από το να διακόπτει συνειδητά και οικειοθελώς, όπως λέει, τη ροή της δράσης για να δηλώσει, εν είδει έγκαιρης παρεμβολής, τη γνώμη του περί παντός επιστητού, ακόμη και για να ερμηνεύσει τα πώς και τα γιατί της ως τη δεδομένη στιγμή πλοκής, καθιστώντας την μ’ αυτό τον τρόπο προσκοπτόμενη, διακεκομμένη, τεμαχισμένη. Έτσι χάνεται η ψυχική επαφή του αναγνώστη με τα πρόσωπα του έργου, μια επαφή που στο πλείστο των περιπτώσεων είναι το ζητούμενο για κάθε συγγραφέα. Όσο καλοπροαίρετος κι αν θέλει να είναι κανείς απέναντι στα γραφόμενα, όσο κι αν αυτή του η καλή προαίρεση προέρχεται από μια ασυνείδητη, ή υποσυνείδητη διαδικασία αυθυποβολής υπό το βάρος ενός Νόμπελ Λογοτεχνίας, αλίμονο, ο αναγνώστης κινδυνεύει σε κάθε βήμα, σε κάθε γύρισμα της σελίδας, σε κάθε τέλος κεφαλαίου να χάσει την υπομονή του και να πάρει τη μεγάλη απόφαση να ξεμπερδεύει άπαξ δια παντός με την ανάγνωση του βιβλίου.

Οι παρενθετικές φιλοσοφίες, ή αμπελοφιλοσοφίες, και οι δεκάδες αζήτητες γνώμες που ξοδεύει αφειδώς ο Saramago λεηλατούν το κείμενο, το απεκδύουν από τα θεμιτά πλουμίσματα της λογοτεχνίας, εξεγείρουν τον αναγνώστη, όμοια όπως όταν ακούγεται ο βάναυσα στριγκός ήχος του τηλεφώνου στο κομοδίνο τη στιγμή που κάποιος κάνει έρωτα και ακραγγίζει το αποκορύφωμα της ηδονής, ή ωσάν να ηχούσε από τους ουρανούς κάθε τρεις και λίγο μια πατερναλιστική φωνή που θα έλεγε στον καθένα μας: «Τώρα είσαι χαρούμενος», ή «τώρα είσαι δυστυχισμένος», ή «αυτή τη στιγμή πρέπει να χαμογελάσεις», «δεν κλαις αρκετά, κλάψε πιο πειστικά». Πώς να κάνεις να σωπάσει αυτή η φωνή που σε διατάζει, που αναλύει αέναα κάθε σου κίνηση, που σε νουθετεί ακατάπαυστα; Αν κανείς ρωτούσε τη γνώμη μου επ’ αυτού θα του έλεγα πως θα σήκωνα πέτρες απ’ τη γης όπου πατώ και θα πετροβολούσα την πηγή αυτής της εκνευριστικής ουράνιας φωνής. Φαντάζομαι πως το ίδιο ή κάτι παρόμοιο συμβαίνει και για τους τέσσερις ήρωες, και ιδίως τους δύο κύριους πρωταγωνιστές αυτού του βιβλίου, τον Τερτουλιάνο Μάσιμο Αφόνσο και τον Αντόνιο Κλάρο… μάταια πετροβολούν τη φωνή του δημιουργού τους σε μια απέλπιδη, απονενοημένη προσπάθεια να τον κάνουν να σωπάσει. Στο τέλος απελπίζονται και δέχονται την ήττα τους, μια ήττα που τους υποβαθμίζει κακόβουλα στο επίπεδο ενός οικτρού ανδρείκελου, ενός πολυαρθρωτού νευρόσπαστου εκτεθειμένου επί σκηνής ενός κουκλοθεάτρου.

Ο Αντόνιο Κλάρο είναι το αντίγραφο του Τερτουλιάνο, ή το αντίστροφο; Ο Saramago θέλει να μας βάλει σε σκέψεις επ’ αυτού, να μας μπερδέψει. Ταυτόχρονα ανασύρει από τη φιλοσοφική του αποθήκη μια πλειάδα φιλοσοφικών σκέψεων και μεταφυσικών αγωνιών του είδους: ποιος γεννήθηκε πρώτος από τους δύο αυτούς πανομοιότυπους ανθρώπους, ποιος θα πεθάνει άραγε πρώτος, πώς συμβαίνει και τα δύο αυτά ανθρώπινα αντίγραφα φέρουν τις ίδιες ακριβώς ουλές στο σώμα τους, πώς είναι δυνατό το στενό οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον αυτών των δύο αντιγράφων να τους διαχωρίσει και να τους αναγνωρίσει δεδομένης της απόλυτης ομοιότητας. Όλα αυτά τα ερωτήματα τίθενται ακατάπαυστα και απαιτούν απαντήσεις. Σε ό,τι με αφορά ως αναγνώστη, δεν υπέπεσα (από λάθος του συγγραφέα, ή από δική μου ανικανότητα… ποιος ξέρει…) στην παγίδα να συμπάθω με τους δύο πρωταγωνιστές, γιατί εξ’ αρχής συνειδητοποίησα ότι ούτε ο Αντόνιο είναι το αντίγραφο του Τερτουλιάνο, ούτε ο Τερτουλιάνο εκείνο του Αντόνιο. Είναι και οι δύο αντίγραφα του Saramago, ο οποίος θαρρεί πως θέτει σε διάλογο και διάδραση τους δύο χαρακτήρες, όμως, τελικά, αρκείται στο να μονολογεί στα πλαίσια μιας δοκιμιακού ύφους γραφής. Θα ήταν πιο τίμιο εκ μέρους του αν έγραφε ένα απέριττο δοκίμιο πάνω στο συγκεκριμένο θέμα. Τότε θα νομιμοποιούνταν να εκθέτει τις απόψεις του πάνω στα διάφορα και πολυποίκιλα ζητήματα του ατόπου της απόλυτης ομοιότητας δύο ή περισσοτέρων ατόμων. Δεν είναι, όμως, τίμιο να εφευρίσκει μια ευτελώς τυπική και υπεραπλουστευμένη πλοκή ολιγοσέλιδης εκτάσεως, καθώς και να παράγει άψυχους, άοσμους κι απαθείς χαρακτήρες προκειμένου να στηρίξει μια φιλοσοφική Υπόθεση μεταφυσικού χαρακτήρα.

Θα αντιτάξει κάποιος πως ίδιον της θεματολογίας που έχει επιλέξει εδώ και χρόνια ο Jose Saramago είναι η διερεύνηση του Ατόπου δια της de facto αποδοχής του ως γεγονός και, εν συνεχεία, δια της διερεύνησης των παραγόμενων κοινωνιολογικών συνεπειών που αυτό το Άτοπο προκαλεί. Αυτό συμβαίνει στο «Περί Τυφλότητας», αυτό και στο «Περί Θανάτου». Γιατί, λοιπόν, τόση επικριτική διάθεση απέναντι σε μια ακόμη υπόθεση περί Ατόπου, όπως είναι «Ο Άνθρωπος Αντίγραφο»; Έχω και γι’ αυτό μια απάντηση. Στις δύο πρώτες υποθέσεις, ήτοι της τυφλότητας και των διαλείψεων του θανάτου, ο συγγραφέας κατοπτεύει από τα ολύμπια ύψη της αντικειμενικότητας μια ολόκληρη χώρα, μιλά για τους ανθρώπους σα να επρόκειτο για μια μάζα, μια αγέλη, ένα συρφετό από απειροελάχιστα έντομα, ασήμαντα μυρμήγκια που αντιδρούν πολλά μαζί κατά κοινωνικές ομάδες σε κάθε αλλαγή στα δεδομένα των θεμελιωδών Φυσικών Νόμων. Εξιστορεί ολάκερες κοινωνικές αναταραχές σαν να επρόκειτο για κάποιο γεωστατικό δορυφόρο που φωτογραφίζει μια συγκεκριμένη περιοχή της επιφάνειας της Γης δίχως να φτάνει στο αντιληπτικό όριο του κάθε ανθρώπου χωριστά. Το ίδιο ύφος είχε και ο Albert Camus στην «Πανούκλα» και κανείς δε βρέθηκε να πει κάτι κακό γι’ αυτό, κανείς δεν αισθάνθηκε προδομένος από την έκδηλη έλλειψη συναισθηματικού χρωματισμού, ή κατευθυνόμενης συμπάθειας. Σε τέτοιες περιπτώσεις η δεδομένη προσέγγιση του συγγραφέα είναι θεμιτή, ίσως ακόμη να είναι κι εκείνη που επιβάλλεται. Στην περίπτωση, όμως, του ανθρώπου – αντίγραφο, μια περίπτωση στην οποία ενέχονται μονάχα δύο άνθρωποι, δύο συγκεκριμένες οντότητες, δύο ξεχωριστές προσωπικότητες και όχι ολάκερες κοινωνικές ομάδες, η προσκόλληση σε μια τέτοια προσέγγιση αποβαίνει σε βάρος της ίδιας της Υπόθεσης του Ατόπου. Αδυνατεί να την υπερασπιστεί, να τη διερευνήσει, να αναδείξει τις πολυάριθμες αποχρώσεις της, να διαλευκάνει τις συνέπειές της σε ατομικό επίπεδο… τελικά να «πείσει» τον αναγνώστη.

Θα δεχτώ να βάλω στην άκρη υφολογικά ζητήματα αυτού του έργου που θεωρώ αρνητικά, όπως τους στυλιζαρισμένους και απεκδυμένους από χαρακτηριολογικές αποχρώσεις διαλόγους μεταξύ των προσώπων, την εμφάνιση μονάχα δύο από όλα τα διαθέσιμα σημεία στίξεως (δηλαδή του κόμματος και της τελείας), την ενοχλητική ακροβασία ανάμεσα σε λαϊκές και λόγιες λέξεις και τις σχοινοτενείς προτάσεις που καταλήγουν στην πανωλεθρία της συντακτικής αποδιοργάνωσης. Ναι, θα τα δεχτώ όλα αυτά αγόγγυστα κι αδιαμαρτύρητα. Αντ’ αυτού θα εστιάσω με εμφαντική αγανάκτηση σε ένα ακόμη ζήτημα, σ’ ένα ακόμη «λογοτεχνικό αδίκημα» στο οποίο υποπίπτει ο συγγραφέας (αν γίνω πιο μετριοπαθής κι αφήσω κατά μέρος το από καθέδρας εισαγγελικό κατηγορητήριο θα αλλάξω τον όρο «αδίκημα» και θα πω αντ’ αυτού «ολίσθημα»… αλλά η δική μου έλλειψη μετριοπάθειας δεν είναι αυτό που πρέπει να ενδιαφέρει τον αναγνώστη αυτού του άρθρου…)

Το λοιπόν, το «λογοτεχνικό αυτό αδίκημα» είναι εκείνο της εξιστόρησης σε πρώτο πληθυντικό πρόσωπο: είναι πολλές οι φράσεις εντός του κειμένου που ξεκινούν με το ύφος «εμείς πιστεύουμε το τάδε ή το δείνα», «εμείς θεωρούμε ότι ισχύει αυτό ή εκείνο» και τα παρόμοια. Προφανώς ένα τέτοιο ύφος δεν είναι τυχαίο ούτε ασυνείδητο. Η χρήση αυτού του γραμματικού προσώπου είναι απόλυτα εμπρόθετη και συνειδητή από την πλευρά του συγγραφέα, μιας και στοχεύει εσκεμμένα στο να εντάξει στο πνεύμα της δικής του επιχειρηματολογίας και της κοσμοθεώρησης κι εκείνο του αναγνώστη. Φιλοδοξεί να τον προσελκύσει, να τον κάνει να πιστέψει πως κι ο ίδιος ενστερνίζεται τις απόψεις του συγγραφέα, πως σε μια τέτοια άτοπη και μεταφυσική υπόθεση ο νους του θα γεννοβολούσε τις ίδιες κι απαράλλαχτες συνεπαγωγές κι αλληλοσυσχετίσεις. Δυστυχώς, όμως, κάτι τέτοιο έχει μικρές πιθανότητες να συμβεί. Το συγκεκριμένο θέμα έχει άπειρες προεκτάσεις και συνέπειες, τόσες όσοι είναι και οι άνθρωποι που κατοικούν σε τούτο τον πλανήτη. Για το Saramago το να υπάρχουν δύο άνθρωποι πανομοιότυποι πάνω στη Γη, δυο απόλυτοι σωσίες είναι κάτι αρνητικό μιας και ενστερνίζεται μια γωνία θέασης που έχει να κάνει με τον φυσιολογικό ανθρώπινο εγωισμό: κανείς «φυσιολογικός» άνθρωπος δε θα μπορούσε να ανεχτεί την ταυτόχρονη ύπαρξη ενός απόλυτου σωσία του, ο εγωισμός του δε θα το επέτρεπε, θα ζούσε μια πραγματική κόλαση στη σκέψη του αντιγράφου του. Γι’ αυτό και η όλη διερεύνηση της υπόθεσης αυτού του ατόπου από την πλευρά του συγγραφέα βασίζεται σ’ αυτή και μόνο την παραδοχή, είναι νομοτελειακά αρνητικά χρωματισμένη, είναι σχεδόν μονολιθική στα συμπεράσματά της. Όμως, ενδέχεται ο αναγνώστης να μην ενστερνίζεται αυτή την προοπτική θέασης κι ερμηνείας. Υπάρχει, μ’ άλλα λόγια, το ισχυρό ενδεχόμενο να διαφωνεί καθέτως με τη λογική των συλλογισμών του συγγραφέα. Κι εφόσον ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι κατά το μάλλον ή ήττον κάτι παραπάνω από πιθανό, τότε το ύφος γραφής του Saramago που χαρακτηρίζεται από την επιμονή χρήσης του πρώτου πληθυντικού προσώπου πέφτει στο κενό, επιστρέφει σαν μπούμερανγκ εναντίον του ίδιου, πασπαλίζει ολάκερο το κείμενο με μια υποψία υπερφίαλου βερμπαλισμού και ανοικονόμητου πατερναλισμού, κάτι που προσιδιάζει πιότερο σε προπαγανδιστικά κείμενα απολυταρχικών καθεστώτων και που ενοχλεί κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο.

«Αν φιλοδοξείς να πείσεις τους άλλους για την ορθότητα των απόψεών σου, κάνε το πρώτο βήμα και πείσε πρωτίστως τον ίδιο σου τον εαυτό», θα έλεγα στον κατά τα άλλα αγαπητό συγγραφέα… ασφαλώς είμαι πολύ μικρός για να ακούσει τους ψιθύρους μου…

Παναγιώτης Σιμιτσής

____________________________

Πληροφορίες για το βιβλίο:

Τίτλος στα ελληνικά: Ο Άνθρωπος Αντίγραφο

Τίτλος πρωτοτύπου: O Homen Duplicado

Συγγραφέας: Jose Saramago

Μετάφραση: Αθηνά Ψύλλια

Εκδόσεις: Καστανιώτη

Σειρά: Συγγραφείς απ' όλο τον Κόσμο

Έτος έκδοσης: 2005

ISBN: 960-03-3979-1

Σελίδες: 328

_______________________________

Ταξιδιωτικές εντυπώσεις του Touristus Cornelius Observus

2008-08-03T21:54:00.004+03:00

Περί των ερειπίων, της αδειοσύνης, της ασημαντότητας και της ελαφρότητας των κατοίκων της πολίχνης Trikalum.

Τα παρακάτω γράφτηκαν από την ταπεινότητά μου, τον περιηγητή Touristus Cornelius Observus, το Σωτήριο έτος 2008 AD, κατά την περιήγησή μου στις ξεχασμένες πολίχνες μιας χώρας που αρχαιόθεν ονομάζεται Ελλάδα και που αποτελεί στον παγκόσμιο χάρτη μια μικρή, ασήμαντη χερσόνησο τοποθετημένη από τον Κύριό μας κατά τη Δημιουργία στα όρια μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.

Η πολίχνη Trikalum βρίσκεται στο κέντρο της ηπειρωτικής Ελλάδας. Γεωτοπογραφικά είναι χτισμένη σε κάμπο και περιβάλλεται από μικρά χωριά χαρακτηριζόμενα από ένα κεντρικό δρόμο, χωράφια, χοιροστάσια και μερικά σπίτια εκατέρωθεν του κεντρικού δρόμου. Από αρχαιοτάτων χρόνων είναι συνδεδεμένη με τη μορφή του Ασκληπιού, του πατέρα της Ιατρικής επιστήμης και αυτό αποτελεί την αιτία που η πλειονότητα του νεανικού της πληθυσμού ονειρεύεται να σπουδάσει την Ιατρική και να διαπρέψει σ’ αυτή στην ευρύτερη περιοχή των Σλαβικών χωρών.

Κατά την είσοδό μου στην Trikalum δεν συνάντησα φρούριο, ούτε πύργους, ούτε τείχος, ούτε καν ερείπια αυτών των γνώριμων κατασκευασμάτων. Μάρτυς μου ο Κύριος ημών, έμεινα κατάπληκτος και στάθηκα άπραγος, ξύνοντας ερωτηματικά με τα δάκτυλά μου το τριχωτό της κεφαλής μου, να κοιτάζω ένα γύρω την απεραντοσύνη του κάμπου, όπου τίποτα δε μαρτυρούσε την ύπαρξη πόλης. Άραγε, πώς προστατεύονται οι κάτοικοί της; Μήπως βρίσκονται σε καιρό ειρήνης, ή μήπως η πόλη όπου πηγαίνω έχει αλωθεί κι ερημωθεί; Αυτά και άλλα σκεπτόμενος, έριξα το δισάκι μου ξανά στον ώμο, έσφιξα στο δεξί μου χέρι το μπαστούνι μου και προχώρησα προς τα εκεί όπου με πήγαινε ο δρόμος. Καθώς προχωρούσα ο ήλιος έκαιγε το άμοιρο κεφάλι μου έτσι που να κινδυνεύω να λιποθυμήσω, αφού ούτε αέρας φυσούσε από πουθενά, ούτε θάλασσα υπήρχε κοντά κι ο αδυσώπητος ήλιος που είχε ανέβει ήδη ψηλά στον ουράνιο θόλο έκαιγε τις πυρωμένες πέτρες και τη χαμηλή βλάστηση τριγύρω.

Και τότε συνάντησα τα πρώτα δείγματα ανθρώπινης δραστηριότητας. Δεν ήταν τίποτε άλλο από μάντρες περιφραγμένες με μεταλλικά πλέγματα, όπου εντός τους είχαν σωρούς από σιδερένια αντικείμενα στοιβαγμένα το ένα πάνω στο άλλο, σε μια τραγικά παραμελημένη κατάσταση διάβρωσης και σκουριάς. Μες σε κάποιες άλλες μάντρες πιο πέρα υπήρχαν παραταγμένες στη σειρά τερατώδεις μηχανές και τροχοφόρα. Ήμουν όλος απορία και μιας και ήμουν ολομόναχος στο δρόμο, δίχως να συναντήσω κανένα άλλο περιηγητή, ή απλό περαστικό, πλησίασα το φράχτη μιας τέτοιας μάντρας για να διαβάσω την πινακίδα: «Μεταχειρισμένα φορτηγά και αγροτικά μηχανήματα». Μα πού πήγαινα, τέλος πάντων; Πού ήταν η μεγαλόπρεπη είσοδος της πόλης; Αγία Μαρία, αναφώνησα, συγχώρησέ με για τα κρίματα που έκανα στη ζωή μου, για ό,τι κακό σκέφτηκα, ή έπραξα και για όλες τις φορές που με τη στάση μου προσέβαλα τον Κύριό μας, Ιησού Χριστό. Μη με αφήνεις ανερμάτιστο να χαθώ σε τούτο τον άθλιο τόπο, προστάτεψέ με από κάθε βάρβαρο, κάθε θεριό και κάθε δαίμονα που τυχόν βρεθεί στη στράτα μου! Και σκεπτόμενος αυτά και σταυροκοπούμενος από μια απροσδιόριστη φοβία, συνέχισα την πορεία μου.

Αφού περπάτησα αρκετές εκατοντάδες μέτρα ακολουθώντας την άκρη του δρόμου άρχισα να βλέπω τα πρώτα σπίτια. Επρόκειτο για κτίρια ακαλαίσθητα, ανομοιόμορφα, μουντά. Δίπλα σε μια παράγκα έβλεπες να υψώνεται ένα τριώροφο, ή τετραόροφο βλοσυρό κτίριο, με έκδηλα τα σημάδια της φθοράς του χρόνου στις βεράντες και τα μπαλκόνια του, και με ταράτσα κατάφορτη από ένα πραγματικό δάσος από σιδερένιες κεραίες, έτσι που έμοιαζαν με πελώρια βέλη που είχαν καρφωθεί εκεί πάνω μετά από τον τοξοβολισμό των μυριάδων Περσών στη μάχη των Θερμοπυλών. Οι παράγκες ήταν από τσίγκο και τσιμέντο και είχαν μια μεγάλη είσοδο από το ερεβώδες βάθος της οποίας έχασκαν χαλασμένα τροχοφόρα μηχανήματα, όμοια όπως από το στόμα συφιλιδικών χάσκουν τα απαίσια δόντια τους. Διάβασα μια πινακίδα κρεμασμένη πάνω από την είσοδο μιας από αυτές τις παράγκες: «Βουλκανιζατέρ ο Κώτσιος» και μια άλλη: «Ελαστικά ο Μήτσιος» και λίγο πιο πέρα ακόμη μία: «Μάρμαρα – Γρανίτες, Faltacius Athanasius». Σκέφτηκα να κάνω μεταβολή και να γυρίσω εκεί απ’ όπου είχα έρθει και, μάρτυς μου ο Κύριος, θα το έκανα αν δεν συναντούσα για καλή μου τύχη ένα περαστικό που είχε σταθεί και με κοίταζε με προσβλητική περιέργεια από την κορυφή ως τα νύχια. «Καλέ μου κύριε», τον ρώτησα, «μπορείτε να μου πείτε που βρίσκομαι; Είναι η πόλη Trikalum, ή κάποιος άλλος τόπος που δεν αναφέρεται στους γνωστούς μας χάρτες;» Εκείνος έσκασε στα γέλια και μου απάντησε δίχως περιστροφές και τύπους σε μια ιδιότυπη διάλεκτο: «Τι σι σι ρε φίλε; Από πού ξιφύτρωσις; Στα Τρίκαλ’ είσι. Άι, άι…» Και αφού έκανε δυο στροφές γύρω μου και με περιέπαιξε για μερικά λεπτά όπως έκαναν οι Φιλισταίοι στον τυφλωμένο Σαμψών, με άφησε και συνέχισε το δρόμο του.

Μ’ αυτά και με άλλα προχώρησα, αφήνοντας πίσω μου την εξοχή και εισχωρώντας όλο και περισσότερο στην Trikalum. Όσο, όμως, κι αν έψαχνα με το βλέμμα μου, δεν έβλεπα πουθενά κάποιο μεγαλόπρεπο κτίριο, μια αψίδα, ένα οβελίσκο, ένα ναό… τίποτα παρά μονάχα κτίρια της μορφής που προανέφερα. «Δε μπορεί, θα υπάρχει κάποιο μουσείο, κάποιο μέγαρο που θα υμνεί τη μεγαλόπρεπη ιστορία αυτού του τόπου», σκέφτηκα και με τη σκέψη αυτή αναπτερώθηκαν προς στιγμή οι ελπίδες μου και συνέχισα την πεζοπορία ανάμεσα σε σπίτια που δεν είχαν τίποτε να πουν και τίποτε για να καυχηθούν. Κάποτε έφτασα σ’ ένα παραμελημένο χώρο, σκαμμένο και περιφραγμένο με σιδερένιο φράχτη, όπου εντός του υπήρχαν διάσπαρτες πέτρες και πύλοι, μα πουθενά αγάλματα, κτερίσματα, μαρμάρινοι κίονες, αναθήματα, ή κάτι που να θυμίζει αρχαίο πολιτισμό. Στήθηκα εκεί και βάλθηκα να ρωτώ τους περαστικούς αν γνώριζε κανείς τους να μου πει ποιος ήταν αυτός ο χώρος. Πέρασαν πολλοί μα κανείς τους δεν ήξερε. Ήταν όλοι τους νέοι, κάτω από τα σαράντα, και όλοι τους με κοίταζαν ερωτηματικά και με κάποια αποστροφή, οφείλω να πω. Έμοιαζαν βιαστικοί να πάνε κάπου συγκεκριμένα και ήταν όλοι τους ντυμένοι με επίσημα ρούχα. Στο τέλος στάθηκα τυχερός κι έμαθα. Ήταν το αρχαίο Ασκληπιείο. Ένα δέος με κατέλαβε ευθύς. Μα πώς είναι δυνατό να είναι ένας τέτοιος χώρος τόσο παραμελημένος και ξεχασμένος; Τι λογής άνθρωποι είναι ετούτοι που δεν γνωρίζουν καν την ιστορία αυτού του ιερού χώρου; Ίσως, πάλι, ετούτη η πόλη να έχει κάτι ακόμη πιο σημαντικό να επιδείξει, που το Ασκληπιείο να μοιάζει με ασήμαντο λάκκο… είμαι περίεργος να μάθω…

Αποφάσισα τότε να ακολουθήσω το πλήθος και να κατευθυνθώ εκεί όπου πήγαιναν όλοι. Έτσι όπως ήμουν ρακένδυτος, με τα τριμμένα ρούχα μου και τα άθλια σανδάλια μου με τις φαγωμένες σόλες, αισθάνθηκα κάπως άσχημα μιας και έβαλα τον εαυτό μου ασυναίσθητα σε σύγκριση με τους νέους που κυκλοφορούσαν αμέριμνοι και χαρούμενοι παντού γύρω μου. Προσπάθησα να αναθαρρήσω ενθυμούμενος τα ιερά λόγια του Ευαγγελίου περί πενίας και Παραδείσου και προχώρησα. Ήταν μόλις δώδεκα το μεσημέρι και, όσο πλησίαζα στο κέντρο της πόλης, τόσο οι δρόμοι έσφυζαν από κόσμο και ζωή. Αναρωτήθηκα πού να βρέθηκαν τόσοι άνθρωποι στους δρόμους και με ποιες εργασίες ασχολούνταν ώστε να μπορούν να περπατούν αμέριμνοι κι ευτυχισμένοι μια τέτοια ώρα.

Διάβηκα ένα γεφύρι και βρέθηκα αίφνις στην αρχή ενός πλακόστρωτου δρόμου που, όπως έμαθα, λεγόταν «Οδός Ασκληπιού», ή σκέτα «Ασκληπιού». Πλήθος ανθρώπων καθόταν σε καρέκλες εκατέρωθεν του δρόμου και έπιναν νωχελικά των καφέ τους μην ξεκολλώντας το διερευνητικό τους βλέμμα από τον κόσμο που περπατούσε. Γέλια και χάχανα, φωνές και μουρμουρητά, τραγούδια και μουσικές από τα διπλανά μαγαζιά ανάκατες σε ένα συνονθύλευμα που σου τρυπούσε το τύμπανο του αυτιού. Μία πραγματική πανήγυρις, μια γιορτή. «Κάποιος Άγιος θα γιορτάζει και γι’ αυτό είναι όλοι έξω» σκέφτηκα. Μα σαν το καλοσκέφτηκα, και μιας και γνωρίζω όλους τους βίους των Αγίων της Μητέρας μας Εκκλησίας, δε μπόρεσα να εντοπίσω στο νου μου κάποια μεγάλη γιορτή. Ήταν μια μέρα όπως όλες οι άλλες, μια εργάσιμη ημέρα. Διέσχισα με βιασύνη το δρόμο καθώς ένιωσα τα ξεφτισμένα μου ρούχα να γίνονται όλο και βαρύτερα, σχεδόν αβάσταχτα πάνω στο ταλαιπωρημένο από την πολυήμερη οδοιπορία κορμί μου και τούτο γιατί ντρεπόμουν που ήμουν ο μόνος κακοντυμένος ανάμεσα στο πολύχρωμο πλήθος. Τι γύρευα εγώ εκεί; Εξάλλου το συγκεκριμένο μέρος δεν είχε τίποτα να μου προσφέρει: δεν υπήρχε ούτε ένα αρχιτεκτονικό θαύμα, ούτε ένας χώρος άξιος λόγου από αισθητικής, ή ιστορικής άποψης.

Αφού βγήκα από τον πολύβουο πεζόδρομο με τις «καφετέριες» συνέχισα πάνω στην κύριο οδό στηριζόμενος στη μαγκούρα μου και νιώθοντας τις πατούσες μου να καίνε από την κούραση. Είδα δυο – τρία μικρά βιβλιοπωλεία αδειανά από κόσμο, που στις προθήκες τους είχαν μια χούφτα βιβλίων, τετράδια και γραφικά είδη. Έπειτα έφτασα έξω από ένα ανατριχιαστικά ακαλαίσθητο δημοτικό κτίριο από άχαρο τσιμέντο και σιδερένια κάγκελα που υποτίθεται πως στέγαζε τις πολιτιστικές εκδηλώσεις του Δήμου και τη Δημοτική Βιβλιοθήκη. Προς μεγάλη μου έκπληξη, όμως, ήταν παντελώς άδειο και κανείς δεν απάντησε όταν χτύπησα την κεντρική θύρα για να μπω.

Είχε πέσει το σούρουπο και η ζέστη συνέχιζε να είναι αφόρητη. Είχα ήδη διασχίσει την πόλη Trikalum από άκρου εις άκρο τρεις φορές κι όσο κι αν έψαξα, όσο ευσεβείς κι αν ήταν οι πόθοι μου, όσες επικλήσεις κι αν έκανα στους αρχαίους και στους δικούς μας Αγίους, όσο κι αν πάσχισα να διατηρήσω τις ελπίδες και την καλή μου προαίρεση, δεν βρήκα τίποτα άξιο λόγου, μονάχα κάποια σπαράγματα από αλλοτινούς καιρούς, ελάχιστες ενδείξεις της ιστορίας. Συνάντησα πλήρη αδιαφορία για το πνεύμα και τη φιλοσοφία. Βρήκα μονάχα εξοργιστικά εύθυμους ανθρώπους που πάντα κάτι έπιναν, που πάντα κοιτούσαν διερευνητικά τους περαστικούς από την καρέκλα όπου άραζαν, που μιλούσαν με μια βαριά προφορά και που στις φράσεις τους το μονοπώλιο κατείχαν οι άγνωστες σε μένα λέξεις: «γκόμενες», «σχέσεις», «ευρουλάκια», «δάνειο», «BMW», «Μύκονος».

Οι κάτοικοι της πολίχνης Trikalum εργάζονται σε περίεργα επαγγέλματα όπου δε χρειάζεται να είσαι στο χώρο της δουλειάς εν ώρα υπηρεσίας, αλλά μπορείς αντ’ αυτού να κάθεσαι κάπου που σερβίρουν καφέ σε ψηλό ποτήρι με καλαμάκι. Ζουν δίχως περίσκεψη και οδηγούν σχεδόν όλοι ψηλά οχήματα που κινούνται και στους τέσσερις τροχούς και τα παρκάρουν στην πρόσοψη των μαγαζιών αναψυχής για να τα βλέπουν όλοι όσοι τυχαίνει να περνούν από εκεί. Αν σταθείς να τους μιλήσεις σε ειρωνεύονται με ύφος υπεροπτικό και σε εκλαμβάνουν de facto ως κατώτερό τους. Αν περάσεις από μπροστά τους σε κοιτούν από την κορυφή ως τα νύχια για να βρουν που βρίσκεται ραμμένο το επώνυμο σήμα πάνω στα ρούχα σου.

Ένας άστεγος αλήτης που ήταν ξαπλωμένος φαρδύς πλατύς σε ένα παγκάκι μου είπε πως κι εκείνος ζούσε έτσι πριν από λίγο καιρό, αλλά μια αποφράδα ημέρα οι καταραμένες τράπεζες όπου χρωστούσε του τα πήραν όλα, του έκλεψαν την «porche» (βάζω αυτή τη λέξη σε εισαγωγικά γιατί ακόμη δεν ξέρω τι ακριβώς σημαίνει) , την εξοχική έπαυλη, το κατάστημά του. «Οι παλιο-Ομβριοί σου τάζουν τον ουρανό με τ’ άστρα κι έπειτα σου τα παίρνουν όλα» μου είπε με την πρόσκαιρη οργή που προκαλεί στον άνθρωπο η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.

Ήταν ο τελευταίος κάτοικος της Trikalum που συνάντησα…

____________________________________
Αφορμή για το κείμενο αυτό στάθηκε το κείμενο του Ammianus Marcellinus (c.330-395 CE) με μεταφρασμένο στα αγγλικά τίτλο: "The Luxury of the Rich in Rome", c.400 CE. Το κείμενο φιλοξενείται στο Medieval Sourcebook (http://www.fordham.edu/halsall/sbook.html) στο παρακάτω link:
http://www.fordham.edu/halsall/ancient/ammianus-history14.html

Χίμαιρας Εγκώμιον, Μυθιστόρημα

2008-07-30T01:17:00.002+03:00

Πολλές φορές χρειάζεται λίγων ημερών σιγή προκειμένου να μπορέσει το στόμα να ξαναμιλήσει και να πει δυο κουβέντες της προκοπής.

Τα καλοκαίρια στην Ελλάδα τα στόματα σωπαίνουν για να αφήσουν όλη την ενέργεια στις αισθήσεις να αντλήσουν εικόνες κι ευχαρίστηση από τους καρπούς της θάλασσας. Η φαντασία μικραίνει και ζαρώνει στο μέγεθος μιας μπάλας του τένις, αφού οι άνθρωποι δεν την χρειάζονται προσωρινά. Τώρα έφτασε ο καιρός να βάλουν όλες τους τις δυνάμεις για να ζήσουν αυτό που φαντασιόνονταν στη διάρκεια του χειμώνα. Είναι μια εποχή που δε θέλεις να σκεφτείς, τρέμεις στην ιδέα του συλλογισμού, απεχθάνεσαι τον κάματο της έγνοιας, ακόμη κι αν αυτή ανήκει στη σφαίρα της φιλοσοφίας… ή της αμπελοφιλοσοφίας. Είναι μια εποχή όπου όλοι ορχούνται σ’ ένα βακχικό ντελίριο ανάλαφρης ανυπαρξίας κι αισθητηριακής αποκάρωσης.

Οι άνθρωποι βγάζουν τα ρούχα για ν’ αποκαλύψουν τους κόπους και τις στερητικές θυσίες ολάκερου του χειμώνα και να εκτεθούν σ’ όσους θαρρούν πως τους παρακολουθούν με δέος ανάμικτο με ηδονή από τις διπλανές ξαπλώστρες. Αλείφονται φιλήδονα με λάδι και πομάδες κι απλώνουν τα μέλη τους τεντωμένα κάτω από μια πολυκαιρισμένη ομπρέλα που άρχισε να χάνει τα χρώματά της νικημένη από το αδιάλειπτο κι ανελέητο σφυροκόπημα του ήλιου. Όλοι κοιτούν όλους πίσω από τα μαύρα τους γυαλιά με τα πελώρια γράμματα και τα σήματα εστέτ εταιριών μόδας. Οι λουόμενοι έχουν μπει για τα καλά στο πετσί του καθιερωμένου ρόλου που πρέπει να παίξουν.

Η διανομή των ρόλων έχει γίνει προ πολλού, οι πρωταγωνιστές και οι κομπάρσοι πολλοί (μια ολάκερη χολιγουντιανή υπερπαραγωγή):

Κάποιοι θα επιδεικνύουν το σώμα τους περπατώντας πάνω – κάτω την παραλία, εκεί όπου το κύμα αφήνει την τελευταία του πνοή σε μια λευκή κορδέλα από αφρό, ή παίζοντας μανιωδώς ρακέτες κάτω από τον πυρωμένο ήλιο που τους κατακαίει το δέρμα. Κάποιες σνομπ δεσποινίδες θα μένουν ξαπλωμένες μπρούμυτα, σε πείσμα των κηφήνων που τις περιτριγυρίζουν με τις πετσέτες τους ανά χείρας, λαγοκοιμώμενες από το πρωί ως το βράδυ πάνω στην ξαπλώστρα τους, θυσιάζοντας μονάχα λίγες στιγμές της ναρκισσικής ραστώνης τους για να αλείψουν το καλλίγραμμο σοκολατένιο κορμί τους με λάδι. Κάμποσος λαός θα χοροπηδά μες σε μια υποχρεωτική επίφαση μαζικής ευθυμίας πάνω στα σανίδια του εξώστη κάποιου περιώνυμου beach bar, ρουφώντας κατά διαστήματα μικρές γουλιές από τα mohito τους και ιχνηλατώντας με το βλέμμα το ποιόν των άλλων γύρω τους. Κάποιοι αθλητικοί τύποι θα πρέπει απαραιτήτως να επιδίδονται σε θαλάσσιες δραστηριότητες, ξεπατώνοντας από την πολυχρησία τα jet ski, τα canoes, τα wind surfs και τα κάθε λογής ταχύπλοα. Τέλος, κάποιοι ανάμεσα στο πολύβουο πλήθος θα ανοίξουν για πρώτη και τελευταία φορά γι’ αυτή τη χρονιά τα βιβλία τους για να αράξουν το βλέμμα τους νωχελικά πάνω στις γραμμές τους. Δεν είναι σίγουρο ότι αυτοί οι αναγνώστες διαβάζουν πραγματικά. Δεν είναι μήτε βέβαιο και διακριβωμένο ότι ενδιαφέρονται στ’ αλήθεια για το βιβλίο που έχουν στα χέρια τους. Είναι κι αυτός ένας ρόλος σαν όλους τους άλλους στα πλαίσια αυτής της δαπανηρής υπερπαραγωγής.

Εν μέσω καλοκαιριού, λοιπόν, αποφάσισα κι εγώ να εκδώσω το μυθιστόρημα που έγραψα πριν κάποια χρόνια. Όμως, δεν προορίζεται για τους αναγνώστες της παραλίας, γι’ αυτό και δεν είναι σε μορφή έντυπου βιβλίου. Προορίζεται για όσους θέλουν πραγματικά να το διαβάσουν και θα κάνουν τον κόπο να ταλαιπωρήσουν για χάρη του τα μάτια τους στην οθόνη του υπολογιστή.

Τιτλοφορείται:

«Χίμαιρας Εγκώμιον»

και θα το βρείτε στο blog μου στη διεύθυνση:

http://eulogyofchimera.blogspot.com/

Σας στέλνω την αγάπη μου από την αιώρα όπου λαγοκοιμάμαι…

Νίκος Σεργιανόπουλος - Περί Μεταθανάτιας Σήψης και Πτωματοφαγίας

2008-06-07T19:39:00.005+03:00

Το λυπηρό γεγονός του βίαιου θανάτου του ηθοποιού Νίκου Σεργιανόπουλου και η αηδία που μου προκάλεσαν στο σύνολό τους τα τηλεοπτικά «παιανικά» μνημόσυνα λογίδρια των τελευταίων ημερών στάθηκαν αφορμή να ανασύρω από το μνημονικό μου κάποιες γνώσεις της Ιατροδικαστικής και, πιο συγκεκριμένα, του κλάδου της Ιατροδικαστικής Εντομολογίας, που είχα συνειδητά απωθήσει ως τώρα στα ντουλάπια του υποσυνειδήτου μου. Δε θα σε ταλαιπωρούσα φίλε μου αναγνώστη με τέτοιες ανατριχιαστικές λεπτομέρειες περί θανάτου αν δεν είχα συγκεκριμένο λόγο για κάτι τέτοιο, λόγο που υπόσχομαι να εξηγήσω μετά την ιατροδικαστική ανασκόπηση. Εξάλλου, δεν είμαι δα και ο πρώτος που θα σου μιλήσει για την αποσύνθεση των πτωμάτων. Είσαι αρκετά εξοικειωμένος με το θάνατο από τις πάμπολλες αστυνομικές ταινίες που έχεις δει…

Αμέσως μετά το βιολογικό θάνατο ξεκινά η σήψη του νεκρού που δεν είναι τίποτε άλλο από την κατά στάδια αποικοδόμηση της μεγαλομοριακής οργανικής ύλης από την οποία αποτελούνται οι ανθρώπινοι ιστοί σε απλούστερες χημικές ενώσεις υπό την επίδραση αερόβιων και αναερόβιων μικροοργανισμών. Το πτώμα σήπτεται τόσο από τους δικούς του μικροοργανισμούς, που ανέκαθεν φιλοξενούσε εντός των σπλάγχνων του, όσο και από μικροοργανισμούς του περιβάλλοντός του. Ο ρυθμός δε της σήψης εξαρτάται από περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως είναι η θερμοκρασία, η υγρασία, ο αέρας, καθώς και από την ίδια την αιτία που προκάλεσε το θάνατο. Το πρώτο σημάδι της σήψης είναι μια μικρή πράσινη κηλίδα στο δεξιό λαγόνιο βόθρο ύπερθεν του τυφλού (τμήμα του εντέρου) και πρωτοεμφανίζεται, ανάλογα με την εποχή του χρόνου που επισυμβαίνει ο θάνατος, στις 12 ως και 48 ώρες. Έπειτα, η κοιλιά πρασινίζει ολάκερη και φουσκώνει σαν το μπαλόνι έτοιμη να ραγεί, χύνοντας τα συσσωρευμένα δύσοσμα υγρά που αθροίζονταν εντός της.

Η σήψη φυσιολογικά θα προχωρήσει ως την πλήρη διάλυση (αυτό που κοινώς ονομάζουμε αποσύνθεση) του πτώματος, για να απομείνουν μονάχα ασύνδετα τα οστά, τα δόντια και οι τρίχες. Πέραν των μικροοργανισμών, στη διάλυση αυτή συνεπικουρούν διάφορα σμήνη εντόμων, που κατατρώγουν αλληλοδιάδοχα σε οχτώ διαφορετικές αλλά αλληλοεπικαλυπτόμενες χρονικές φάσεις το πτώμα. Το πρώτο σμήνος εντόμων αποτελείται από την τάξη των διπτέρων της οικογένειας των μυγών και κάνει την έφοδό του πριν καν ακόμη ενταφιαστεί το πτώμα. Αυτά τα πτωματοφάγα έντομα προσελκύονται από την οσμή που αναδίδεται κατά τη σήψη και αφήνουν τα ωά τους κατά εκατοντάδες πάνω στις φυσιολογικές σχισμές του σώματος, όπως είναι τα βλέφαρα, οι ρώθωνες, οι γωνίες του στόματος και οποιαδήποτε τυχόν λύση της συνέχειας του δέρματος. Οι σκώληκες που θα εκκολαφθούν μέσα σε 8 έως 14 ώρες θα αρχίσουν να καταβροχθίζουν με ακόρεστη λαιμαργία τα μαλακά μόρια. Μέσα σε 10-12 ημέρες, όταν θα έχουν πια γεμίσει τα σωθικά τους με «φαγητό», θα μεταμορφωθούν σε νύμφες και σε άλλες 6-12 ημέρες θα προκύψουν απ’ αυτές νέα τέλεια έντομα που θα συνεχίσουν με τη σειρά τους το τρελό φαγοπότι. Κάποτε έρχεται να επιδράμει το δεύτερο σμήνος που ανήκει κι αυτό στην οικογένεια των μυγών και που εισχωρεί όμοια από τις ίδιες φυσιολογικές σχισμές μες στη νεκρή σάρκα.

Καθώς αλλάζουν διαρκώς οι χημικές αλλοιώσεις που υφίσταται το πτώμα, αλλάζουν όμοια και οι οσμές που αυτό αναδίδει. Περί τον τρίτο μήνα η οσμή που κυριαρχεί είναι εκείνη του ταγγού λίπους. Αυτή τρελαίνει τα κολεόπτερα και πεταλούδες από εκείνες που ελκύονται από το φως και πετούν γύρω του μέχρι να καούν αθέλητα συνεπαρμένες από το βασανιστικό αυτοκτονικό τους ντελίριο. Αυτά αποτελούν το λεγόμενο τρίτο σμήνος.

Το τέταρτο σμήνος ελκύεται από τα προϊόντα της τυροειδούς ζύμωσης και εκφύλισης των λευκωματοειδών ουσιών. Το πέμπτο σμήνος (επίσης αποτελείται από δίπτερα και κολεόπτερα) οσμίζεται τάχιστα τις οσμές της επερχόμενης αμμωνιακής ζύμωσης των ιστών και εφορμά με τη σειρά του για να λάβει μέρος στο λουκούλειο γεύμα. Έπειτα έρχεται το έκτο σμήνος, αποτελούμενο από αραχνοειδή και ακάρεα (ναι, είναι αυτά που συχνά βλέπουμε έντρομοι να ξετρυπώνουν από τις άδειες κόγχες των νεκροκεφαλών στις ταινίες τρόμου) και τελικά η οπισθοφυλακή, δηλαδή το έβδομο και όγδοο σμήνος αποτελειώνουν πανηγυρικά τη διεργασία της πλήρους απογύμνωσης του πτώματος. Ο πόλεμος έχει πλέον τελειώσει και έχει νομοτελειακά κερδηθεί από τα σμήνη. Τα απογυμνωμένα οστά του res που κάποτε ήταν άνθρωπος λιάζονται τώρα πια στον ήλιο, ολοκάθαρα και σεπτά σαν τα χιλιόχρονα αρχαία μάρμαρα…

Ο χρόνος που χρειάζεται για να διαλυθεί τελείως ένα πτώμα ποικίλλει ανάλογα με τις συνθήκες του περιβάλλοντος και ακόμη ανάλογα με το αν το πτώμα έχει ταφεί, ή έχει αφεθεί εκτεθειμένο πάνω στη γη για να σαπίσει.

Μήπως όλα τα παραπάνω σου φαίνονται αηδιαστικά; Μήπως αγγίζουν αποτρόπαια τις ευαίσθητες χορδές σου; Μήπως διακατέχεσαι από κάποιο συναίσθημα ανατριχίλας που γλιστρά απ’ άκρου εις άκρον πάνω στη σπονδυλική σου στήλη, όμοια όπως όταν ακούς το ξύσιμο των νυχιών πάνω στην επιφάνεια ενός μαυροπίνακα; Έλα τώρα… πάψε να είσαι τόσο ντελικάτος κι επιτηδευμένα αγνός! Δεν είναι δυνατό να σε αναστατώνει μια φυσική διαδικασία, όπως αυτή της αποσύνθεσης ενός πτώματος, την ίδια στιγμή που θέλγεσαι από μια άλλη διαδικασία, μιαν άλλης μορφής αποσύνθεση: τη λαίμαργη κατασπάραξη από τηλεοράσεως της ψυχής και της μνήμης ενός νεκρού!

Η Φύση σέβεται τα πλάσματά της. Οι τρόποι με τους οποίους τα μεταχειρίζεται τόσο εν ζωή, όσο και μετά θάνατον είναι σοφά μετρημένοι και ηθικά αδέκαστοι. Δεν αντέχει να βλέπει ένα νεκρό της πλάσμα να κείται σκανδαλιστικά ακίνητο και άψυχο πάνω στη γη. Το συμπονά και στέλνει τα όρνεα και τα σμήνη των εντόμων και των μικροβίων της να το διαλύσουν, να το αφανίσουν. Κανείς νεκρός δε θα ήθελε να υπάρχει σαν άψυχο πτώμα, παρά μονάχα σαν γλυκιά θύμηση, σαν αέρας, σαν ιπτάμενη, μετεωριζόμενη σκέψη. Η Φύση πάντοτε φροντίζει γι’ αυτό: αποσυνθέτει την ύλη, μα απελευθερώνει την ψυχή.

Κι όμως, ποτέ άλλοτε ως τώρα η Φύση δεν έμοιαζε τόσο ανεπαρκής μες στην αργοπορία και τους ράθυμους ρυθμούς των διεργασιών της. Ποτέ άλλοτε η ψυχή δεν αποσυντιθόταν γρηγορότερα από τη σάρκα, όπως στις μέρες μας. Ποτέ ως τώρα ο Θάνατος δεν άγγιζε τόσο γρήγορα την ελευθερωμένη από το σώμα ψυχή για να την καρατομήσει με την κοφτερή λεπίδα του δρεπανιού του. Γιατί, πλέον, έχουν εμφανιστεί νέα είδη όρνεων, μικροβίων και πτωματοφάγων εντόμων, που εφορμούν κι επιτίθενται κατά μυριάδες και κατά ορδές στην ελκυστική θέα του πρόσφατου θανάτου. Ο νέος Θάνατος δεν ελκύεται πια από την οσμή του πτώματος, δεν περιμένει να αφουγκραστεί την αμετάκλητη παύση της αναπνοής, δεν κάνει καν τον κόπο να θέσει το δάκτυλό του στην καρωτιδική αρτηρία για να βεβαιωθεί για την έλλειψη σφυγμού, ούτε να ανασπάσει τα βλέφαρα για να βεβαιωθεί για τη μυδρίαση των κορών. Ο νέος Χάροντας δεν ενδιαφέρεται καν για το τι θα απογίνει το νεκρό σαρκίο. Καραδοκεί νυχθημερόν, ελλοχεύει μες στην αθέατη γωνιά του και ορμά σε κλάσματα του δευτερολέπτου για να πάρει μαζί του στον Άδη την Ψυχή του νεκρού, δίχως έλεος, δίχως σεβασμό.

Είναι η εποχή της «τηλεοπτικής αποσύνθεσης των πτωμάτων».

Η νέας μορφής μεταθανάτια σήψη κι αποσύνθεση έχει τους κανόνες της, υπακούει σε δικά της θεωρήματα κι αξιώματα, έχει αναχθεί σε πραγματική επιστήμη. Η διασημότητα, που εν ζωή είναι ευλογία, γίνεται κατάρα μετά θάνατον. Η διασημότητα λειτουργεί, πλέον, όπως η οσμή. Ελκύει δημοσιογράφους, καλλιτέχνες και κάθε λογής όρνεα και έντομα μες σε ελάχιστο χρόνο. Η ψυχική αποσύνθεση έχει τα εξής στάδια:

Αρχικά διακόπτεται η κανονική ροή του τηλεοπτικού προγράμματος σε όλους τους σταθμούς της χώρας. Ο επιβλητικός ήχος των τίτλων «Έκτακτη Επικαιρότητα» αντηχεί σε όλους τους δέκτες, όμοια όπως η σάλπιγγα των αγγέλων της Αποκάλυψης. Το πρώτο όρνεο κάνει την εμφάνισή του. Είναι ένας δημοσιογραφίσκος δεύτερης γραμμής με συντετριμμένη έκφραση. Αναγγέλει το δυστυχές γεγονός. Από ένα κινητό τηλεοπτικό συνεργείο που μεταφέρεται αέναα στους δρόμους της πόλης με ένα βαν ξεπετάγονται άλλα πέντε-έξη όρνεα με κάμερες και μικρόφωνα. Μέχρι να το πάρει κανείς είδηση έχουν ήδη βρεθεί στον τόπο του εγκλήματος και μεταδίδουν αμοντάριστα πλάνα. Το όρνεο του στούντιο συνομιλεί με τα ομοειδή του στον τόπο του ρεπορτάζ. Αυτή είναι η πρώτη φάση της σήψης. Ο θάνατος αναγγέλεται μονάχα ως γεγονός. Εικασίες δεν έχουν προλάβει να γίνουν, έχουν, ωστόσο, αρχίσει να «μαγειρεύονται» στο παρασκήνιο. Ο δημοσιογραφίσκος της δεύτερης γραμμής διακατέχεται από την έκσταση του αγγελιοφόρου που ξέπνοος φωνάζει πρώτος το «νενικήκαμεν» και πέφτει νεκρός στο χώμα μιας και ο ρόλος του έχει ολοκληρωθεί και δεν έχει κανένα άλλο λόγο να ζήσει περαιτέρω.

Ο νεκρός δεν είναι πια στον τόπο του εγκλήματος. Ο θάνατός του είναι βίαιος και γι’ αυτό έχει μεταφερθεί στο νεκροτομείο για νεκροψία και νεκροτομή. Τα αίτια του θανάτου του πρέπει να εξακριβωθούν. Παρά ταύτα, ο τόπος του εγκλήματος συνεχίζει να ελκύει όλο και περισσότερα πτωματοφάγα έντομα και όρνεα. Οι ανταποκριτές από όλα τα τηλεοπτικά δίκτυα βρίσκονται όλοι εκεί και έχουν από ώρα αρχίσει να διαβρώνουν το νεκρό. Το φιλοπερίεργο πλήθος συνωθείται στη σκηνή του εγκλήματος. Θρήνοι δεν ακούγονται, παρά μονάχα ένας διάχυτος ψίθυρος από δεκάδες στόματα με χαρακτήρα ερωτηματικό, θαυμαστικό, ή αμήχανο. Αυτό είναι το δεύτερο σμήνος των πτωματοφάγων εντόμων.

Στα τηλεοπτικά παράθυρα κάνουν αίφνις την εμφάνισή τους παιδικοί φίλοι, συνεργάτες, ομοϊδεάτες, πρώην συμβίοι ή σύζυγοι. Αυτοί είναι το τρίτο σμήνος. Μοιάζουν συντετριμμένοι, ψυχικά καταρρακωμένοι, αιφνιδιασμένοι… ορφανοί… «Η Τέχνη έχασε ένα πολύτιμο κι αναντικατάστατο μέλος της», λέει κάποιος με ύφος απελπισμένο. «Δε θα βρεθεί κανείς άλλος να τον αντικαταστήσει», διαρρηγνύει τα ιμάτιά του κάποιος άλλος. Το όρνεο που συντονίζει τη συζήτηση κρατά καλά τις ισορροπίες ανάμεσα στους καλεσμένους και τα τρέχοντα γεγονότα στον τόπο του εγκλήματος και εστιάζει περίτεχνα από το στούντιο στον τόπο του γεγονότος και τ’ ανάπαλιν. Η φάση αυτή της αποσύνθεσης είναι χρονοβόρος. Βλέπεις… τα σμήνη των πτωματοφάγων εντόμων του καλλιτεχνικού στερεώματος έχουν προσελκυθεί όλα ταυτόχρονα και συνωθούνται τριγύρω από ένα τηλεοπτικό παράθυρο, αλληλοσπρωχνόμενοι για έναν επικήδειο λόγο, για μια προσωπική μαρτυρία, για την ατομική νεκρολογία. Μόλις ο καθένας απ’ αυτούς αρπάξει ένα μικρό κομμάτι σαρκικού σπαράγματος από τον αποβιώσαντα και το αναμασήσει με ηδονή στο στόμα του, αισθάνεται αδήριτη την ανάγκη να βροντοφωνάξει την προσωπική του μαρτυρία, μετρά το χρόνο που γνώριζε τον εκλιπόντα και τον βγάζει μεγαλύτερο από τον αντίστοιχο χρόνο των συνομιλητών του. Η πολύβουη αρένα των εκφωνούντων τη νεκρολογία είναι κατάφορτη και τα σκοινιά της πάνε να σπάσουν από την πίεση των αντιμαχόμενων εντός της.

Το τέταρτο και πιο επικίνδυνο σμήνος διπτέρων, κολεόπτερων και αραχνοειδών κάνει την εμφάνισή του εντός της ίδιας κιόλας ημέρα. Είναι οι μάχημοι ρεπόρτερς που έχουν διασκορπιστεί σε διάφορα σημεία της χώρας, απ΄ όπου είχε περάσει εν ζωή ο δυστυχής εκλιπών και αναμεταδίδουν με κομμένη την ανάσα, σαν να επρόκειτο για διαγωνιζόμενο της Eurovision που χοροπηδά ξέφρενα και ταυτόχρονα τραγουδά, τις τελευταίες ειδήσεις από το αστυνομικό δελτίο. Είναι η ώρα για την έρευνα να πάρει μια νέα τροπή, πιο «αξιόλογη» και πιο «πιπεράτη» από ειδησεογραφικής απόψεως. Είναι η ώρα που πρωτοακούγονται «στον αέρα» λέξεις και φράσεις κλειδιά για τη διαλεύκανση της υπόθεσης, όπως «φόνος», «21 μαχαιριές», «έγκλημα πάθους», «γυμνός στο κρεβάτι», «ξεκαθάρισμα λογαριασμών του υποκόσμου της μαφίας των ναρκωτικών» και τα παρόμοια. Μερικά από τα δίποδα μικρόβια της ηθικής σήψης έχουν προφτάσει να συγκεντρωθούν στη γενέτειρα πόλη του πεθαμένου. Γύρω τους συναθροίζονται παιδικοί φίλοι, συγγενείς κάθε βαθμού συγγένειας και απλοί γνώριμοι που ο καθένας διεκδικεί ένα μικρό μερίδιο από τη σάρκα του νεκρού. Η ενημέρωση είναι πολύπλευρη, πολυδιάστατη. Υπάρχει έδαφος για όλες τις απόψεις, θετικές κι αρνητικές. Ωστόσο, τα δικαιώματα του νεκρού προασπίζονται μέχρις εσχάτων από τον κεντρικό συντονιστή-δημοσιογράφο του στούντιο, που ενώ αφήνει να ακουστούν και οι αρνητικές απόψεις, εντούτοις γνωρίζει πολύ καλά να τις διακόπτει με ύφος προσποιητά αυστηρό κι εκνευρισμένο, αφού φροντίσει πρώτα να βγει το αρνητικό και δυσφημιστικό συμπέρασμα κι αφού βεβαιωθεί πως ο τηλεθεατής έχει προφτάσει να λάβει το μήνυμα. Η πολιορκία της πατρικής κατοικίας του νεκρού καλλιτέχνη είναι αφόρητη. Κανείς δεν γνωρίζει για πόσο χρόνο θα αντέξουν οι πολιορκημένοι, έτσι όπως επιμένουν να παραμένουν κρυμμένοι στη φωλιά τους μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, καταναλώνοντας οι άμοιροι τα τελευταία αποθέματα των τροφών τους.

Έπειτα, έρχεται η ώρα για το πέμπτο σμήνος. Ο δευτεροκλασάτος δημοσιογράφος-συντονιστής φεύγει από το στούντιο κακήν κακώς προκειμένου να αδειάσει ο θρόνος όπου θα στρογγυλοκαθίσει ο πρωτοκλασάτος δημοσιογράφος του κεντρικού δελτίου ειδήσεων. Παίρνει να πέφτει η νύχτα και το λυκόφως έξω στην πόλη βάφει με ένα μυστηριακό και μεταφυσικό χρωματικό τόνο τα τσιμεντένια κτίρια εντός των οποίων βρίσκονται καθηλωμένοι στους τηλεοπτικούς δέκτες χιλιάδες τηλεθεατές διψασμένοι για «ενημέρωση». Το ύφος του συντονιστή των ειδήσεων είναι επίσημα τεθλιμμένο, αυστηρά θρηνητικό, με μια ιδέα συγκρατημένης σύσπασης των μυών του προσώπου. Οι καλεσμένοι στα παράθυρα είναι τώρα άλλοι, απ’ αυτούς που ανήκουν στο στρατόπεδο των υποχθόνιων επικριτών της καλλιτεχνικής και προσωπικής πορείας του νεκρού. «Σε όλη του τη ζωή ήταν ένας ΞΕΝΟΣ» παραδέχεται με λύπη κάποιος. «Ήταν ένας άνθρωπος με πάθη», συνυπογράφει κάποιος άλλος. «Ήταν ένας ευγενικός γνήσιος άνθρωπος που, ωστόσο, έμενε κλεισμένος στον εαυτό του και σπάνια έβγαινε στις τηλεοράσεις», έρχεται να συμπληρώσει το παζλ ένας τρίτος. Αυτό το πέμπτο σμήνος τρώει αδηφάγα από τη σάρκα του πτώματος και, καθώς αναμασά τους ιστούς με τα δόντια του, κουνά παράλληλα το κεφάλι με συγκαταβατική θλίψη. Στο κάτω μέρος της οθόνης αναγράφεται μες σε κόκκινη κορδέλα η επικήδειος φράση: «Στη ζωή του ήταν ένας ΞΕΝΟΣ». Κρίμα που δε ζει ο Albert Camus για να χαρεί που άποψή του επιβεβαιώνεται. Αν τόσοι «ξένοι» που υπάρχουν σε τούτη τη ζήση γνώριζαν ο ένας τον άλλο, θα έκαναν παρέα μεταξύ τους και θα έπαυαν να είναι πια ξένοι…

Πριν οι δείκτες του ρολογιού χτυπήσουν δώδεκα τα μεσάνυχτα η αποσύνθεση του πτώματος έχει ολοκληρωθεί στο μεγαλύτερο ποσοστό. Δεν έχουν απομείνει παρά μονάχα κάποια κομμάτια από τους τένοντες που μένουν ακόμη κολλημένα στα οστά και κάποια ράκη από εν τω βάθει μύες που κουνιούνται ρυθμικά στο φύσημα του αγέρα. Η αποσύνθεση θα ολοκληρωθεί μες στις επόμενες μία ως δύο μέρες. Τα όρνεα, τα έντομα και τα βακτήρια της Φύσης θα μείνουν γι’ άλλη μια φορά νηστικά και δίχως ρόλο. Πόσο ανεπαρκή έχουν αποδειχθεί…

Εις μνήμη Νίκου Σεργιανόπουλου (ηθοποιού). Ας αναπαυτεί εν ειρήνη...

Το μυθιστόρημα ' Ίρις ' της Σουζάνας Χατζηνικολάου

2008-06-02T23:12:00.005+03:00

Μ' αυτή την ανάρτηση θέλω να κάνω μια ανακοίνωση:

Είμαι πολύ χαρούμενος που η συνεργάτιδα του blog μου, Σουζάνα Χατζηνικολάου, αποφάσισε να δημοσιεύσει το μυθιστόρημα φαντασίας "Ίρις" φτιάχνοντας ένα blog με μοναδικό θέμα του αυτό το μυθιστόρημα. Κάθε ανάρτηση αυτού του blog είναι και ένα κεφάλαιο του μυθιστορήματός της. Θα το βρείτε στο παρακάτω link:

http://souzywrite.blogspot.com/

Για μένα αυτό το μυθιστόρημα σηματοδοτεί μια ολόκληρη εποχή γεμάτη από ευχάριστες εκπλήξεις, αλλά και αποκαρδιωτικές στιγμές. Αν είναι καλό ή κακό, ευχάριστο ή ανιαρό, ευφάνταστο ή τετριμμένο, παραμυθένιο ή ρεαλιστικό, αυτό μένει να το κρίνει ο αναγνώστης. Ένα, όμως, είναι αυτό που δε μπορεί να κριθεί από κανέναν και σε καμία περίπτωση δεν είναι διαπραγματεύσιμο: Η συγγραφέας του "Ίρις" έβαλε όλη την ψυχή της και την έκλεισε μες στις γραμμές του, μες στις καρδιές των ηρώων του, μες στα τοπία και τον φανταστικό κόσμο του.

Εγώ μπορώ μονάχα να την ευχαριστήσω ολόψυχα για τις όμορφες στιγμές που ζήσαμε μαζί όσο διαρκούσε η συγγραφή του και για τις ατέλειωτες συζητήσεις που κάναμε πάνω σ' αυτό και που με έκαναν να αναθεωρήσω πολλές απόψεις για λογοτεχνικές νόρμες και "δόγματα" στα οποία πίστευα ως τότε.